Nagato (thiết giáp hạm Nhật)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Thiết giáp hạm Nagato
Thiết giáp hạm Nagato
Phục vụ (Nhật Bản) Naval Ensign of Japan.svg
Đặt tên theo: tỉnh Nagato
Hãng đóng tàu: Xưởng hải quân Kure
Đặt lườn: 28 tháng 8 năm 1917
Hạ thủy: 9 tháng 11 năm 1919
Hoạt động: 15 tháng 11 năm 1920
Xóa đăng bạ: 15 tháng 9 năm 1945
Số phận: Bị đánh chìm trong Chiến dịch Crossroads thử nghiệm nguyên tử trên đảo Bikini ngày 25 tháng 7 năm 1946
Đặc điểm khái quát
Lớp và kiểu: Lớp thiết giáp hạm Nagato
Trọng tải choán nước: 32.720 tấn (tiêu chuẩn);
42.850 tấn (đầy tải thời chiến)
Độ dài: 221,03 m (725 ft 2 in)
215,79m (708 ft) lúc hạ thủy
Sườn ngang: 34,59 m (113 ft 6 in)
29m (95 ft) lúc hạ thủy
Mớn nước: 9,50 m (31 ft 2 in)
Động cơ đẩy: 4 × Turbine hơi nước,
4 × trục,
80.000 mã lực (60 MW)
Tốc độ: 50 km/h (27 knot)
Tầm xa: 10.200 km ở tốc độ 30 km/h
(5.500 hải lý ở tốc độ 16 knot)
Thủy thủ đoàn: 1.368
Vũ trang: 8 × pháo 410 mm (16,1 inch)
20 (sau này còn 18) × pháo 140 mm (5,5 inch)
8 × pháo phòng không 127 mm (5 inch)
Cho đến 98 × pháo phòng không 25 mm
Bọc giáp: Sàn tàu: 146-248 mm (5,8-9,8 inch)
Tháp súng: 229-508 mm (9-20 inch)
Đai giáp: 305 mm (12 inch)
Máy bay mang theo: 3

Nagato (tiếng Nhật: 長門, Trường Môn, tên được đặt theo tỉnh Nagato) là một thiết giáp hạm của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, chiếc mở đầu trong lớp tàu của nó. Nó là chiếc thiết giáp hạm đầu tiên trên thế giới được trang bị pháo chính hạng 16 inch (trong thực tế là 16,1 inch tức 410 mm), và lớp vỏ giáp bảo vệ cùng tốc độ khiến cho nó trở thành một trong những tàu chiến mạnh mẽ nhất vào thời nó được đưa ra hoạt động.

Nó là soái hạm của Đô đốc Isoroku Yamamoto trong giai đoạn tấn công Trân Châu Cảng. Trong Thế Chiến II nó chỉ tham gia tác chiến trong một trận chiến duy nhất là Hải chiến vịnh Leyte, do chiến lược của Hải quân Nhật muốn giữ lại các đơn vị chủ yếu làm lực lượng dự bị dành cho các trận chiến quyết định.

Thiết kế và chế tạo[sửa | sửa mã nguồn]

Nagato được đặt lườn tại Xưởng Hải quân Kure vào ngày 28 tháng 8 năm 1917, được hạ thủy vào ngày 9 tháng 11 năm 1919, và công việc chế tạo được hoàn tất vào ngày 15 tháng 11 năm 1920.

Nó trải qua một cuộc cải tiến lớn vào năm 1936, tháo bỏ các nồi hơi đốt bằng than và nâng cấp vỏ giáp cùng các khẩu pháo phòng không.

Lịch sử hoạt động trong Thế Chiến II[sửa | sửa mã nguồn]

Trân Châu Cảng và Midway[sửa | sửa mã nguồn]

Bản vẽ chiếc Nagato như nó hiện hữu vào năm 1944.

Vào lúc bắt đầu Thế Chiến II, Nagato dưới quyền chỉ huy của thuyền trưởng Yano Hideo, và cùng với chiếc thiết giáp hạm chị em với nó là chiếc Mutsu hình thành nên Đội Tàu thiết giáp 1. Nagatosoái hạm của Hạm đội Liên Hợp, cắm cờ hiệu của Đô đốc Isoroku Yamamoto. Vào ngày 2 tháng 12 năm 1941, chính chiếc Nagato đã gửi đi bức điện "Niitakayama nobore 1208" (leo núi Niitaka vào lúc 12/08 giờ Nhật Bản) ra hiệu lệnh cho Lực lượng Đặc nhiệm Tàu sân bay tấn công Trân Châu Cảng đánh dấu việc Nhật Bản mở màn chiến cuộc ở Mặt trận Thái Bình Dương.

