Vĩnh Yên

Xin xem các mục từ khác có tên tương tự ở Vĩnh Yên (định hướng).

Vĩnh Yên
Thành phố trực thuộc tỉnh
Địa lý
Diện tích	50,80 km² (2006)
Dân số
Tổng cộng	122.568 người (2006)  94.294 người (2009)
Thành thị	84,36 % (2009)
Nông thôn	15,64 % (2009)
Mật độ	2.413 người/km² (2006)
Dân tộc	Chủ yếu là Việt
Hành chính
Quốc gia	Việt Nam
Vùng	Đồng bằng sông Hồng
Tỉnh	Vĩnh Phúc
Chính quyền
Chủ tịch UBND	Trần Ngọc Oanh
Chủ tịch HĐND	Nguyễn Minh Sơn
Bí thư Huyện ủy	Nguyễn Văn Chúc
Trụ sở UBND	Đường Lê Lợi, phường Tích Sơn
Phân chia hành chính	7 phường, 2 xã
Web: vinhyen.vinhphuc.gov.vn

Vĩnh Yên là thành phố của tỉnh Vĩnh Phúc, ở miền Bắc Việt Nam và là tỉnh lỵ của tỉnh này. Đây cũng là nơi từng diễn ra trận đối đầu đầu tiên của tướng Võ Nguyên Giáp và tướng Jean de Lattre de Tassigny: Trận Vĩnh Yên (tháng 1 năm 1951).

Cửa ngõ thành phố Vĩnh Yên trên quốc lộ 2. Kiến trúc màu xanh phía trước là nhà thi đấu Vĩnh Phúc được xây dựng nhằm phục vụ thi đấu môn đá cầu trong Sea Games 22.

Vị trí, diện tích, dân số và các đơn vị hành chính

Thành phố Vĩnh Yên có 5.080,21 ha diện tích tự nhiên và 122.568 nhân khẩu (tháng 12 năm 2006), có chín đơn vị hành chính gồm các phường: Ngô Quyền, Liên Bảo, Tích Sơn, Đồng Tâm, Hội Hợp, Khai Quang, Đống Đa và các xã Định Trung, Thanh Trù.

Địa giới hành chính thành phố Vĩnh Yên: đông giáp huyện Bình Xuyên; tây và bắc giáp huyện Tam Dương; nam giáp huyện Yên Lạc; đều thuộc tỉnh Vĩnh Phúc.

Lịch sử

Vĩnh Yên được thành lập ngày 29/12/1899 đến nay đã hơn 100 năm.

Theo dòng lịch sử, Vĩnh Yên trước khi có tên gọi như ngày nay đã là một vùng đất được hình thành từ lâu đời với 3 vùng sinh thái: Vùng núi, Vùng đồi xâm thực bóc màu, và vùng rìa đồng bằng châu thổ. Đây là nơi từ ngàn xưa đã có con người sinh sống.

Thời Hùng Vương thế kỷ thứ VII đến năm 210 trước công nguyên khu vực Vĩnh Yên thuộc Bộ Văn Lang. Thời Thục An Dương Vương 210 đến năm 179 trước công nguyên thuộc Bộ Mê Linh. Trong thời kỳ phong kiến phương bắc đô hộ thuộc Quận Giao Chỉ, sau đó thuộc Quận Phong Châu.

Đến thời kỳ Nhà Trần, thế kỷ XIII – XIV thuộc huyện Tam Dương, Trấn Tuyên Quang thời nhà lê thuộc phủ Đoan Hùng, Trấn Sơn Tây. Thời Nhà Nguyễn, phần lớn Vĩnh Yên thuộc phủ Tam Đái, một phần nhỏ thuộc phủ Đoan Hùng, đều thuộc trấn Sơn Tây.

Ngày 20/ 10/ 1890 đến tháng 4/ 1891 Vĩnh Yên thuộc địa phận Đạo Vĩnh Yên.

Ngày 12/ 4/ 1891, Đạo Vĩnh Yên giải thể, Vĩnh Yên trở lại thuộc tỉnh Sơn Tây.

Ngày 29/ 12/ 1899,Tỉnh Vĩnh Yên được thành lập, trung tâm tỉnh lỵ được đặt tại một vùng đất thuộc xã Tích Sơn : Núi An Sơn (Khu đồi cao ngày nay ) được gọi là Vĩnh Yên, cái tên Vĩnh Yên chính thức có từ đó (Tên gọi Vĩnh Yên là tên ghép bởi hai chữ đầu của phủ Vĩnh Tường và huyện Yên Lạc . Nơi đặt trung tâm tỉnh lỵ lúc đó là xã Tích Sơn thuộc huyện Tam Dương , xã có 5 làng cổ là : Đậu - Dẩu, Khâu , Tiếc, Hạ, Sậu

Năm 1903, đô thị Vĩnh Yên được xác lập gồm 2 phố : Vĩnh Thành , Vĩnh Thịnh và 10 làng cổ là: Cổ Độ, Bảo Sơn, Đạo Hoằng, Hán Lữ, Định Trung, Đôn Hậu, Khai Quang, Nhân Nhũng, Xuân Trừng và làng Vĩnh Yên.

