Thư viện Quốc gia Pháp

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bước tới: menu, tìm kiếm
Thư viện quốc gia Pháp
Địa điểm Paris và các thành phố khác
Thành lập 1368
Lưu trữ 13 triệu tài liệu
Ngân quỹ 155 triệu €
Giám đốc Bruno Racine
Nhân viên 2.700
Web www.bnf.fr

Thư viện quốc gia Pháp (tiếng Pháp: Bibliothèque nationale de France, được viết tắt BnF) là thư viện quan trọng nhất của Pháp. Với nhiệm vụ của một cơ quan nhà nước độc lập, một thư viện quốc gia, BnF được chia làm nhiều địa điểm dành cho các chức năng khác nhau. Địa điểm lịch sử của BnF nằm trên phố Richelieu, Quận 2 thành phố Paris. Nhưng hiện nay, địa điểm chính của BnF là thư viện François-Mitterrand thuộc khu phố Paris Rive Gauche ở Quận 13.

Bộ sưu tập sách BnF gồm khoảng 13 triệu cuốn, trải dài đủ các thời kỳ và lĩnh vực. Trong số này có nhiều cuốn sách cổ, các tài liệu viết tay, các bản gốc... Bên cạnh đó, BnF cũng xây dựng thư viện số Gallica và tham gia Europeana trong khuôn khổ Thư viện số châu Âu.

Mục lục

[sửa] Lịch sử

Thư viện Richelieu khoảng đầu thế kỷ 20

Thư viện quốc gia Pháp được bắt nguồn từ thư viện của Charles V đặt ở cung điện Louvre từ thế kỷ 14[1]. Nhưng phải từ cuối thế kỷ 15, thời Charles VIII, bộ sưu tập sách của nhà vua không còn phân tán và thư viện mới thực sự tồn tại liên tục. Sau một thời gian chuyển về Blois rồi Fontainebleau, đến năm 1568, thư viện lại được đặt tại Paris[2]. Dưới thời Louis XIV, thư viện có những bước phát triển quan trọng và đươc mở cửa cho công chúng vào năm 1692. Sau nhiều lần chuyển địa điểm, năm 1720, thư viện về trụ sở trên phố Richelieu. Kể từ Cách mạng Pháp 1789, thư viện trở thành thư viện quốc gia rồi thư viện của hoàng đế. Năm 1868, kiến trúc sư Henri Labrouste xây dựng tòa nhà thư viện mới và địa điểm Richelieu này vẫn tồn tại tới ngày nay[3].

Qua nhiều thế kỷ, các biện pháp kỹ thuật để quản lý bộ sưu tập sách cũng có nhiều thay đổi. Các danh mục sách đầu tiên được viết bằng tay, tiếp đó sử dụng các bản in, rồi hộp phiếu và từ năm 1987 bắt đầu được tin học hóa. Địa vị hành chính của thư viện cũng thay đổi theo từng thời kỳ: từ thư viện hoàng gia, tới thư viện của Nhà nước và tới nay là một cơ quan độc lập. Các hoạt động của Thư viện quốc gia Pháp không còn bó hẹp. Nhiều triển lãm, hoạt động văn hóa được tổ chức. BnF còn hợp tác cũng nhiều thư viện khác, ban đầu trong nước Pháp rồi sau đó tới các thư viện nước ngoài.

Nhưng trên hết, lịch sử thư viện ghi nhận sự phát triển của bộ sưu tập sách. Là thư viện hoàng gia, rồi thư viện quốc gia, số lượng sách của BnF không ngừng tăng với nhiều tài liệu lưu trữ đa dạng. Thời kỳ Cách mạng Pháp, thư viện được hưởng rất nhiều từ những của cải tịch biên. Nhiều sách vở tài liệu của các tu viện, trường học bị giải thế - chủ yếu ở Paris - được mang về thư viện. Không ít tài liệu quan trọng ở các nước khác cũng được đưa về thư viện quốc qia Pháp. Việc mua thêm sách, tài liệu được thực hiện thường xuyên, tuy có khác nhau qua từng thời kỳ. Những cuốn sách này không chỉ là các tác phẩm mới xuất bản mà bao gồm cả những tài liệu quý hiếm bán trong các cuộc đấu giá. Bên cạnh đó, thư viện còn nhận được không ít các quà tặng từ những cá nhân, góp phần không nhỏ vào bộ sưu tập.