Vào ngày 12 tháng 2 năm 1942, Đô đốc Yamamoto chuyển cờ hiệu của ông sang chiếc thiết giáp hạm mới Yamato.

Trong trận Midway, Nagato lên đường cùng với các thiết giáp hạm YamatoMutsu, tàu sân bay Hosho, tàu tuần dương Sendai, chín tàu khu trục và bốn tàu hỗ trợ như là lực lượng chính của Đô đốc Yamamoto vào tháng 6 năm 1942 nhưng đã không tham gia tác chiến. Nó quay trở về Nhật Bản cùng với những người trên chiếc tàu sân bay Kaga còn sống sót được cứu vớt.

Trong năm 1943, dưới sự chỉ huy của Thuyền trưởng Hayakawa Mikio, Nagato đặt căn cứ tại Truk trong quần đảo Caroline Islands. Sau cuộc triệt thoái khỏi Truk vào tháng 2 năm 1944, nó đặt căn cứ tại Lingga gần Singapore.

Trận chiến biển Philippine và Hải chiến vịnh Leyte[sửa | sửa mã nguồn]

Vào tháng 6 năm 1944 nó tham gia vào Chiến dịch A-Go, một cuộc tấn công vào lực lượng Đồng Minh trong quần đảo Mariana. Trong trận đánh biển Philippine diễn ra vào ngày 19 tháng 6 năm 1944, nó bị máy bay Mỹ tấn công nhưng không bị thiệt hại.

Vào tháng 10 năm 1944, nó tham gia vào chiến dịch Shō-1 tấn công lên lực lượng đổ bộ Đồng Minh lên đảo Leyte. Vào ngày 24 tháng 10 năm 1944 trong trận chiến biển Sibuyan, Nagato bị nhiều đợt máy bay ném bom bổ nhào Mỹ tấn công. Lúc 14 giờ 16 phút, nó trúng phải hai quả bom được ném bởi máy bay từ các tàu sân bay FranklinCabot. Quả bom thứ nhất làm vô hiệu hóa một số khẩu đội pháo và gây hư hại cho lỗ hút gió của nồi hơi số 1, làm ngừng một trục mất 25 phút cho đến khi lỗ hút gió được dọn sạch. Quả bom thứ hai đánh trúng nhà ăn và phòng liên lạc vô tuyến phía trước, giết chết 52 người và làm bị thương 106 người khác. Vào ngày 25 tháng 10, lực lượng chính của Hạm đội Cơ động Nhật Bản vượt qua eo biển San Bernardino và hướng đến vịnh Leyte. Trong trận Samar, Nagato đối đầu cùng các tàu sân bay hộ tống và các tàu khu trục thuộc Đội Đặc nhiệm 77.4.3 Mỹ. Lúc 06 giờ 01 phút nó khai hỏa vào tàu sân bay hộ tống St. Lo, lần đầu tiên nó sử dụng các khẩu pháo chính lên tàu đối phương, nhưng bị trượt. Lúc 06 giờ 54 phút, tàu khu trục Heermann phóng một loạt ngư lôi nhắm vào chiếc thiết giáp hạm Haruna; những quả ngư lôi trượt khỏi chiếc Haruna nhưng lại hướng đến YamatoNagato đang chạy cùng hướng. Hai chiếc thiết giáp hạm bị buộc phải tạm ngưng tác chiến quay đầu về hướng Bắc một quãng 16 km (10 dặm) cho đến khi các quả ngư lôi hết nhiên liệu. Khi quay trở lại, Nagato tiếp tục giáp chiến cùng các tàu sân bay hộ tống Mỹ, bắn 45 quả đạn 410 mm (16,1 inch) và 92 quả đạn 140 mm (5,5 inch).

Lúc 09 giờ 10 phút Đô đốc Takeo Kurita ra lệnh cho hạm đội kết thúc cuộc tấn công và hướng lên phía Bắc. Đến 10 giờ 20 phút ông lại ra lệnh cho hạm đội lại hướng về phía Nam, nhưng vì hạm đội phải chịu đựng những đợt không kích ngày càng căng thẳng, ông lại ra lệnh rút lui vào lúc 12 giờ 36 phút. Đến 12 giờ 43 phút Nagato bị đánh trúng trước mũi hai quả bom nhưng thiệt hại không nghiêm trọng.