Ngày 18/ 8/1999: Điều chỉnh địa giới, mở rộng thị xã Vĩnh Yên như sau:

- Sáp nhập thôn Lai Sơn (xã Thanh Vân, huyện Tam Dương), khu đồi Son (xã Vân Hội. huyện Tam Dương), thôn Lạc Ý (xã Đồng Cương, huyện Yên Lạc) vào thị trấn Tam Dương.

- Sáp nhập thị trấn Tam Dương (thuộc huyện Tam Dương) vào thị xã Vĩnh Yên; trên cơ sở diện tích và dân số thị trấn Tam Dương. thành lập 2 phường Đồng Tâm và Hội Hợp.

- Thành lập xã Thanh Trù trên cơ sở diện tích và dân số hai thôn Vị Thanh, Vị Trù (xã Quất Lưu, huyện Bình Xuyên tách ra).

- Sáp nhập xã Thanh Trù vào thị xã Vĩnh Yên.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị xã Vĩnh Yên có 5.079,27 ha diện tích tự nhiên và 65.727 nhân khẩu, gồm 10 đơn vị hành chính trực thuộc là các phường: Ngô Quyền, Đống Đa, Liên Bảo, Tích Sơn, Đồng Tâm, Hội Hợp, các xã: Định Trung, Khai Quang, Thanh Trù và thị trấn Tam Đảo.

Phường Tích Sơn gồm: xóm Khâu, xóm Tiếc, Ngô Quyền, Vĩnh Tân, Tân Lập, Chiền.

Phường Đống Đa gồm: các xóm Mới, Dinh, Sậu, Gẩu, An Định

Phường Liên Bảo gồm các xóm Láp Trên, Láp Dưới, Láp Trại, Bầu, Bảo Sơn, Trại Thuỷ, Tiểu khu hành chính 17, tiểu khu hành chính 18 Phường Đồng Tâm: phố 1, phố 2, xóm Đông Đạo, thôn Lai Sơn, thôn Lạc Ý, xóm Gò Son, xóm Đồi Son, xóm Là Áng, xóm Trung, xóm Lồ, xóm Gạc, xóm Hóc, xóm Lẻ, xóm Bả, xóm An Phú, xóm Sơn Trà.

Xã Định Trung: Gia Viễn (xóm Vẽn, xóm Trung Thành, xóm Chùa Hà), Cầu Bút, Sơn Lãm (Làng Chám), Lương Phao (Vèo), Thượng Chù (Chùa), Thiện Kế (Gẩy), xóm Đậu, Xóm Dẫu.

Xã Khai Quang: Vĩnh Thịnh, Mậu Thông, Đôn Hậu, Gò Cụm, Hán Nữ, Thanh Giã (làng Gia), Minh Quyết (làng Cút), Trại Giao.

Xã Thanh Trù: thôn Vị Trù, thôn Vị Thanh (gồm các xóm Vinh Quang, Rừng, Đông, Đoài, Sắn).

Ngày 9/ 12/ 2003: Thị trấn Tam Đảo được tách khỏi thị xã Vĩnh Yên để sáp nhập vào huyện Tam Đảo. Sau lần điều chỉnh địa giới hành chính này, diện tích tự nhiên thị xã Vĩnh Yên là 60,08 km2, dân số trên 10 vạn người.

Ngày 1/ 12/ 2006: Thành lập thành phố Vĩnh Yên trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số và các đơn vị trực thuộc của thị xã Vĩnh Yên.

Theo lộ trình quy hoạch giai đoạn 2016- 2020, Vĩnh Yên sẽ trở thành đô thị loại II, tiến tới thành lập thành phố Vĩnh Phúc giai đoạn 2021- 2030.

Kinh tế

Giá trị sản xuất tăng bình quân trong 5 năm (2001-2005) 32,3%; trong đó công nghiệp - xây dựng tăng bình quân 46,5% năm; thương mại - dịch vụ tăng 23,7%; nông lâm - thuỷ sản tăng 4,1%.

Hiện nay, thành phố có 1.159 cơ sở sản xuất công nghiệp, trong đó có trên 30 dự án vốn FDI tập trung chính ở hai khu công nghiệp là Khai Quang và Lai Sơn, giải quyết hàng vạn lao động trên địa bàn và các vùng lân cận với thu nhập bình quân 900.000 đồng/tháng. Ngoài ra, còn các cụm phát triển kinh tế nằm rải rác ở các xã, phường: Tích Sơn, Đồng Tâm, Hội Hợp phục vụ cho các dự án có quy mô vừa và nhỏ. Bên cạnh đó, hoạt động thương mại đa dạng hóa các hoạt động kinh doanh, đầu tư xây dựng cải tạo các chợ trung tâm thị xã, nâng cấp, hệ thống cơ sở hạ tầng để thu hút đầu tư vào các dự án lớn như: Khu dịch vụ Trại ổi, khu vui chơi giải trí Nam đầm Vạc, khu đô thị chùa Hà Tiên, khu du lịch Bắc đầm Vạc…