Nguyễn Phúc Bảo Long

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Bảo Long
Thái tử Việt Nam
Bao-Long.jpg
Thái tử Bảo Long thời trẻ
Thái tử Việt Nam
Tại vị 7 tháng 3 năm 1939 - 30 tháng 8 năm 1945
Tiền nhiệm Bảo Đại
Kế nhiệm Không có. Chế độ quân chủ chấm dứt
Thông tin chung
Phối ngẫu Isabel Ébey
Tên đầy đủ Nguyễn Phúc Bảo Long
Hoàng tộc Nhà Nguyễn
Thân phụ Vua Bảo Đại
Thân mẫu Nam Phương Hoàng hậu
Sinh 4 tháng 1 năm 1936
Huế, Việt Nam
Mất 28 tháng 7, 2007 (71 tuổi)
Paris, Pháp
Nghề nghiệp Quân nhân, nhân viên ngân hàng

Thái tử Nguyễn Phúc Bảo Long (chữ Hán: 阮福保隆; 4 tháng 1 năm 1936 - 28 tháng 7 năm 2007) là hoàng thái tử cuối cùng của Việt Nam. Ông là con trai của Hoàng đế Bảo ĐạiHoàng hậu Nam Phương. Ông có một em trai là hoàng tử Bảo Thắng, ba cô em gái là Công chúa Phương Mai, Công chúa Phương Liên và Công chúa Phương Dung. Tất cả đều ở Pháp.

Thời trẻ[sửa | sửa mã nguồn]

Hoàng tử Bảo Long lúc mới sinh

Bảo Long sinh đêm ngày 4 tháng 1 năm 1936 tại điện Kiến Trung trong Đại nội Huế. Ngày 7 tháng 3 năm 1939, Bảo Long được phong hoàng thái tử khi mới 3 tuổi và bắt đầu học với nhà văn Ưng Quả, vị hoàng thân uyên bác thuộc phủ Tuy Lý Vương.

Người ta đồn rằng bà Nam Phương đã lén đem Bảo Long đi rửa tội và cho gia nhập Công giáo, điều này khiến cho quan hệ giữa Nam Phương và bà Thái hậu Từ Cung, vốn là Phật tử, không thuận gì cho lắm, nên về sau khi Bảo Đại cưới thêm bà phi theo Phật giáo là Mộng Điệp, Thái hậu Từ Cung không phản đối gì hết[1].

Bảo Long được thụ hưởng một nền giáo dục Pháp, khi Nam Phương hoàng hậu hay các quan trong triều muốn nói chuyện với Bảo Long cũng dùng tiếng Pháp; ngoài ra từ nhỏ ông ít khi tham gia các nghi lễ Phật giáo mà dự những nghi lễ theo lối Tây phương và nói chuyện với các quan Tây[2]. Vì lý do này nên mãi tới sau 1945, bằng nhiều cố gắng Bảo Long mới học thông thạo được tiếng Việt do trước ở trong nhà và sinh hoạt ông chỉ toàn nói tiếng Pháp[3].Sau ngày vua cha Bảo Đại thoái vị đánh dấu việc kết thúc nhà Nguyễn, ông cùng các em theo hoàng hậu Nam Phương về cung An Định sống và học tại trường Đồng Khánh cùng với các gia đình bình dân[3]..

Năm 1947, Chiến tranh Pháp-Việt nổ ra, Nam Phương đem Bảo Long và các anh chị em đến Thorenz tại Cannes, thuộc vùng biển Côte d’Azur, Pháp sinh sống[3].

Cuộc sống ở Pháp[sửa | sửa mã nguồn]

Tuy nhà Nguyễn đã kết thúc nhưng cha mẹ của Bảo Long vẫn gửi ông đi đào tạo nhiều lĩnh vực khác nhau: ông học phổ thông ở Collège des Roches tại Masslacq, Paul. Tại đây, Bảo Long thích chơi, từng đòi mẹ mình mua cho xe tốt. Khoảng năm 1950, ông trở thành mục tiêu cho một vụ bắt cóc, nhờ sự can thiệp của chức trách địa phương ở Paul nên Bảo Long mới thoát nạn[4]. Từ đó chính quyền sở tại luôn cho hẳn một toán an ninh bảo vệ Bảo Long, riêng Bảo Long thì ông không dám đi xe riêng nữa mà phải đổi xe luôn để phòng ngừa[4].