Đang khi rút lui trong ngày 26 tháng 10 hạm đội Nhật Bản tiếp tục chịu đựng các trận không kích liên tục. Nagato bị máy bay ném bom bổ nhào từ tàu sân bay Hornet tấn công, và trúng phải bốn quả bom khiến 38 người chết và 105 người bị thương. Trong ngày hôm đó nó đã bắn 99 quả đạn 410 mm (16,1 inch) và 653 quả đạn 140 mm (5,5 inch).

Ngày 25 tháng 11 năm 1944 Nagato về đến Yokosuka để sửa chữa. Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu và vật liệu khiến cho nó không thể được đưa vào phục vụ trở lại, và đến tháng 2 năm 1945 nó được tái bố trí làm tàu phòng thủ duyên hải. Vào tháng 6 năm 1945, số pháo hạng nhì và pháo phòng không được tháo đem lên bờ. Vào ngày 18 tháng 7 năm 1945 nó bị tấn công tại Yokusuka bởi máy bay tiêm kích-ném bommáy bay ném ngư lôi từ các tàu sân bay Essex, Randolph, Bennington, Shangri-LaBelleau Wood, bị trúng phải ba quả bom, trong đó một quả đã rơi trúng cầu tàu giết chết sĩ quan chỉ huy là Chuẩn Đô đốc Otsuka Miki.

Thử nghiệm nguyên tử trên đảo san hô Bikini[sửa | sửa mã nguồn]

Thiết giáp hạm Nhật Bản Nagato sau vụ nổ Baker. Tranh màu nước của Arthur Beaumont, 1946.

Vào ngày 30 tháng 8 năm 1945, sau khi Nhật Bản đầu hàng, Nagato là chiếc thiết giáp hạm Nhật Bản duy nhất còn sống sót. Các thủy thủ Mỹ từ chiếc USS Horace A. Bass (LPR-124) đã chiếm giữ và điều khiển con tàu.

Vào tháng 3 năm 1946, nó được mang đến đảo san hô Bikini để tham gia chiến dịch Crossroads, một loạt các thử nghiệm bom nguyên tử. Trên chuyến hải hành cuối cùng này, nó được chỉ huy bởi Thuyền trưởng W. J. Whipple và một thủy thủ đoàn Hải quân Hoa Kỳ khoảng 180 người. Nó đang ở trong tình trạng rất kém đến mức nó phải được kéo vào đảo san hô Eniwetok để được sửa chữa khẩn cấp.

Trong thử nghiệm thứ nhất mang tên Able, một vụ nổ nguyên tử trên không trung vào ngày 1 tháng 7 năm 1946, nó ở cách tâm vụ nổ khoảng 1.500 m (1.640 yard) và chỉ bị thiệt hại nhẹ. Tuy nhiên, trong thử nghiệm thứ hai mang tên Baker, một vụ nổ dưới nước vào ngày 25 tháng 7 năm 1946, nó bị hư hỏng nặng, và sau đó bị lật úp và chìm năm ngày sau đó.

Lá cờ của Nagato[sửa | sửa mã nguồn]

Lá cờ hiệu Hải quân Nhật Bản trên chiếc Nagato đã được một sĩ quan chỉ huy của Hải quân Hoa Kỳ giữ. Nó được con gái của ông đưa ra trong một chương trình đánh giá cổ vật mang tên Nandemo Kanteidan[1], và được trình chiếu trên TV Tokyo vào tháng 9 năm 2005. Lá cờ hiệu đã được ước định giá là 10 triệu yen. Sau khi chương trình kết thúc, vị khách mời của chương trình Kouji Ishizaka đã mua lại lá cờ với giá trên và tặng lại cho Bảo tàng Thiết giáp hạm YamatoKure, Hiroshima vào tháng 9 năm 2006.[2]

Phiên bản trong phim Tora! Tora! Tora![sửa | sửa mã nguồn]

Trong Tora! Tora! Tora!, một bộ phim miên tả lại cuộc tấn công Trân Châu Cảng cùng những sự kiện khiến dẫn đến trận chiến này, một mô hình chính xác có kích thước lớn như thật của chiếc Nagato đã được chế tạo, và đã xuất hiện trong đoạn mở đầu của bộ phim này.

Danh sách thuyền trưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “"Nandemo Kanteidan" on TV Tokyo and more”. The Japan Times. 15 tháng 2 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2008. 
  2. ^ “戦艦『長門』軍艦旗, 呉へ還る (Naval Ensign of Battleship Nagato returns to Kure)” (bằng tiếng Nhật). KURE-NEWS. 23 tháng 9 năm 2006. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2008. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]