Năm 1988 đánh dấu một bước phát triển lớn với Thư viện quốc gia Pháp. Ngày 14 tháng 7, Tổng thống François Mitterrand, với sự cố vấn của Jacques Attali, đã công bố việc "xây dựng và bố trí một hoặc một trong những thư biện hiện đại và lớn nhất thế giới... bao phủ toàn bộ nền tri thức, dành cho tất cả mọi người, sử dụng các biện pháp hiện đại nhất để truyền dữ liệu, thông tin, liên hệ với các thư viện châu Âu khác"[4]. Địa điểm được chọn là khu phố mới Tolbiac ở Quận 13 và công trình được giao cho kiến trúc sư Dominique Perrault. Ngày 20 tháng 12 năm 1996, sau khi đã chuyển phần lớn tài liệu từ địa điểm Richelieu tới, Thư viện quốc gia mới được mở cửa.

Thư viện François-Mitterrand nhìn từ sông Seine
Thư viện François-Mitterrand nhìn từ sông Seine

[sửa] Hành chính

[sửa] Nhiệm vụ

Thư viện quốc gia Pháp là một cơ quan nhà nước độc lập dưới tự bảo trợ của Bộ Văn hóa[5]. Nhiệm vụ chính thức của thư viện là tập hợp và lưu trữ sách vở, tài liệu phục vụ công chúng độc giả. Chức năng lưu trữ tài liệu của BnF được sự trợ giúp của Viện quốc gia nghe nhìn (Institut national de l'audiovisuel) và Trung tâm điện ảnh quốc gia (Centre national de la cinématographie) cùng các viện lưu trữ vùng. Riêng truyện tranh do Trung tâm quốc gia truyện tranh và hình ảnh (Centre national de la bande dessinée et de l'image) ở Angoulême đảm nhận. Thư viện cũng tổ chức các buổi triển lãm, chủ yếu về văn học và lịch sử nghệ thuật, các buổi gặp gỡ, hội họp. BnF đồng thời còn là một nhà xuất bản, chủ yếu với các ấn phẩm thư mục sách của thư viện.

Một chức năng quan trọng nữa của BnF là hợp tác cùng các cơ quan khác, cả Pháp và quốc tế, tham gia các chương trình nghiên cứu. Với các thư viện khác của Pháp, BnF chia sẻ tài liệu, xây dựng các bản chỉ dẫn sách và đạo tạo nhân sự. Cùng với 47 thư viện quốc gia khác, BnF tham gia Thư viện châu Âu, lưu trữ thông tin trực tuyến. Các nước nói tiếng Pháp cũng thành lập Thư viện số Pháp ngữ và BnF là một thành viên quan trọng[6].

[sửa] Tổ chức và nhân sự

Thư viện quốc gia Pháp được quản lý bởi một hội đồng hành chính. Thành viên của hội đồng này bao gồm các đại diện từ nhiều bộ, như Bộ Văn hóa, Bộ Thông tin, Bộ giáo dục, Bộ Ngoại giao... Một số thành viên khác thuộc giới nghiên cứu và cùng với hai đại điện được bầu lên. Bên cạnh đó, BnF còn có bộ phận về phụ trách về kỹ thuật và an ninh. Chủ tịch của BnF được chỉ định với nhiệm kỳ 3 năm, tối đa hai nhiệm kỳ. Chủ tịch từ 2 tháng 7 năm 2007 là Bruno Racine, do Hội đồng bộ trưởng bổ nhiệm ngày từ 28 tháng 3.

Hành chính nội bộ của BnF được chia thành 3 ban và 4 phòng: Ban sưu tập, Ban dịch vụ, Ban hành chính và nhân sự, Phòng chiến lược, Phòng quan hệ quốc tế, Phòng phổ biến văn hóa và Phòng thông tin[7]. Toàn bộ nhân sự của BnF, tính tất cả các địa điểm, khoảng gần 2.700 người. Trong số đó 200 người làm việc bán thời gian, phần lớn là sinh viên.

