Người Pumi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Pumi

P1090077.JPG

Tên khác:
P'umi, Primi, Pimi, Prummi
Tổng số dân
30.000
Khu vực có số dân đáng kể

Trung Quốc

Vân Nam:   30,000
Ngôn ngữ
Pumi
Tôn giáo
Bön, Phật giáo Tây Tạng, Zanbala
Dân tộc thiểu số có liên quan
Tạng

Người Pumi (cũng gọi là Primi) (tiếng Trung: 普米族; bính âm: Pǔmǐzú, Hán Việt: Phổ Mễ tộc, tên tự gọi: /pʰʐ.ẽmi/) là một nhóm dân tộc được công nhận chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dân tộc này có quan hệ với người Tạng ở huyện Mộc LýDiêm Nguyên tại Tứ Xuyên,[1] tổng dân số của dân tộc này là 30.000 người. Các cộng đồng đáng kể người Pumi là tại Huyện tự trị dân tộc Pumi và dân tộc Bạch Lan Bình, Huyện tự trị dân tộc Di Ninh Lạng, Huyện tự trị dân tộc Naxi Ngọc Long, Huyện tự trị dân tộc Lisu Duy TâyHưng Thắng, với độ cao trên 2700 mét.

Ngôn ngữ[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Pumi thuộc Nhóm ngôn ngữ Khương của Ngữ hệ Tạng-Miến.[2][3] Trong quá khứ, điều đáng chú ý là người Pumi tại các khu vực Mộc LýNinh Lạng đã sử dụng chữ cái Tạng vì lý do tôn giáo, sau này chúng dần bị lãng quên và biến mất. Hiện nay, người Pumi tiếp nhận giáo dục bằng tiếng Hán. Một hệ thống bính âm trên cơ sở chữ cái Latinh đã được đề xuất, nhưng vẫn chưa được phổ biến rộng rãi.[4]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Người Pumi có một lịch sử lâu đời và con đường di cư của họ có thể theo dõi lại. Ban đầu, họ sống như những người du mục trên cao nguyên Thanh Tạng. Sau đó, họ chuyển đến các khu vực ấm hơn dọc theo các thung lũng trong Dãy núi Hoành Đoạn vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên.

Tiếp theo, họ chuyển đến phía Bắc Tứ Xuyên vào thế kỷ thứ 7, và sau đó về phía tây bắc Vân Nam vào thế kỷ 14. Nhiều người trong số họ định cư và trở thành nông dân, và địa chủ chiếm ưu thế trong nền kinh tế bản địa của người Pumi tại Lan Bình và Lệ Giang. Ngoại trừ một số ít các khu vực công, các địa chủ giữ các vùng đất rộng lớn và thu địa tô từ nông dân. Địa tô chiếm ít nhất 50% thu hoạch. Địa chủ Pumi và Tù trưởng Naxi cũng thường buôn bán nô lệ nội bộ. Trong Cách mạng Văn hóa, các quyền hạn của địa chủ đã bị suy yếu. Với nền kinh tế hiện đại, chẳng hạn như bệnh viện, nhà máy, cũng đã thay đổi rất nhiều lối sống của người Pumi.

Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Người Pumi chịu ảnh hưởng mạnh của người Tạng trên các mặt tôn giáo và văn hóa do có liên hệ với nhau từ thời cổ. Người Pumi theo Phật giáo Tây Tạng bên cạnh việc vẫn duy trì thờ cúng tổ tiên. Tết Nguyên đán được tổ chức vào 15 ngày đầu tiên của năm mới âm lịch. Khi đến mười ba tuổi, các chàng trai Pumi sẽ trải qua các nghi thức của lể rửa tội nam tính và chỉ sau lể rửa tội, họ mới có thể mặc quần áo người lớn và tham gia hoạt động xã hội. Xã hội truyền thống của người Pumi theo chế độ một vợ mộ chồng mặc dù chế độ đa thê vẫn được chấp nhận ở một số nơi.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Harrell, Stevan. 2001. Ways of Being Ethnic in Southwest China. Seattle, WA: University of Washington Press.
  2. ^ Ding, Picus S. 2003. Prinmi: a sketch of Niuwozi. In Graham Thurgood and Randy LaPolla (eds.) The Sino-Tibetan Languages, pp. 588-601. London: Routledge Press.
  3. ^ Lu, S. 2001. Dialectal Studies of the Pumi Language. Beijing: Nationalities Press.
  4. ^ Ding, Picus S. 2007. Challenges in Language Modernization in China: the case of Prinmi. In David, Maya, Nicholas Ostler and Caesar Dealwis (eds.) Working Together for Endangered Languages: Research Challenges and Social Impacts, pp. 120-126. Bath, England: Foundation for Endangered Languages.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]