Mary Stuart (nữ hoàng xứ Scotland)

**Mary Stuart**
	Mary Stuart
	Chân dung của nữ hoàng Mary Stuart
	Nữ hoàng Scotland
Tại vị	14/12/1542 – 24/7/1567
Đăng quang	9/9/1543
Tiền nhiệm	James V
Nhiếp chính	James Hamilton, Công tước vùng Châtellerault (1542–1554); Mary of Guise (1554–1560)
Kế nhiệm	James VI
	Hoàng hậu Pháp
Ở ngôi	10/7/1559 – 5/9/1560
Phối ngẫu	Francis II của Pháp; m. 1558; dec. 1560; Henry Stuart, Lord Darnley; m. 1565; dec. 1567; James Hepburn, 4th Earl of Bothwell; m. 1567; dec. 1578
Hậu duệ
	James I của Anh
Hoàng tộc	Nhà Stuart
Thân phụ	James V của Scotland
Thân mẫu	Mary của Guise
Sinh	8 December 1542; Cung điện Linlithgow, Linlithgow
Mất	8 tháng 2, 1587 (44 tuổi); Lâu đài Fotheringhay, Northamptonshire
An táng	Thánh đường Peterborough; Tu viện Westminster
Chữ ký

Bài viết chủ đề lịch sử này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia bằng cách mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.

Mary Stuart (1542-1587) là một tín hữu Công giáo, Nữ hoàng của Scotland và là vợ của vua nước Pháp François II, đối thủ chính trị của nữ hoàng Elizabeth. Mary đã thực hiện cuộc đối đầu chính trị với Elizabeth I vào năm 1559. Giữa hai người đang đối đầu thì xảy ra sự kiện là chồng của Mary đột ngột chết. Elizabeth chớp cơ hội chính trị này cáo buộc Mary có liên quan đến cai chết của chồng bà. Đòn chính trị này tạo ra sự đàm tiếu rộng rãi trong dư luận, Mary bị mất uy tín và sau đó bị giam cầm tại Lâu đài Loch Leven. Vào năm 1569, những người ở phương Bắc có cảm tình với bà đã có kế hoạch giải thoát cho Mary đồng thời thực hiện những cuộc nổi loạn và ám sát Elizabeth. Nhưng cuối cùng bị thất bại và bị nữ hoàng này đàn áp và Mary bị chém đầu tại Lâu đài Fotheringhay ở Brthamptonshire.

Hoạt động chính trị [sửa]

Vào năm 1559, với sự ủng hộ của nước Pháp, Mary tuyên bố là Nữ hoàng Anh. Tuy nhiên chính sách của Elizabeth đối với Tô Cách Lan là chống lại sự hiện diện của người Pháp ở đây do lo ngại âm mưu của người Pháp xâm lăng nước Anh và đặt Mary lên ngai báu Anh Quốc. Elizabeth gởi quân đến Tô Cách Lan hỗ trợ những người Kháng Cách chống đối.

Tháng 7 năm 1560, Hiệp ước Edinburg được ký kết giúp giải tỏa mối đe dọa của người Pháp từ phía bắc, đến năm sau, năm 1561, khi Mary quay trở lại Tô Cách Lan để cầm quyền thì giáo hội Kháng Cách đã có vị trí vững chắc ở đây, và đất nước được cai trị bởi một hội đồng các nhà quý tộc Kháng Cách được Elizabeth hậu thuẫn, Mary từ chối phê chuẩn hiệp ước này.

Năm 1565, Mary kết hôn với Darnley là người tuyên bố quyền kế thừa ngai vàng nước Anh. Tuy vậy, cuộc hôn nhân là điểm khởi đầu một chuỗi những sai lầm khiến Mary mất quyền kiểm soát vào tay những người Kháng Cách Scotland và Elizabeth. Darnley bị mất lòng dân và mang tiếng xấu khi xử lý vụ án mạng David Rizzio, một thư ký người Ý của Mary.

Tháng 2 năm 1567, Darnley bị James Hepburn tức Bá tước Bothwell giết chết. Tháng 5 năm 1657, Mary kết hôn với Bothwell, dấy lên những nghi ngờ cho rằng nữ hoàng đồng mưu giết chồng. Những sự kiện này mau chóng làm sụp đổ uy tín chính trị của Mary và dẫn đến việc bà bị giam cầm tại Lâu đài Loch Leven.

Giới quý tộc Scotland buộc Mary thoái vị và lập con trai của bà là James kế vị. James sinh năm 1566, được giáo dưỡng trong niềm tin Kháng Cách. Mary trốn thoát khỏi Loch Leven năm 1568, băng qua biên giới để vào nước Anh. Mary bị giam giữ tại đây trong 19 năm.

Năm 1569, những người chủ mưu vụ Nổi dậy ở phương Bắc âm mưu giải thoát Mary và lập kế hoạch cho bà kết hôn với Thomas Howard tức Công tước xứ Norfork. Elizabeth cho bắt giam Howard. Năm 1570, xảy ra vụ mưu phản do Ridolfi cầm đầu nhằm ám sát Elizabeth để tôn Mary lên ngôi. Đến năm 1586 xảy ra vụ mưu phản Babington. Lúc đầu, Elizabeth chống lại chủ trương xử tử hình Mary, nhưng đến cuối năm nữ hoàng chịu nhượng bộ trước áp lực của triều thần. Ngày 8 tháng 2 năm 1587, Mary bị chém đầu tại Lâu đài Fotheringhay, Northamptonshire.