Sau khi học xong phổ thông ở Collège des Roches, ông theo học khoa học chính trị ở Lycée Condorcet, Paris[3][4]. Khi đang học vì đang mang quốc tịch Pháp, Bảo Long được gọi nhập ngũ vào quân đội Pháp[4]. Năm 1953, Bảo Long được phong Hoàng Thái tử để chuẩn bị kế thừa chức vị khi Bảo Đại tạ thế. Cũng trong thời gian này, nữ hoàng Elizabeth II của Anh lên ngôi, ông có sang Luân Đôn dự lễ[5]. Năm 18 tuổi, Bảo Long định về Việt Nam học ở trường Võ bị Đà Lạt thì bị Ngô Đình Diệm ngăn lại. Tuy vậy, Bảo Đại vẫn cho ông bận quân phục Ngự lâm Việt Nam và đeo hàm đại tá để chụp hình phát hành trên tem năm 1953[5]. Không về Việt Nam được, Bảo Long phải theo học quân sự ở trường Saint-Cyr tại Pháp và kỵ binh Cadre Noir tại Saumur (hay École nationale d'équitation). Trong suốt những năm học hành, Bảo Long luôn tỏ ra một người thông minh, chăm chỉ, nghiêm túc và tốt nghiệp với cấp bậc chuẩn úy[3].

Sau ngày tốt nghiệp ông gặp một biến cố lớn, Bảo Đại bị Ngô Đình Diệm phế truất, tài sản riêng của cha ông ở cả Pháp và Việt Nam bị chính quyền Ngô Đình Diệm tịch thu[3]. Bảo Long trở thành một người sống lưu vong, giấy tờ duy nhất còn giá trị mà ông có là hội chiếu ngoại giao cho công dân Liên hiệp Pháp. Quân đội Pháp không công nhận ông là sĩ quan Pháp mà chỉ là một sĩ quan ngoại quốc. Phẫn uất, ông gia đăng lính Lê dương Pháp, chiến đấu ở Algérie với mục đích tìm lấy cái chết ở chiến trường. Tại chiến trường, ông chỉ huy một chiến xa trinh sát EBR (Engin blindé de reconnaissance), và trong quá trình chiến đấu được quân đội trao tặng hai huy chương[6], được phong Trung tá Danh dự của Trung đoàn Ngự lâm Quân và Đại tá Danh dự của Vệ Binh Hoàng Gia [7].

Việc một hoàng thái tử đi lính nước ngoài này của ông đã gây nên những lời phê phán từ Nguyễn Phước tộc và nhiều người Việt khác[3]. Mười năm sau, Bảo Long được giải ngũ nhưng ông vẫn tỏ ý muốn ở lại để chết trên chiến trường[6]. Sau đó, ông theo học ngành Luật và Khoa học Chính trị tại Paris và rồi đi làm cho một ngân hàng của gia đình bên ngoại, rồi ông sống lặng lẽ, không dính đến việc chính trị[3][7]. Tuy nhiên, ông đã từng cộng tác với Hoàng Tử Bảo Vàng (con của vua Duy Tân) trong nhiều dự án về từ thiện, giáo dục và văn hóa cho người Việt Nam [7].

Lặng lẽ cuối đời[sửa | sửa mã nguồn]

Bảo Long trong một cuộc chiêu đãi tại Paris, khoảng năm 1997

Bảo Long không kết hôn, chỉ có một thời gian ông sinh sống với một cô gái Pháp, đã có con riêng, tên là Isabel Ébey, tới ngày bà này mất, từ đó ông không còn quan hệ tình cảm với ai nữa[3]. Cũng thời gian này, Bảo Long một phần vì ăn chơi, một phần vì sợ bảo vật của nhà Nguyễn bị lọt vào tay người nước ngoài nên ông lấy hết các tài sản còn được thừa kế từ cha mình[8].

Theo lời kể của Nguyễn Đắc Xuân, tại Pháp, ông Bảo Long cũng phản đối với việc Bảo Đại kết hôn với một người phụ nữ Pháp tên Monique Baudot, rồi ông giữ luôn toàn bộ các bảo vật của nhà Nguyễn, thậm chí đến lúc Bảo Đại viết cuốn hồi ký Con rồng An Nam muốn mượn cái quốc ấn để làm minh họa, Bảo Long cũng giữ tiệt không đưa[8]. Từ đó ông và cha mình không có liên lạc với nhau mấy nữa[8]. Điều này cũng khiến cho mối quan hệ của ông với bà mẹ kế không thuận hảo cho lắm, nên khi Cựu hoàng qua đời (1997), trong tang lễ ông đã bị bà Monique làm khó dễ [3]. Tuy nhiên ông không tranh chấp quyền thừa kế với bà Monique [3].

