Từ An Thái hậu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hiếu Trinh Hiển Hoàng hậu (Từ an thái hậu)
孝貞顯皇后(慈安太后)
Empress Dowager Ci An.JPG
Nhiếp chính Nhà Thanh
Nhiếp chính 11 tháng 11 1861 – 8 tháng 4 1881
đồng nhiếp chính với Từ Hi Thái hậu
Tiền nhiệm Sushun, Zaiyuan, Duanhua nhiếp chính dưới thời Đồng Trị
Kế nhiệm Từ Hi Thái hậu nhiếp chính dưới thời vua Quang Tự
Hoàng hậu Nhà Thanh
Tại vị 24 tháng 7 1852 – 22 tháng 8 1861
Thông tin chung
Phối ngẫu Hàm Phong
Thụy hiệu Empress Xiaozhen Ci'an Yuqing Hejing Chengjing Yitian Zuosheng Xian 孝貞慈安裕慶和敬誠靖儀天祚聖顯皇后
Thân phụ Niuhuru Muyangga
Thân mẫu Lady Giyang, concubine
Sinh 12 August 1837
Mất 8 April 1881 (aged 43)
An táng Puxiangyu Dingdonling, Đông Thanh Lăng

Hiếu Trinh Hiển Hoàng hậu (1837-1881), được biết đến như Thái hậu Từ An, là vị Hoàng hậu của Hàm Phong Hoàng đế triều đại nhà Thanh và là Hoàng thái hậu dưới thời Đồng Trị Hoàng đế và là đồng nhiếp chính với Từ Hy Thái hậu.

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Bà sinh ngày 20 tháng 8 năm 1837, vào năm Đạo Quang thứ 17, người bộ tộc Niuhuru (Nữu Hỗ Lộc thị) Mãn Châu, thuộc Tương Hoàng kỳ. Thân phụ của bà là Mục Dương A, được phong tước hiệu Thừa Ân Tam đẳng công.

Hoàng hậu triều Hàm Phong[sửa | sửa mã nguồn]

Bà vào cung ngày 25 tháng 5 năm 1852. Bấy giờ chánh thất của Hàm Phong là Hiếu Đức Hiển Hoàng hậu đã qua đời được 2 năm, vì vậy, khi vừa nhập cung, bà được phong tước hiệu Trinh Tần (贞嫔), hàm chính tứ phẩm; chỉ 1 tháng sau thăng làm Trinh Quý phi (贞贵妃), chính nhị phẩm; ngày 24 tháng 7 năm 1852, bà được sắc phong làm Hoàng hậu, quản lý hậu cung.

Xuất thân thế tộc, chịu một sự giáo dục rất tốt, nhan sắc xinh đẹp cùng nhân đức cao cả của mình, mặc dù không sinh được người con nào, bà vẫn được sự sủng ái của vua Hàm Phong cùng sự kính trọng của các cung tần mỹ nữ ở hậu cung dưới sự cai quản của bà, thậm chí của cả hoàng tử Tải Thuần, người mà sau này trở thành hoàng đế Đồng Trị, dù không phải con đẻ của bà.

Vị thái hậu bạc mệnh[sửa | sửa mã nguồn]

Vào năm 1861, vua Hàm Phong băng hà, bà cùng với Ý hoàng quý phi (懿嫔) được triều thần tôn làm Hoàng thái hậu cùng 8 vị Cố mệnh đại thần cùng nhau xử lý công việc triều chính theo di huấn của Hàm Phong vì vua Đồng Trị mới lên ngôi còn quá nhỏ tuổi. Bà được tôn là Từ An Thái hậu, còn gọi là Đông thái hậu, còn Ý Hoàng Quý Phi, vì là mẹ ruột của vua, được tôn là Từ Hy Thái hậu, hay Tây Thái hậu.

Thái hậu Từ An là người đại diện cho "đức" và Từ Hy là "tài". Công việc do bà Từ Hy xử lý nhưng những việc trọng đại thì phải thông qua quyết định của Từ An thái hậu. Điều đó cho ta thấy vai trò của bà vô cùng to lớn trong triều và Từ Hy vẫn phải tôn trọng ý kiến của bà. Tuy không phải mẹ ruột của Đồng Trị nhưng tình cảm và sự nể phục của Đồng Trị dành cho bà thâm chí còn lớn lao hơn cả Từ Hy. Bà là đại diện cho lòng nhân đức, xứng đáng là bậc mẫu nghi thiên hạ.

Năm 1861, hai Hoàng Thái hậu cùng với cung thân vương Dịch Hân phát động cuộc đảo chính, bắt giam tám đại thần, đoạt được quyền triều đình, trong lịch sử Trung Quốc gọi là "Đảo chính Tân Dậu". Cuộc đảo chính này thực sự là do dã tâm thâm độc của Từ Hy Thái hậu nhằm làm ngược lại di huấn của Hàm Phong. Nhờ mồm mép khéo léo, bà đã lôi kéo và được sự ủng hộ của Từ An. Đây có thể cho là một sai lầm của Từ An lúc bấy giờ. Nếu bà kiên quyết làm theo di chúc tiên đế thì đã không xảy ra cuộc "Đảo chính Tân Dậu".

Trong suốt thời gian giữ cương vị Thái hậu, Từ An có những thành quả to lớn cho sự ổn định triều đình lúc bấy giờ như trọng dụng nhân tài không phân biệt Mãn Hán như Tăng Quốc Phiên, Tả Tôn Đường, Lý Hồng Chương... Bà xử tử Thái giám lộng quyền An Đắc Hải được Đồng Trị cũng như triều thần ủng hộ. Bà lập Hoàng hậu cho Đồng Trị khi nhà vua đủ tuổi trưởng thành... Có thể thấy địa vị, lòng nhân đức và sức ảnh hưởng của bà đối với triều đình lúc bấy giờ là vô cùng to lớn. Sự tồn tại của bà góp phần kiềm hãm được dục vọng và tham vọng của Từ Hy.

Ngày 8 tháng 4 năm 1881, bà qua đời không rõ lý do ở tuổi 45. Cái chết của bà đặt lên nhiều nghi vấn vì trước đó một ngày bà cảm thấy mệt trong người, hôm sau liền qua đời. Nghi vấn về sự liên quan của Từ Hy trong cái chết của bà là không tránh khỏi. Có lời đồn cho rằng chính Từ Hy đã thủ tiêu bà vì bà có di chiếu bí mật của hoàng đế Hàm Phong để lại trước khi băng hà. Tương truyền rằng trong di chiếu đó hoàng đế Hàm Phong yêu cầu phải giết Từ Hy nếu Từ Hy gây ra bất kỳ vấn đề gì. Sau nhiều năm Từ An cho Từ Hy xem di chiếu, sau đó thì đốt. Tối hôm ấy Từ An chết.[cần dẫn nguồn]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

慈安像之一:
《慈竹延清图》 
慈安像之二:
《璇闱日永图》 

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]