Sông Đáy

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hát Giang, sông Gián Khẩu
Sông Đáy
Cangninhphuc.jpg
Sông Đáy đoạn qua cảng Ninh Phúc
Đặc điểm
Dài 240 km
Lưu vực 7.500 km²
Lưu lượng Chưa xác định
Dòng chảy
Thượng nguồn Phúc Thọ - Đan Phượng, Hà Nội
 Cao độ Chưa xác định
Cửa sông Cửa Đáy, Kim Sơn
 Cao độ 0
 Chiều rộng Chưa xác định
Địa lý
Các quốc gia lưu vực Việt Nam
Các tỉnh lưu vực Hà Nội, Hòa Bình, Hà Nam, Ninh BìnhNam Định
Các nhánh Chưa xác định
Các chi lưu Sông Hồng, suối Yến, sông Nhuệ, sông Bôi, sông Đào
Sông Đáy đoạn qua Thanh Hải, Thanh Liêm, Hà Nam.

Sông Đáy là một con sông lớn ở miền Bắc Việt Nam, nó là con sông chính của lưu vực sông Nhuệ - Đáy ở phía tây nam vùng châu thổ sông Hồng. Sông Đáy chảy gọn trong các tỉnh thành Hà Nội, Hà Nam, Ninh BìnhNam Định với dòng sông chảy gần song song bên hữu ngạn hạ lưu sông Hồng.

Đặc điểm dòng chảy[sửa | sửa mã nguồn]

Sông Đáy có chiều dài khoảng 240 km[1] và lưu vực (cùng với phụ lưu sông Nhuệ) hơn 7.500 km²[2] trên địa bàn các tỉnh thành Hà Nội, Hòa Bình, Hà Nam, Ninh BìnhNam Định.

Sông Đáy ngoài vai trò là sông chính của các sông Bùi, sông Nhuệ, sông Bôi, sông Hoàng Long, sông Vạc nó còn là một phân lưu của sông Hồng khi nhận nước từ sông Nam Định nối tới từ sông Hồng. Trước đây sông Đáy còn nhận nước của sông Hồng ở địa phận Hà Nội giữa huyện Phúc Thọ và huyện Đan Phượng. Quãng sông này còn có tên là sông Hát hay Hát giang. Chỗ sông Hồng tiếp nước là Hát môn. Song hiện nay khu vực này đã bị bồi lấp.

Ở thượng nguồn, lưu lượng của sông bất thường nên mùa mưa thì lũ quét lại thêm dòng sông quanh co uốn khúc nên dễ tạo ra những ghềnh nước lớn. Đến mùa khô thì lòng sông có chỗ cạn lội qua được nên thượng lưu sông Đáy thuyền bè không dùng được. Đoạn hạ nguồn từ thị trấn Vân Đình, Ứng Hòa, Hà Nội đến cửa Đáy được công nhận là tuyến đường sông cấp quốc gia.

Sông Đáy khi xuôi đến Vân Đình thì lòng sông rộng ra, lưu lượng chậm lại nên có thể đi thuyền được. Khúc sông đây men đến vùng chân núi nên phong cảnh hữu tình. Đến địa phận huyện Mỹ Đức, sông Đáy tiếp nhận dòng suối Yến (thủy lộ vào chùa Hương). Vượt đến tỉnh Hà Nam khi sông chảy vào thành phố Phủ Lý thì dòng sông Nhuệ góp nước từ phía tả ngạn. Sông Đáy tiếp tục hành trình xuôi nam đón sông Bôi (sông Hoàng Long) bên hữu ngạn từ miền núi tỉnh Hòa Bình và Ninh Bình dồn về tại ngã ba Gián Khẩu, cách thành phố Ninh Bình khoảng 10 km về phía Bắc. Đoạn này sông được gọi sông Gián Khẩu. Qua khỏi Ninh Bình khoảng 20 km thì bên tả ngạn có phụ lưu là sông Đào (sông Nam Định) thêm nước rồi tiếp tục nhận nước sông Vạc bên hữu ngạn. Gần đến biển, sông Đáy chuyển hướng từ Tây Bắc-Đông Nam sang Đông Bắc-Tây Nam rồi đổ ra vịnh Bắc Bộ ở Cửa Đáy, xưa gọi là cửa Đại An hay Đại Ác thuộc huyện Kim Sơn.

