Tề (nước)

Xem Tề (định hướng) về các nghĩa khác của từ "Tề".

Warning: Value not specified for "continent"

齊國 Tề quốc Công rồi Vương quốc ← 1046 TCN – 221 TCN → Năm 260 TCN    Tề (Qi)    Yên (Yan)    Triệu (Zhao)    Ngụy (Wei)    Hàn (Han)    Tần (Qin)    Sở (Chu) Thủ đô Doanh Khâu Ngôn ngữ Tiếng Trung cổ đại Tôn giáo Tín ngưỡng dân gian, thờ cúng tổ tiên Chính thể Quân chủ, phong kiến Lịch sử  - Nhà Chu phân phong 1046 TCN  - Bị nước Tần tiêu diệt 221 TCN Tiền tệ Tiền Trung Quốc

Tề là tên gọi của một quốc gia chư hầu của nhà Chu, được thành lập khoảng thế kỷ 11 TCN và tan rã năm 221 TCN. Trong thời kỳ Chiến Quốc, Tề nổi lên như là một nhà nước hùng mạnh, được sử sách coi là 1 trong số 7 quốc gia có ảnh hưởng lớn nhất thời kỳ đó, tức thất hùng.

Lịch sử

Vào khoảng thế kỷ 11 TCN, Tề được thành lập một thời gian ngắn sau khi nhà Chu ra đời, là phần thưởng của vua Chu Vũ Vương ban cho Khương Thái Công Lã Vọng. Ban đầu vùng đất phong cho Lã Vọng là Tề (nay thuộc tỉnh Hồ Nam) nên sử gọi nước này là Tề. Sau khi Chu Vũ Vương chết thì xảy ra loạn tam giám. Chu công Cơ Đán phải thân chinh sang phía đông dẹp loạn. Sau khi dẹp loạn song, nhằm mục đích trấn áp các thế lực địa phương, Chu công đã cho di dời Tề tới vùng bán đảo Sơn Đông.

Suốt thời Xuân Thu và Chiến Quốc, nước Tề là một nước chư hầu mạnh do khả năng đương đầu với những kẻ thù lớn bên cạnh như Sở và Tần. Kinh đô nước này đóng tại Doanh Khâu (nay là trấn Lâm Truy của quận Lâm Truy, địa cấp thị Truy Bác, tỉnh Sơn Đông). Nước Tề thuộc quyền cai trị của họ Khương trong hơn 600 năm nên sử gọi giai đoạn này là Khương Tề.

Sau đó Điền Hòa, hậu duệ của một quý tộc cũ nước Trần là Điền Kính Trọng lưu vong sang Tề và được vua Tề phong làm lãnh chúa ở đất Điền), đã phế bỏ Tề Khang công năm 391 TCN. Đến năm 386 TCN Điền Hòa tự lập làm vua. Năm 385 TCN, Chu An Vương buộc phải ban cho Điền Hòa chức Tề hầu. Từ đây trở đi sử gọi là Điền Tề.

Năm 288 TCN Tề Mẫn vương tuyên bố làm Đông đế (Hoàng đế phía Đông), còn vua Tần Chiêu Tương vương tự xưng Tây đế (Hoàng đế phía tây). Tuy nhiên vì e dè sự tấn công của các nước khác, vua Tề nhanh chóng trở lại xưng vương. Vua Tần cũng e ngại nên sau 3 tháng lại quay về hiệu vương như cũ.

Tề bị Tần chinh phục vào năm 221 TCN. Đây cũng là quốc gia cuối cùng trong Thất hùng bị Tần diệt, sự đầu hàng của Tề dẫn tới việc thống nhất hoàn toàn Trung Quốc dưới tay Tần Thủy Hoàng (chắt của Tần Chiêu Tương vương).

Hình ảnh

• 

  Tề Quốc
  (Triện thư, 220 TCN)

• 

  Tề Quốc
  (Kim văn, khoảng năm 800 TCN)

