Taliban

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Taliban
طالبان
Flag of Taliban.svg
Chiến tranh Nội chiến Afghanistan (1992-2001), chiến tranh hiện nay ở Afghanistan (2001-nay), và Chiến tranh Waziristan
Lãnh đạo Mullah Mohammed Omar
Mullah Obaidullah Akhund (bị bắt)
Lý tưởng Hồi giáo Chính thống
Hoạt động
Khu vực AfghanistanCác khu vực Bộ lạc thuộc quản lý liên bang (FATA) của Pakistan

[1]

Quân số 12.000 do Taliban tuyên bố[cần dẫn nguồn]
Trước đây Các nhóm Mujahideen Pashtun chống lại việc Liên Xô xâm lược Afghanistan
Quốc tế Ả Rập Saudi,Pakistan, và các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (trước vụ khủng bố 11 tháng 9)
Đối thủ Flag of Afghanistan.svg Afghanistan
Flag of Afghanistan 1992 free.png Liên minh phía Bắc
 Pakistan
Isaf 1.jpg ISAF:
    Canada Canada
    Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Anh quốc
    Hoa Kỳ Hoa Kỳ
    Úc Australia

Taliban (tiếng Pashtun: طالبان ṭālibān) một phong trào chính thống Hồi giáo Sunni Pashtun cực đoan và dân tộc thống trị phần lớn Afghanistan từ năm 1995 đến năm 2001, khi những lãnh đạo của họ đã bị loại bỏ khỏi quyền lực bởi một nỗ lực quân sự hợp tác giữa Hoa Kỳ, Anh quốcLiên minh phía Bắc.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Những người nổi dậy theo trào lưu Hồi giáo chính thống, thường được truyền thông gọi là "Taliban", xuất phát [cần dẫn nguồn]Các khu vực bộ lạc biên giới của Pakistan, hiện đang tham gia vào một cuộc chiến du kíchchiến dịch khủng bố kéo dài chống lại chính quyền hiện tại của Afghanistan và các lực lượng NATO.

Phong trào này do Mullah Mohammed Omar lãnh đạo. Bên dưới ông là "một hỗn hợp các chỉ huy quân đội đơn vị nhỏ trước đây, các thầy giáo Madrasah, và một nhóm nhỏ worm-toungues chảy nước mũi thò lò"[2] và dưới nữa là một hàng ngũ của phần lớn những người đã từng học ở các trường tôn giáo Hồi giáoPakistan. Đa số áp đảo của phong trào Taliban là những người dân tộc Pashtun từ phía Nam Afghanistan và phía Tây Pakistan, cùng với một số nhỏ người tình nguyện từ Âu-Á và Trung Quốc. Lực lượng Taliban đã nhận được huấn luyện, tiếp tế và vũ khí quý giá từ chính quyền Pakistan, đặc biệt là Cơ quan tình báo Pakistan (ISI), và nhiều lính mới từ những Madrasah cho những người tị nạn Afghanistan ở Pakistan, ban đầu là những nơi thiết lập bởi Jamiat Ulema-e-Islam JUI. Sau khi kiểm soát được thủ đô Afghanistan (Kabul) và phần lớn đất nước trong 5 năm, chế độ Taliban, hay "Vương quốc Hồi giáo Afghanistan," đã giành được sự công nhận ngoại giao chỉ từ ba nhà nước: Pakistan, Ả Rập Saudi, và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Những lạm dụng về nhân quyền đã khiến chế độ này không được Liên Hiệp Quốc và phần lớn các nhà nước trên thế giới công nhận, trong đó có Iran, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Nga, Mỹ và phần lớn các nước cộng hòa Trung Á đã phản đối Taliban và trợ giúp đối thủ của chế độ này (Lực lượng Liên minh phía Bắc Afghanistan).

Tượng Phật cổ tại Bamiyan trước và sau khi bị Taliban phá hủy. Hình bên trái năm 1963 và hình bên phải chụp năm 2008

Lúc còn nắm quyền, chế độ Taliban đã thi hành "sự diễn giải luật Sharia nghiêm khắc nhất từng có trong thế giới Hồi giáo,"[3] và tai tiếng quốc tế về cách đối xử với phụ nữ.[4] Phụ nữ bị buộc phải mặc burqa ở nơi công cộng.[5] Họ cũng không được phép làm việc hoặc được học hành sau 8 tuổi,[4] và cho đến lúc đó chỉ được học kinh Qur'an.[4] Phụ nữ tìm cách học hành sẽ bị buộc phải học lén ở các trường ngầm lén lút, nơi giáo viên và chính bản thân họ có nguy cơ bị hành quyết nếu bị bắt được.[4] Họ không được phép được chữa bệnh bởi nam bác sỹ trừ phi có bà đi kèm, điều này dẫn đến việc họ không được chữa trị. Họ dễ bị đánh roi ở ngoài phố,[6] và bị hành quyết công khai vì những vi phạm các luật lệ của Taliban.[7][8]

Trong thời gian cầm quyền tai Afghanistan từ năm 1996, chính quyền Taliban cũng triệt hạ những di sản của những nền văn hóa khác, như phá hủy hai tượng Phật cổ trên 1500 năm tại Bamiyan được coi là di sản thế giới.


Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Pajhwok Afghan News, Taliban have opened office in Waziristan (Pakistan)
  2. ^ Goodson, Afghanistan's Endless War, (2001) p.114.
  3. ^ Rashid,Taliban, (2000), p.29
  4. ^ a ă â b Dupree Hatch, Nancy. "Afghan Women under the Taliban" in Maley, William. Fundamentalism Reborn? Afghanistan and the Taliban. London: Hurst and Company, 2001, pp. 145-166.
  5. ^ M. J. Gohari (2000). The Taliban: Ascent to Power. Oxford: Oxford University Press, pp. 108-110.
  6. ^ A woman being flogged in public.
  7. ^ "The Taliban's War on Women"PDF (857 KiB), Physicians for Human Rights, August 1998.
  8. ^ "100 Girls' Schools in Afghan Capital Are Ordered Shut", The New York Times, June 17, 1998.