Các phụ lưu[sửa | sửa mã nguồn]

Sông Đáy có các phụ lưu cấp 1, 2, 3 sau đây:

Các đô thị bên sông Đáy[sửa | sửa mã nguồn]

Sông Đáy chảy qua nhiều đô thị của Hà Nội, Hà Nam, Nam ĐịnhNinh Bình như:

Hà Nội
  • Quận Hà Đông (xuyên qua)
  • Thị trấn Kim Bài, Thanh Oai nằm bên tả ngạn
  • Thị trấn Vân Đình, Ứng Hòa nằm bên tả ngạn
  • Thị trấn Đại Nghĩa, Mỹ Đức nằm bên hữu ngạn
Hà Nam
  • Thị trấn Quế, Kim Bảng nằm bên tả ngạn
  • Thành phố Phủ Lý, nội thành nằm bên tả ngạn, ngoại thành nằm bên hữu ngạn
  • Thị trấn Kiện Khê, Thanh Liêm nằm bên hữu ngạn.
Nam Định
  • Thị trấn Quỹ Nhất, Nghĩa Hưng nằm bên tả ngạn
  • Thị trấn Rạng Đông nằm bên tả ngạn
Ninh Bình

Di tích lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Lưu vực dòng sông Đáy lưu giữ nhiều di tích lịch sử như:

Sông Đáy trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]

  • Mùa hoa cải bên sông là tên một câu chuyện, một bộ phim, một bài hát nổi tiếng về dòng sông Đáy.
  • Nguyễn Du có bài thơ chữ Nho, "Thanh Quyết giang vãn thiếu", tả cảnh chiều trên sông Thanh Quyết, tức là sông Gián Khẩu, đoạn hạ lưu sông Đáy[4].
浮撟盡處出平田
歷歷青山在眼前
古徑樵歸明月擔
潮門漁送夕陽船
茫茫遠水三春樹
落落人家兩岸煙
極目鄉關在何處
征鴻數點白雲邊
Phù kiều tận xứ xuất bình điền
Lịch lịch thanh sơn tại nhãn tiền
Cổ kính tiều quy minh nguyệt đảm
Triều môn ngư tống tịch dương thuyền
Mang mang viễn thủy tam xuân thụ
Lạc lạc nhân gia lưỡng ngạn yên
Cực mục hương quan tại hà xứ
Chinh hồng sổ điểm bạch vân biên
"Chiều sông Đáy"
Cầu nổi cuối thôn mở cánh đồng
Núi xanh lớp lớp mắt ngay trông
Nước lên ngư đẩy thuyền tàn nắng
Lối cũ tiều về gánh sáng trăng
Khói tỏa đôi bờ nhà lác đác
Cây xuân mấy khóm nước mênh mông
Cố nhìn quê quán nơi đâu nhỉ
Trắng một màu mây, cánh cánh hồng
(Thảo Nguyên dịch)
  • Nhà thơ Lai Vu (1942-1990) trong bài "Dòng sông quê anh, dòng sông quê em" có câu:
Dòng sông Đáy quê em
Sông trăng hay sông lụa
...
Sóng xanh như mắt trẻ

Kẽm Trống là một danh thắng nổi tiếng, thực chất là khoảng trống được tạo ra bởi hai bên là núi giữa là sông Đáy như lời của nữ sĩ Hồ Xuân Hương đã vịnh cảnh trong bài thơ Kẽm Trống:

Hai bên thì núi, giữa thì sông
Có phải đây là Kẽm Trống không

Vấn đề môi sinh[sửa | sửa mã nguồn]

Kể từ năm 2003, sông Đáy cùng phụ lưu sông Nhuệ bị ô nhiễm nhiều vì nước thải không được khử biến khiến hai dòng sông này bị coi là "sông chết". Năm 2007 chính phủ Việt Nam cho xây công trình đầu mối sông Đáy đưa nước từ sông Hồng ở cống Hiệp Thuận qua hệ thống kênh dài 12 km vào sông Đáy ở cống Cẩm Đinh với kỳ vọng làm sống lại dòng sông Đáy và sẽ tạo thành một điểm du lịch trên sông trong tương lai.[1]

Các cây cầu bắc qua sông Đáy[sửa | sửa mã nguồn]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2007/04/28/VnpressReview_NNguyen/
  2. ^ http://www.nea.gov.vn/Sukien_Noibat/Luuvuc_Song/tintuc.htm
  3. ^ Dương Quảng Hàm. Văn-học Việt-Nam. Sài-gòn: Xuân-thu.
  4. ^ Thảo Nguyên. Đọc và dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Du. Hà Nội: Hội Nhà Văn, 2007.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]