Thượng phụ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Thượng phụ, còn được gọi là Trưởng phụ hay Mục thủ, là các giám mục bậc cao nhất trong Công giáo Rôma, Chính Thống giáo Đông phương, Chính Thống giáo Cổ Đông phương, và Cảnh giáo. Phạm vi tài phán (bao gồm một hay nhiều giáo tỉnh) của một thượng phụ là Giáo khu thượng phụ, cũng được gọi theo cách hoán dụ là Tòa thượng phụ. Trong lịch sử, một thượng phụ thường là ứng viên thích hợp cho chức vụ Ethnarch, tức là người đại diện cho cộng đồng tôn giáo của mình trong một quốc gia theo tôn giáo khác (ví dụ như các cộng đồng Kitô giáo thiểu số trong Đế quốc Ottoman Hồi giáo).

Về mặt từ nguyên, ban đầu từ Πατριάρχης (Patriarchés) trong tiếng Hy Lạp dùng để chỉ người đàn ông nắm giữ quyền chuyên chính trong một gia tộc (hệ thống gia đình như thế được gọi là chế độ phụ quyền). Trong Kinh Thánh Cựu Ước Bản Bảy Mươi (Septuaginta), từ này được dùng cho các Tổ phụ, mà trong phạm vi hẹp đề cập đến Abraham, IsaacJacob là các tổ phụ của người Israel.[1] Tuy nhiên về sau, từ này đã mang ý nghĩa khác khi được sử dụng trong văn cảnh giáo hội học, như vừa trình bày ở trên.

Kitô giáo Đông phương[sửa | sửa mã nguồn]

Cảnh giáo[sửa | sửa mã nguồn]

Chính thống giáo Cổ Đông phương[sửa | sửa mã nguồn]

Chính thống giáo Đông phương[sửa | sửa mã nguồn]

Thượng phụ Đại kết thành Constantinopolis là chức sắc được coi là primus inter pares (đứng đầu giữa những người bình đẳng) trong Khối hiệp thông Chính thống giáo Đông phương. Ngoài ra còn có 3 vị trí thượng phụ cổ đại nữa là Alexandria, Antiochia và Jerusalem cùng với 5 vị trí thượng phụ ít thâm niên hơn là Bulgaria, Gruzia, Serbia, Nga và România.

Chính thống giáo Đông phương ngoài khối Hiệp thông[sửa | sửa mã nguồn]

Công giáo Rôma[sửa | sửa mã nguồn]

Latinh[sửa | sửa mã nguồn]

Các Tòa thượng phụ Latinh thuần túy chỉ mang tính danh dự:

Đã bãi bỏ[sửa | sửa mã nguồn]

Còn tồn tại[sửa | sửa mã nguồn]

Đông phương[sửa | sửa mã nguồn]

Có 6 Giáo hội Công giáo Đông phương được đứng đầu bởi một thượng phụ, tuyên bố kế thừa một (hay một vài) tòa thượng phụ cổ:

Tổng giám mục trưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Có 4 Giáo hội Công giáo Đông phương được đứng đầu bởi một tổng giám mục trưởng, tước hiệu này được lập năm 1963 và về cơ bản gần tương đương với thượng phụ[2]:

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^  Patriarch”. Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913. 
  2. ^ “CCEO: text - IntraText CT”. Intratext.com. 4 tháng 5 năm 2007. Truy cập tháng 7 năm 2013.