Niễng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Niễng
Water bamboo.JPG
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Plantae
(không phân hạng) Angiospermae
(không phân hạng) Monocots
(không phân hạng) Commelinids
Bộ (ordo) Poales
Họ (familia) Poaceae
Tông (tribus) Oryzeae[1]
Chi (genus) Zizania
L.
Danh pháp hai phần
Z. latifolia
(Griseb.) Turcz. ex Stapf
Danh pháp đồng nghĩa
  • Hydropyrum latifolium Griseb.
  • Zizania aquatica var. latifolia (Griseb.) Kom.
  • Zizania caduciflora Hand.-Mazz.
  • Zizania dahurica Turcz. ex Steud.
  • Zizania latifolia Turcz.
  • Zizania mezii Prodoehl

Niễng hay niềng niễng[2], lúa miêu (danh pháp hai phần: Zizania latifolia), là một loài cỏ sống lâu năm thuộc họ Hòa thảo (Poaceae).

Miêu tả[sửa | sửa mã nguồn]

Niễng trông giống lau, sậy, mọc ở dưới nước hay ở đất nhiều bùn, cao tới 1–2 m, rễ nhiều. Thân rễ và thân bò phát triển (đường kính 1 - 1,5 cm), thân đứng nhẵn, có phần dưới gốc to, xốp, phía ngọn gầy hơn. Lá hình mác, dài 0,3–1 m, rộng 2–3 cm, hai mặt đều ráp, hai bên mép dày lên. Cụm hoa hình chùy dẹp, dài 30–50 cm, trục to, nhiều nhánh, mang hoa cái phía trên và hoa đực phía dưới.

Niễng cùng Bộ Poales và Họ Poaceae với Lúa Gạo, và nó cũng trổ bông, có hạt nấu cơm ăn được, nên ở Mỹ, người ta gọi cây này gọi là Lúa Hoang (Wild Rice). Riêng giống Niễng của ta thì ở Trung Quốc ngày xưa cũng mọc nhiều, tên gọi là Cô (菰), chậm lớn mùa Đông, nảy nở vào mùa Xuân, thu hoạch vào mùa Thu. Hạt nó  gọi là Giao Bạch Tử (茭白子) sau khi xay xát có thể nấu cơm được (Điêu Hồ phạn 雕胡饭). Ở Việt Nam ta, thì Niễng bị một loài nấm ăn trong mầm ngọn mà phình ra thành Niễng chúng ta hái về ăn, nên không thể trổ bông kết hạt được. Nếu ta không hái Niễng ăn, thì ngọn này cũng bị thối chết. Bà con ta trồng Niễng bằng cách gìn giữ những mầm chưa lớn, chưa bị nấm còn sống qua mùa Đông, chứ không có hạt để gieo. Vì thế Niễng rất khó trồng, và không gây giống được nhiều.

Trong thơ Đường, có bài thơ "Trọ nhà Tuân Ảo ở chân núi Năm Cây Tùng - Túc Ngũ Tùng Sơn Hạ Tuân Ảo Gia" (宿五松山下荀媪家) của Lý Bạch, ông kể được bà già chủ nhà đãi một bát cơm nấu bằng hạt cây Niễng, mà cảm ơn quá không thể ăn được.

Công dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Thảo dược[sửa | sửa mã nguồn]

Cây niễng cho vị thuốc là giao bạch tử (茭白子 - Fructus Zizaniae) là hạt niễng phơi hay sấy khô.

Ẩm thực[sửa | sửa mã nguồn]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Kellogg
  2. ^ Củ niễng giúp giảm huyết áp, hạ mỡ máu

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Dữ liệu liên quan tới Zizania latifolia tại Wikispecies Phương tiện liên quan tới Zizania latifolia tại Wikimedia Commons