Miranda (vệ tinh)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Miranda
Miranda
Khám phá
Khám phá bởi Gerard P. Kuiper
Ngày khám phá 16 tháng 2, 1948
Tên chỉ định
Phiên âm /mɪˈrændə/ mi-RAN-də
Tên thay thế Uranus V
Tính từ Mirandan, Mirandian
Đặc trưng quỹ đạo
Bán trục lớn 129.390 km
Độ lệch tâm 0,0013
Chu kỳ quỹ đạo 1,413479 d
Độ nghiêng quỹ đạo 4,232 ° (so với xích đạo của Sao Thiên Vương)
vệ tinh của Sao Thiên Vương
Đặc trưng vật lý
Kích thước 480 × 468.4 × 465.8 km
Bán kính trung bình 235,8±0,7 km (0,03697 lần Trái Đất)[1]
Diện tích bề mặt 700.000 km2
Thể tích 54.835.000 km3
Khối lượng

6,59±0,75×1019 kg[2]

(1,103×10−5 lần Trái Đất)
Khối lượng riêng trung bình 1,20±0,15 g/cm3[2]
Hấp dẫn bề mặt

7.941

m/s2
Tốc độ vũ trụ cấp 2

6.106

km/s
Chu kỳ tự quay đồng bộ
Độ nghiêng trục quay
Suất phản chiếu 0.32
Nhiệt độ bề mặt min tr b max
tại điểm chí[4] ? ≈ 60 K 84 K
Cấp sao biểu kiến 15.8[3]

Miranda là vệ tinh nhỏ nhất và nằm trong cùng trong số năm vệ tinh tự nhiên chính của Sao Thiên Vương.

Vệ tinh này được Gerard Kuiper tìm ra vào ngày 16 tháng 2 năm 1948 tại đài thiên văn McDonald và được ông đặt tên theo nhân vật Miranda trong vở kịch Giông tố của William Shakespeare.[5] Dạng tính từ của tên gọi này là Mirandan. Nó còn có tên gọi khác là Uranus V.

Cho tới nay tất cả những hình ảnh cận cảnh của Miranda đều do tàu Voyager 2 chụp trong quá trình bay ngang qua Sao Thiên Vương vào tháng 1 năm 1986. Khi đó nam bán cầu của vệ tinh này hướng về phía Mặt Trời nên chỉ có khu vực này được nghiên cứu. Miranda cho thấy nhiều vết tích của những hoạt động địa chất trong quá khứ hơn tất cả các vệ tinh khác của Sao Thiên Vương.

Đặc điểm vật lý[sửa | sửa mã nguồn]

Cận cảnh Verona Rupes, một vách đứng lớn có khả năng cao tới 5 km (3,1 mi) trên bề mặt Miranda.[6][7]

Có khả năng bề mặt của Miranda hầu hết là băng, còn phía bên trong chứa khoáng vật silicat và các hợp chất hữu cơ với mật độ loãng.

Bề mặt của Miranda có những khu vực chắp vá với địa hình đứt gãy, cho thấy hoạt động địa chất với cường độ mạnh trong quá khứ, cũng như những hẻm núi đan xen nhau. Nguyên nhân dẫn đến những hoạt động địa chất trong quá khứ của Miranda được cho là sự nóng lên do thủy triều ở một thời điểm khi mà quỹ đạo của nó lệch hơn so với hiện tại. Trước đây Miranda dường như đã cộng hưởng quỹ đạo theo tỷ lệ 3:1 với Umbriel.[8]. Điều này làm tăng độ lệch tâm quỹ đạo; gây ra sự ma sát thủy triều do những lực thủy triều khác nhau theo thời gian từ Sao Thiên Vương, từ đó khiến cho phía bên trong vệ tinh này nóng lên. Trong hệ thống Sao Thiên Vương, do độ dẹt của hành tinh này cũng như kích thước tương đối lớn của các vệ tinh, việc thoát khỏi sự cộng hưởng quỹ đạo dễ hơn nhiều so với các vệ tinh của Sao MộcSao Thổ. Độ nghiêng quỹ đạo 4.34°Của Miranda cao một cách khác thường đối với một vật thể gần với hành tinh mà nó quay xung quanh như vậy. Miranda có thể đã thoát ra khỏi cộng hưởng với Umbriel nhờ một cộng hưởng thứ hai, điều này được tin là đã dẫn đến việc Miranda có độ nghiêng quỹ đạo lớn hơn gấp 10 lần so với những vệ tinh lớn khác của Sao Thiên Vương.[9][10]

