Họ Hồ làng Quỳnh Đôi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Quỳnh Đôi là một xã thuộc huyện Quỳnh Lưu tỉnh Nghệ An, cách Hà Nội 250 km về phía Nam, xưa kia là một làng ở phía Bắc huyện Quỳnh Lưu, khi đó chỉ là một vùng cây hoang, cỏ dại giáp sông Mai (gọi là sông Mõ), gần biển cửa Quèn là một trong ba cửa biển của huyện Quỳnh Lưu: Cửa Cờn (Càn), Cửa Quèn (Quyền), Cửa Thơi (Thai).
Mục lục |
[sửa] Nhân tài họ Hồ ở Quỳnh Đôi
Từ xa xưa nhiều người họ Hồ đã tề tựu về xứ Quỳnh lập nghiệp, nhiều người con họ Hồ đỗ đạt làm quan liêm khiết có công lao lớn làm rạng danh cho Quỳnh Đôi, cho xứ Nghệ, và cũng có những người nổi tiếng phải ẩn mình trong dã sử[cần dẫn nguồn].
Năm thứ II Xương Phù (1378), ông Hồ Kha, từ Quỳ Trạch (Yên Thành) là người mang họ Hồ đầu tiên[cần dẫn nguồn] về Quỳnh Đôi xem địa thế và giao cho con cả là Hồ Hồng ở lại cùng 2 người họ Nguyễn, họ Hoàng khai cơ lập nên làng Quỳnh Đôi[1][2].
[sửa] Về chính trị
Theo Hồ Tông thế phả, trong lịch sử Việt Nam có hai triều đại phong kiến Việt Nam được hình thành từ người mang họ Hồ gốc ở Quỳnh Đôi là:
- Triều đại nhà Hồ (1400-1407): với nhân vật Hồ Quý Ly. Tuy nhiên, thông tin trong tài liệu này khó đạt được chính xác vì thông tin gia phả bị cách quãng tới 11 đời.
- Triều đại nhà Tây Sơn với Nguyễn Nhạc; Nguyễn Lữ và Nguyễn Huệ[3]. Tuy nhiên, thông tin trong tài liệu này không hợp lý.
Theo nội dung riêng về "Trung chi II họ Hồ", có các đời họ Hồ như sau:
- Hồ Sĩ Anh (còn gọi là Hồ Thế Anh) sinh năm 1618, mất năm 1684.
- Hồ Thế Anh sinh Hồ Thế Viêm
- Hồ Thế Viêm sinh Hồ Phi Khang
- Phi Khang sinh 5 con trai: Hồ Phi Phú, Hồ Phi Thọ, Hồ Phi Trù, Hồ Phi Phúc, Hồ Phi Huống
- Hồ Phi Phúc sinh 3 con trai: Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ
Bên dưới, tài liệu này có ghi chú: Theo "Hồ Tông thế phả": Con của Phi Khang là Phi Phú, Phi Thọ, Phi Trù, Phi Phúc, Phi Huống từ Quỳnh Đôi di cư lên Nhân Lý (Nhân Sơn, Quỳnh Hồng ngày nay) rồi một chi chuyển cư vào Thái Lão – Hưng Nguyên, tiếp theo một chi vào trại Tây Sơn – Qui Nhơn
Theo sử sách thì quân của chúa Nguyễn đánh ra Nghệ An, bắt họ Hồ vào nam từ năm 1655 (đời Lê Thần Tông), đối chiếu với thông tin của Hồ Tông thế phả thì đó là đời thứ 4 - có Hồ Phi Phúc. Hồ Phi Phúc là cháu 4 đời của tổ Hồ Sĩ Anh, trong khi đó Hồ Sĩ Anh năm đó mới 37 tuổi, do vậy thông tin trên là không hợp lý nên không có cơ sở để kết luận anh em nhà Tây Sơn thuộc họ Hồ làng Quỳnh Đôi.
Như vậy, Hồ Tông thế phả không có đủ cơ sở để kết luận cả hai triều đại nhà Hồ và Tây Sơn xuất thân từ dòng họ này.
[sửa] Về lĩnh vực văn hóa
- Hồ Quý Ly, là vua đầu tiên quy định việc sử dụng chữ nôm làm Quốc Tự;
- Quang Trung, cũng quy định lấy chữ nôm làm chữ viết chính thức;
- Hồ Xuân Hương, là nhà thơ sử dụng chữ nôm một cách điêu luyện, nên bà được mệnh danh là "bà chúa thơ nôm".
[sửa] Chú thích
- ^ [1] Làng Quỳnh Đôi: Làng văn hoá, xã anh hùng
- ^ Trung chi II họ Hồ Quỳnh Đôi
- ^ Những điều ít được biết về Hoàng đế Quang Trung
