Núi Vesuvius

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Vesuvius
Vesuvius from Pompeii (hires version 2 scaled).png
Núi Vesuvius nhìn từ thành phố Pompeii, thành phố bị tàn phá trong lần phun trào năm 79. Chóp hình nón bên trái là đỉnh cao nhất; chóp nhỏ hơn bên phải là một phần của thành miệng núi lửa Somma.
Độ cao 1281
Vị trí
Vị trí Naples, Ý
Dãy núi Cung núi lửa Campanian
Địa chất
Kiểu núi lửa tầng
Tuổi đá 17.000 năm đến nay
Phun trào gần nhất 1944
Leo núi
Hành trình dễ nhất đi bộ

Núi Vesuvius (tiếng Ý: Monte Vesuvio, tiếng Latinh: Mons Vesuvius, phát âm tiếng Việt: Vê-duy-vơ) là một núi lửa tầng nằm ở vịnh Naples, Ý, cách phía đông Naples 9 kilômét (5,6 mi) và gần bờ biển. Nó là núi lửa duy nhất ở châu Âu nằm trên đất liền đã từng phun trong vòng hàng trăm năm qua, mặc dù hiện tại nó không còn phun trào. Hai núi lửa lớn khác ở Ý là núi EtnaStromboli, nằm trên đảo.

Núi Vesuvius nổi tiếng với lần phun trào vào năm 79 sau Công nguyên đã vùi lấp, phá hủy các thành phố La Mã cổ đại là PompeiiHerculaneum. Các thành phố đã không được xây dựng lại mặc dù vẫn còn những cư dân sống sót và có lẽ nạn cướp bóc tràn lan đã diễn ra sau khi thành phố bị phá hủy.[cần dẫn nguồn] Vị trí của các thành phố dần bị bỏ quên cho đến khi chúng được phát hiện một cách tình cờ vào thế kỷ 18.

Đợt phun trào cũng làm thay đổi dòng chảy của sông Sarno và nâng cao đáy bờ biển, do đó Pompeii lúc này không nằm cạnh sông cũng không gần bờ biển. Vesuvius đã trải qua những thay đổi lớn – sườn dốc của nó bị xóa đi thảm thực vật và đỉnh của nó bị thay đổi đáng kể do tác động của đợt phun trào.

Vesuvius đã phun trào một vài lần sau đó và ngày nay nó được xem là một trong những núi lửa nguy hiểm nhất trên thế giới vì vẫn có khoảng 3.000.000 người sống gần đó và nó luôn có xu hướng phun nổ (Plinian). Đó cũng là khu vực núi lửa có đông dân sinh sống nhất trên thế giới.[1]

Núi Vesuvius có một truyền thống lịch sử và văn học lâu đời. Nó được coi là cơn thịnh nộ của Thần thánh vào lúc nó phun trào năm 79: nó xuất hiện với tên Vesuvius như một con rắn trong bích họa trang trí của một số lararia, hoặc trên các bàn thờ gia đình của những người sống sót ở Pompeii. Một chữ khắc ở Capua[2] ghi là IOVI VESVVIO ám chỉ nó có quan hệ tới quyền năng của Jupiter; và đó là Jupiter Vesuvius.[3]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ McGuire, Bill (16 tháng 10 năm 2003). “In the shadow of the volcano”. guardian.co.uk (Guardian News and Media Limited). Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2010. 
  2. ^ CIL x.1, 3806.
  3. ^ Waldstein 1908, tr. 97

Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Guest, John; Cole, Paul; Duncan, Angus; Chester, David (2003). “Chapter 2: Vesuvius”. Volcanoes of Southern Italy. London: The Geological Society. tr. 25–62. 
  • Rolandi, G.; Paone, A.; De Lascio, M.; Stefani, G. (2008). “The 79 AD eruption of Somma: the relationship between the date of the eruption and the southeast tephra dispersion”. Journal of Volcanology and Geothermal Research 169: 87–98. doi:10.1016/j.jvolgeores.2007.08.020. 
  • Sigurdsson, Haraldur (2002). “Mount Vesuvius before the Disaster”. Trong Jashemski, Wilhelmina Mary Feemster; Meyer, Frederick Gustav. The natural history of Pompeii. Cambridge UK: The Press Syndicate of the University of Cambridge. tr. 29–36 
  • Sigurdsson, Haraldur; Carey, Steven (2002). “The Eruption of Vesuvius in AD 79”. Trong Jashemski, Wilhelmina Mary Feemster; Meyer, Frederick Gustav. The natural history of Pompeii. Cambridge UK: The Press Syndicate of the University of Cambridge. tr. 37–64 
  • Waldstein, Sir Charles; Shoobridge, Leonard Knollys Haywood (1908). Herculaneum, past, present & future. London: Macmillan and Co. 
  • Zanella, E.; Gurioli, L.; Pareschi, M.T.; Lanza, R. (2007). “Influences of urban fabric on pyroclastic density currents at Pompeii (Italy): Part II: temperature of the deposits and hazard implications”. Journal of Geophysical Research (American Geophysical Union, Earth-prints) (112). 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]