Miranda cũng có thể đã từng cộng hưởng quỹ đạo với Ariel theo tỷ lệ 5:3, gây ra sự nóng lên ở bên trong vệ tinh này. Tuy nhiên sự nóng lên do việc cộng hưởng với Umbriel được cho là vẫn mạnh hơn gấp ba lần.[8]

Một giả thiết được đưa ra sau khi Voyager 2 bay ngang qua Miranda cho rằng vệ tinh này từng bị đập vỡ bởi một cú va chạm mạnh, sau đó các mảnh vỡ tập hợp lại với nhau, trong đó những mảnh đặc hơn chìm xuống và tạo nên những hình dạng kỳ lạ như ngày nay.[7]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Thomas, P. C. (1988). “Radii, shapes, and topography of the satellites of Uranus from limb coordinates”. Icarus 73 (3): 427–441. Bibcode:1988Icar...73..427T. doi:10.1016/0019-1035(88)90054-1.  sửa
  2. ^ a ă Jacobson, R. A.; Campbell, J. K.; Taylor, A. H.; Synnott, S. P. (June năm 1992). “The masses of Uranus and its major satellites from Voyager tracking data and earth-based Uranian satellite data”. The Astronomical Journal 103 (6): 2068–2078. Bibcode:1992AJ....103.2068J. doi:10.1086/116211.  sửa
  3. ^ “Planetary Satellite Physical Parameters”. JPL (Solar System Dynamics). 3 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2009. 
  4. ^ Hanel, R.; và đồng nghiệp (4 tháng 7 năm 1986). “Infrared Observations of the Uranian System”. Science 233 (4759): 70–74. Bibcode:1986Sci...233...70H. doi:10.1126/science.233.4759.70. PMID 17812891.  sửa
  5. ^ Kuiper, G. P., The Fifth Satellite of Uranus, Publications of the Astronomical Society of the Pacific, Vol. 61, No. 360, p. 129, June 1949
  6. ^ “PIA00044: Miranda high resolution of large fault”. JPL, NASA. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2007. 
  7. ^ a ă Chaikin, Andrew (16 tháng 10 năm 2001). “Birth of Uranus' Provocative Moon Still Puzzles Scientists”. Space.com. Imaginova Corp. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 11 năm 2001. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2007. [liên kết hỏng]
  8. ^ a ă Tittemore, William C.; Wisdom, Jack (June năm 1990). “Tidal evolution of the Uranian satellites: III. Evolution through the Miranda-Umbriel 3:1, Miranda-Ariel 5:3, and Ariel-Umbriel 2:1 mean-motion commensurabilities”. Icarus 85 (2): 394–443. Bibcode:1990Icar...85..394T. doi:10.1016/0019-1035(90)90125-S.  sửa
  9. ^ Tittemore, William C.; Wisdom, Jack (tháng 3 năm 1989). “Tidal evolution of the Uranian satellites: II. An explanation of the anomalously high orbital inclination of Miranda”. Icarus 78 (1): 63–89. Bibcode:1989Icar...78...63T. doi:10.1016/0019-1035(89)90070-5.  sửa
  10. ^ Malhotra, Renu; Dermott, Stanley F. (tháng 6 năm 1990). “The role of secondary resonances in the orbital history of Miranda”. Icarus 85 (2): 444–480. Bibcode:1990Icar...85..444M. doi:10.1016/0019-1035(90)90126-T. ISSN 0019-1035.  sửa

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]