Nguyên Thái Định Đế

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Nguyên Thái Định Đế
(元泰定帝)
Hoàng đế Trung Hoa, Khả Hãn Mông Cổ (chi tiết...)
Hoàng đế nhà Nguyên
Trị vì 4 tháng 10, 1323 – 15 tháng 8, 132
(&0000000000000004.0000004 năm, &0000000000000316.000000316 ngày)
Đăng quang 4 tháng 10 năm 1323 tại Đại đô
Tiền nhiệm Nguyên Anh Tông
Kế nhiệm Nguyên Thiên Thuận Đế
Khả Hãn Mông Cổ (danh nghĩa)
Tại vị 4 tháng 10, 1323 – 15 tháng 8, 1328
(&0000000000000004.0000004 năm, &0000000000000316.000000316 ngày)
Tiền nhiệm Cách Kiên hãn
Kế nhiệm A Tốc Cát Bát
Thông tin chung
Thê thiếp Babukhan Khatun
Tên đầy đủ Bột Nhi Chỉ Cân Dã Tôn Thiết Mộc Nhi (孛兒只斤也孫鐵木兒, Borjigin Yesüntemür, ᠶᠢᠰᠦᠨᠲᠡᠮᠦᠷ)
Niên hiệu Thái Định (泰定): 1324 - tháng 2, 1328
Trí Hòa (致和): tháng 2, 1328 - tháng 9, 1328
Miếu hiệu Tấn Tông
Hoàng tộc Nhà Borjigin (Боржигин)
Thân phụ Gammala
Thân mẫu Buyan Kelmish của Khunggirat
Sinh 28 tháng 11, 1293
Mất 15 tháng 8, 1328 (34 tuổi)
Thương Đô

Nguyên Thái Định Đế (1293 - 1328) hay Nguyên Tấn Tông, tên thật là Bột Nhi Chỉ Cân Dã Tôn Thiết Mộc Nhi. Là vị hoàng đế thứ 6 của nhà Nguyên và là đại hãn thứ 10 của Mông Cổ. Ông là chắt của Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt, là con của tướng Cam Ma Thích thời Nguyên Thành Tông. Lên kế vị sau khi Nguyên Anh Tông bị ám sát. Ông ở ngôi chưa đầy 5 năm thì phải gặp một đại loạn trong hoàng tộc và cả bên ngoài. Cuối cùng ông chán nản và đã bỏ triều đình ra Mạc Bắc, Nội Mông Cổ để tuần du rồi ốm chết lúc quốc gia đang lâm nguy.

Dã Tôn Thiết Mộc Nhi là con của Cam Ma Thích, từng nối nghiệp cha làm Tấn Vương và có nhiệm vụ trấn giữ vùng biên giới phía Bắc, tức Mạc Bắc. Tuy sống ở Mạc Bắc nhưng Dã Tôn Thiết Mộc Nhi vẫn luôn theo dõi sát sao mọi hành động của kinh thành.

Tháng 8 năm 1323, gian thần Thiết Thất bày mưu với Dã Tôn Thiết Mộc Nhi lật đổ Nguyên Anh Tông để đưa Dã Tôn Thiết Mộc Nhi lên ngôi. Sợ kế hoạch không thành hoặc bị bại lộ, Dã Tôn Thiết Mộc Nhi bí mật phái người tới Đại Đô báo cáo cho Nguyên Anh Tông biết để trị tội Thiết Thất. Tuy nhiên khi người mà Dã tôn Thiết Mộc Nhi phái đi chưa đến nơi thì lại phải quay về, vì Anh Tông đã bị sát hại.

Sau đó Thiết Thất lập Dã Tôn Thiết Mộc Nhi lên ngôi, lấy niên hiệu là Thái Định đế, miếu hiệu là Nguyên Tấn Tông. Còn Thiết Thất làm tri khu mật viện sự. Thiết Thất và đồng bọn của hắn cực kì độc ác làm Tấn Tông rất ghét chúng. Đầu năm 1324, Tấn Tông sai giết Thiết Thất và đồng bọn. Sau đó vua còn cho giết sạch hết con cháu của bọn chúng và củng cố lại địa vị hoàng đế Đại Nguyên mà các ngoại thích đã tranh giành từ cuối thời Nguyên Vũ Tông.

Nguyên Tấn Tông Dã Tôn Thiết Mộc Nhi chăm lo triều chính, yêu mến nhân dân. Trong 5 năm ở ngôi, ông đã làm nhiều việc tốt với triều đình và dân chúng. Tuy vậy ông lại không tiếp thu ý kiến của các đại thần, trung thần,... Do vậy nên con đường cải cách chính trị của ông gặp nhiều khó khăn.

Nguyên Tấn Tông đã chọn chính sách khoan dung không cần thiết nên chính sự, kỷ cương ngày càng lỏng lẻo. Những tên địa chủ lợi dụng sự tin tưởng của triều đình mà cướp bóc của cải, chiếm đoạt ruộng đất của dân nghèo. Những quý tộc có nhiều âm mưu cũng nổi dậy làm loạn, đánh giết lẫn nhau và chống lại triều đình. Những kẻ cướp bóc luôn làm quấy rối đời sống xã hội.

Năm 1328, triều đình Đại Nguyên lại gặp cuộc đại họa trong hoàng tộc giữa các phi tần của Tấn Tông. Tấn Tông vô cùng đau đầu và kinh sợ. Cuối cùng ông mặc bỏ triều đình đang náo loạn để ra đi tuần du tại Mạc Bắc. Sau do uống rượu quá nhiều vào đêm hôm đó nên mắc bệnh qua đời. Nguyên Tấn Tông làm vua 5 năm, thọ 36 tuổi.

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]