Một thời gian ngắn sau, không hiểu sao Bảo Long lấy nhiều thứ trong những gì mình thừa kế sau khi bà Nam Phương qua đời để đem ra phát mãi. Theo Nguyễn Đắc Xuân, tính ra hơn 306 món kim cổ của nhà Nguyễn và Việt Nam, thậm chí có tin đồn ông tính bán luôn cặp bảo kiếm của Bảo Đại và cả cái Nguyễn Triều Quốc Ấn Chi Bảo[9]. Tuy nhiên, có thông tin nêu lên một số điểm nghi vấn với bài viết của Nguyễn Đức Xuân, và cho biết quốc ấn (nặng khoảng 10 kg vàng) và quốc kiếm của vua Bảo Đại, trao lại cho Trần Huy Liệu, Trưởng đoàn Đại biểu chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào năm 1945 [10][11] đã bị mất trộm tại viện bảo tàng Việt Nam và thất lạc [12]

Lần cuối ông được ghi nhận xuất hiện nơi công cộng là vào năm 1997, tại lễ cầu siêu cho cựu hoàng Bảo Đại và mẹ là hoàng hậu Nam Phương ở Vincennes (Paris)[3].

Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Bảo Long qua đời tại Bệnh viện Sens năm 2007, hưởng thọ 71 tuổi. Ông từ trần sau cha ông là vua Bảo Đại gần đúng 10 năm (31 tháng 7 năm 1997).

Ông không có người thừa kế, nên người em út của ông là hoàng tử Bảo Thắng (sinh 1943) được tiếp nhận tất cả tài sản và những bảo vật của triều Nguyễn do Bảo Long giữ từ sau ngày thân mẫu ông là hoàng hậu Nam Phương qua đời (1963) đến nay.

Hình ảnh công cộng[sửa | sửa mã nguồn]

Sân vận động Huế (sân Tự Do) trước mang tên Bảo Long vì nó cũng khánh thành cùng dịp vị hoàng thái tử này ra đời[3].

Triều đình Huế hằng năm vào ngày sinh của Bảo Long đều tổ chức lễ Thiên Xuân mừng sinh nhật rất long trọng[3].

Khoảng năm 1953, hệ thống bưu chính của Quốc gia Việt Nam có cho in một bộ tem với hình ảnh người trên tem thư là Bảo Long, nó gồm có hai bộ: một bộ Bảo Long mặc áo dài và một bộ mặc quân phục Ngự Lâm Việt Nam[5].

Nguyễn Phúc Bảo Long trên tem thư (bộ mặc áo dài)
Nguyễn Phúc Bảo Long trên tem thư (bộ mặc quân phục)

Chú giải[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Phan Thứ Lan 2008, tr. 73-74
  2. ^ Phan Thứ Lan 2008, tr. 75
  3. ^ a ă â b c d đ e ê g h i k l Nguyễn Đắc Xuân 2007
  4. ^ a ă â b Phan Thứ Lan 2008, tr. 76
  5. ^ a ă â Phan Thứ Lang 2008, tr. 77
  6. ^ a ă Phan Thứ Lang 2008, tr. 78
  7. ^ a ă â HĐ Hoàng Tộc tổ chức cầu siêu cho Hoàng Tử Bảo Long
  8. ^ a ă â Phan Thứ Lang 2008, tr. 79
  9. ^ Phan Thứ Lan 2008, tr. 80-81
  10. ^ Hồi ký Trần Huy Liệu, tr 370
  11. ^ Chuyện thoái vị của vua Bảo Đại qua lời kể Huy Cận
  12. ^ Báo Văn nghệ số 44, ngày 29/10/2005, tác giả Nhật Trang nêu lên một số điểm nghi vấn, trong bài viết của tác giả Nguyễn Đắc Xuân. Dẫn lại tại [1]

Mục lục tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyễn Phúc Bảo Long
Tước hiệu
Tiền vị:
Bảo Đại
Hoàng Thái tử Việt Nam
1939–1945
Kế vị
Không
Vương triều kết thúc
Tước hiệu thừa kế trên danh nghĩa
Tiền vị:
Bảo Đại
— DANH NGHĨA —
Hoàng đế Việt Nam
30 tháng 7 năm 1997 – 28 tháng 7 năm 2007
Lý do không thể nối ngôi:
Đế quốc kết thúc năm 1945
Kế vị
Bảo Thắng