Tế Điên Hòa Thượng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Tế Ðiên Hòa Thượng hay Tế Điên Hoạt Phật (chữ Hán: 濟癫和尚、濟公活佛) (tên thật Lý Đạo Tế) là một nhân vật có thật và cũng là nhân vật trong tác phẩm văn học dân gian Trung Quốc, kể lại sự tích một vị Thiền sư thuộc phái Dương Kỳ, tông Lâm Tế, sống vào đời Tống (khoảng 1150 – 1209) người Lâm Hải (Chiết Giang), họ Lý, tên Tâm Viễn, tự Hồ Ẩn, hiệu Phương Viên Tẩu sống tại vùng Chiết Giang, Trung Quốc. Ông là một tăng sĩ nhưng ham uống rượu, ăn thịt chó nên người đời gọi ông là Tế Điên. Sau này dân gian gọi ông là Tế Công.

Tượng Tế Điên và các nhân dáng phổ biến

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Cuộc sống của vị Thiền sư này có nhiều điều kỳ bí khác đời và cũng khác với đời sống tu hành của Tăng chúng đương thời. Tính tình ông cuồng phóng, thích rượu, thích thịt chó người đời gọi ông là "Tế Ðiên", nhưng ông lại là người rất "tỉnh", từ bi và ưa giúp đời[1]. Tế điên sống ở núi Thiên Thai, sau đó đi đến Hàng Châu (cách Thiên Thai 300 km). Tại Hàng Châu có chùa Linh Ẩn là nơi hòa thượng Tế Điên xuất gia năm 18 tuổi. Ông lần lượt tham học với các vị: Pháp Không Nhất Bản ở chùa Quán Âm. Sau sư vào núi Hổ Khâu làm môn hạ ngài Hạt Ðường Huệ Viễn và nối dòng pháp này. Sư lại đến ở chùa Tịnh Từ, chùa này bị thiêu hủy vì hỏa tai, Sư đi hành hóa ở Lăng Nghiêm trùng tu lại. Cư dân ở vùng Tần Hồ ăn ốc thường chặt đuôi ốc để ăn. Sư xin những con ốc này thả lại trong nước, ốc phần lớn sống lại mà không có đuôi.

Năm 1209, sư thị tịch, thọ 60 tuổi, nhục thân của sư nhập vào tháp tại Hổ Bào.

Nhân dáng[sửa | sửa mã nguồn]

Tế điên được mô tả mặc quần áo rách rưới, gầy guộc xương và tay cầm quạt mo. Các thế tượng Tế Điên đều được miêu tả nhân dáng thế này, nhưng thực tế - theo truyền thuyết tay ông còn cầm đùi chó, nhưng trong chùa không tiện thờ những hình dáng thế này. Có khi Tế Điên lại được tạc theo thế tay cầm bình rượu nhưng bị chó cắn gấu quần. Lý giải cho việc tại sao mình ăn thịt chó, theo truyện Tế Điên Hòa Thượng thì ông nói:

Cổ thi Phật Tổ để một phong,

Dạy khuyên tu miệng lẫn tu lòng,

Người nay tu miệng, lòng không sửa.

Bần tăng lòng sửa, miệng thì không.

[2]

Tế Điên và tư tưởng Tâm Thức[sửa | sửa mã nguồn]

Tế Điên theo truyền thuyết giống như đến cõi trần vui chơi, để đùa giỡn và cũng để giáo hóa cho con người thấy tất cả đều chỉ là trò ảo giác của sắc thân, của chữ nghĩa, của tư tưởng, chúng đều là chuyện đáng để đùa giỡn.

Từ chân Tháp Lục Hòa, Tế Công viết thư:

Ức tích diện tiền dương nhất tiễn

Chí Kim do giác cốt mao hàn

Chỉ nhân diện mục vô nhân thức

Hạ vãng xưa từng đón mũi tên

Lông Xương nay vẫn chưa yên

Chỉ vì mặt thật không ai hiểu

Về núi Thiên Thai lại một phen

"Đó là các vị giết hại sinh vật nhưng "mặt thật" của vô sinh là vô tử - quan trọng là tư tưởng đều là vọng thức, chẳng can gì đến tâm, con người thường lầm thức là tâm, thậm chí gọi chung là tâm thức. Ý là nhớ, đối cảnh khởi vọng đều là vọng thức, chẳng can gì đến tâm. Tâm chẳng phải có không, có không chẳng nhiễm. Tâm chẳng cấu tịnh, cấu tịnh chẳng nhơ, chẳng nhơ. Cho đến mê ngộ phàm thánh, đi đứng ngồi nằm đều là vọng thức, chẳng phải tâm vậy. Tam xưa chẳng sinh, nay chẳng diệt." [3]

Trong lĩnh vực điện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Tế Công là nhân vật được khai thác của đề tài phim võ hiệp cũng như phim hài. Nhiều bộ phim của Hồng Kông và Đài Loan và ngay cả Singapore có đề cập đến ông. Tuy nhiên hầu hết được sửa đổi theo nguyên tác truyện dân gian và diễn viên chưa lột tả hết được tính cách phức tạp của nhân vật.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ TẾ ĐIÊN HÒA THƯỢNG
  2. ^ Tiết Ðại sứ lạy Phật xin con - Chân La Hán đầu thai cứu thế - Trích từ tập 1; Tế Điên truyện
  3. ^ Vĩnh Minh Diên Thọ - tăng sư chùa Linh Ẩn lý giải dựa trên Như Lai Thế Tôn trên hội Lăng Nghiêm - Trang 262 - Mùi Hương Trầm - Nguyễn Tường Bách - NXB Trẻ.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Báo Giác Ngộ - nhiều số
  • Mùi Hương Trầm - Nguyễn Tường Bách - NXB Trẻ.
  • Lịch sử Phật Giáo - NXB Tôn Giáo.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]