Niên biểu quân chủ nước Tề

Khương Tề

Tước hiệu	Họ tên	Thời gian trị vì	Số năm
Tề Thái công	Khương Thượng, tự Tử Nha	?-1000 TCN	?
Tề Đinh công	Khương Cấp (hay Khương Cập)	999 TCN-?	?
Tề Ất công	Khương Đắc	? —?	?
Tề Quý công	Khương Từ Mẫu	? —?	?
Tề Ai công	Khương Bất Thần (hay Khương Bất Thìn)	? —863 TCN	?
Tề Hồ công	Khương Tĩnh	862 TCN—860 TCN	3
Tề Hiến công	Khương Sơn	859 TCN—851 TCN	9
Tề Vũ công	Khương Thọ	850 TCN—825 TCN	26
Tề Lệ công	Khương Vô Kị	824 TCN—816 TCN	9
Tề Văn công	Khương Xích	815 TCN—804 TCN	12
Tề Thành công	Khương Thoát (hay Khương Thuyết)	803 TCN—795 TCN	9
Tề Trang công	Khương Cấu	794 TCN—731 TCN	64
Tề Hy công	Khương Lộc Phủ	730 TCN—698 TCN	33
Tề Tương công	Khương Chư Nhi	697 TCN—686 TCN	12
Tề Vô Tri	Khương Vô Tri (Công Tôn Vô Tri)	686 TCN	2 tháng
Tề Hoàn công	Khương Tiểu Bạch	685 TCN—643 TCN	43
Tề Vô Khuy	Khương Vô Quỷ	642 TCN	3 tháng
Tề Hiếu công	Khương Chiêu	642 TCN—633 TCN	10
Tề Chiêu công	Khương Phan	632 TCN—614 TCN	19
Tề Xá	Khương Xá	614 TCN	5 tháng
Tề Ý công	Khương Thương Nhân	613 TCN—610 TCN	4
Tề Huệ công	Khương Nguyên	609 TCN—600 TCN	10
Tề Khoảnh công	Khương Vô Dã	599 TCN—582 TCN	17
Tề Linh công	Khương Hoàn	581 TCN—554 TCN	28
Tề Trang công	Khương Quang	553 TCN—548 TCN	6
Tề Cảnh công	Khương Xử Cữu	547 TCN—490 TCN	58
Tề An Nhũ Tử (Tề An Nhụ công)	Khương Đồ	489 TCN	10 tháng
Tề Điệu công	Khương Dương Sinh	488 TCN—485 TCN	4
Tề Giản công	Khương Nhâm	484 TCN—481 TCN	4
Tề Bình công	Khương Ngao	480 TCN—456 TCN	25
Tề Tuyên công	Khương Tích	455 TCN—405 TCN	51
Tề Khang công	Khương Thải	404 TCN—378 TCN	26

Điền Tề

Thủ lĩnh họ Điền

Tước hiệu	Họ tên	Số năm	Thời gian	Quan hệ
Điền Kính Trọng	Trần Hoàn			Con Trần Lệ công
Điền Mạnh Di	Điền Trĩ			Con Trần Hoàn
Điền Mạnh Trang	Điền Mẫn			Con Điền Trĩ
Điền Văn tử	Điền Tu Vô		?─545 TCN	Con Điền Mẫn
Điền Hoàn tử	Điền Vô Vũ		?─532 TCN	Con Điền Tu Vô
Điền Vũ tử	Điền Khai		?─516 TCN	Con Điền Vô Vũ
Điền Hi tử	Điền Khất		?─484 TCN	Con Điền Vô Vũ, em Điền Khai
Điền Thành tử	Điền Hằng Sử kí do kị húy Hán Văn Đế đổi thành Điền Thường		?─468 TCN	Con Điền Khất
Điền Tương tử	Điền Bàn Từ Quảng cho rằng còn có tên là Điền Kí 《Thế bản》 gọi là Điền Ban			Con Điền Hằng
Điền Trang tử	Điền Bạch 《Thế bản》 gọi là Điền Bá		?─411 TCN	Con Điền Bàn
Điền Điệu tử?		6	410 TCN─405 TCN	Có thể là con Điền Bạch
Tề Thái công	Điền Hòa	20	405 TCN─386 TCN	Con Điền Bạch

Vua Điền Tề

Tước hiệu	Họ tên	Thời gian trị vì	Số năm
Tề Thái công	Điền Hòa	385 TCN—384 TCN	2
Tề Hoàn công	Điền Ngọ	383 TCN—378 TCN	6
Tề Uy vương	Điền Nhân Tề	377 TCN—342 TCN	36
Tề Tuyên vương	Điền Tích Cường	342 TCN—323 TCN	19
Tề Mẫn vương	Điền Địa	323 TCN—284 TCN	40
Tề Tương vương	Điền Pháp Chương	283 TCN—265 TCN	19
Tề vương Kiến	Điền Kiến	264 TCN—221 TCN	44

Xem thêm

• Tề Hoàn Công
• Quản Trọng
• Tôn Tẫn
• Tôn Vũ

Liên kết ngoài

• Danh sách vua nước Tề