[sửa] Ngân sách

Năm 2005, tổng ngân sách của BnF lên tới 155 triệu euro[8]. Trong đó phần lớn do Nhà nước cấp, thông qua Bộ Văn hóa. Phí thư viện chỉ đạt không tới 2 triệu euro mỗi năm. Về chi tiêu, 105 triệu được dành cho các nhân viên, so với 50 triệu dành cho đầu tư. Trong số nhân viên của BnF, khoảng hai phần ba là công chức, hưởng lương trực tiếp từ Nhà nước. BnF chỉ trả luơng cho khoảng một phần ba còn lại.

[sửa] Các địa điểm

[sửa] Richelieu

Phòng đọc của thư viện Richelieu

Địa điểm lịch sử của BnF nằm ở phố Richelieu, được bao bọc bởi bốn con phố: Petits-Champs ở phía Nam, Vivienne phía Đông, Louvois phía Bắc và Richelieu ở phía Tây. Thành phần cổ nhất của tổng thể này được hồng y Jules Mazarin giao cho hai kiến trúc sư Pierre Le Muet và François Mansart xây dựng vào thế kỷ 17, ngày nay được sử dụng làm phòng triển lãm. Đến thập niên 1720, kiến trúc sư Robert de Cotte và thủ thư Jean-Paul Bignon tu sửa lại công trình. Từ nửa sau thế kỷ 18 tới giữa thế kỷ 19, thư viện chỉ có một vài sửa chữa nhỏ. Năm 1854, kiến trúc sư Henri Labrouste bắt đầu đợt trùng tu lớn. Mặt ngoài thư viện và sân cour d'honneur cùng phòng lớn Labrouste đều là tác phẩm của giai đoạn này[9]. Tráng tường tòa nhà được trang trí các tác phẩm điêu khắc của Charles Degeorge. Jean-Louis Pascal tiếp nối Henri Labrouste, sửa cour d'honneur, bắt đầu xây dựng phòng Ovale vào năm 1916, tới 1936 mới hoàn thành.

Tới năm 1964, kiến trúc sư André Chatelin xây thêm một tòa nhà mới trên phố Louvois dành cho tài liệu về âm nhạc. Nhưng tới khi địa điểm François-Mitterrand‎ hoàn thành, thư viện Richelieu hầu như chỉ còn chức năng hành chính. Ngày nay địa điểm này chỉ còn một phòng đọc. Phần còn lại dành cho các văn phòng, cửa hàng và ba gian triển lãm. Trong số những tư liệu quý lưu trữ tại địa điểm Richelieu, có các bản viết tay của Victor Hugo, Marcel Proust, Louis-Ferdinand Céline... những tác phẩm của các nhiếp ảnh gia Henri Cartier-Bresson, Robert Doisneau, Nadar... cùng nhiều bản thiết kế của các kiến trúc sư danh tiếng.

[sửa] Địa điểm François-Mitterrand

[sửa] Kiến trúc

Tại Tolbiac, thư viện François-Mitterrand được xây dựng trên một diện tích 7,5 hecta, toàn bộ khu vực, gồm cả sân lớn bao quang, rộng 60 ngàn m²[10]. Tác phẩm của kiến trúc sư Dominique Perrault với bốn tòa tháp lớn tạo thành bốn góc của hình chữ nhật, tương trưng cho bốn cuốn sách. Mỗi tòa nhà này được mang một tên riêng: Tour des temps, Tour des lois, Tour des nombres và Tour des lettres.

Khu vực trung tâm của hình chữ nhật, nằm giữa bốn tòa nhà, Dominique Perrault thiết kế một khu vườn rộng 12 ngàn m², mang lại một không gian yên tĩnh giữa thành phố. Các cây thông lớn trong vườn được mang về từ rừng Bord, chuyên chở bằng những xe đặc dụng. Các dây néo đã được sở dụng đến trong việc trồng những cây trưởng thành này tại khu vườn mới. Khu vực này còn có hai tầng sàn. Một con đường nội bộ ở tầng thấp nhất được dành riêng cho các xe đặc biệt của thư viện. Toàn bộ phần thêm này rộng 290 ngàn m².

Với thư viện mới này, công chúng có được một phòng đọc rộng hơn, đồ dặc được trang bị mới. Tuy vậy, để vào các phòng này, độc giả phải trả phí, thường là thẻ năm. Thư viện François-Mitterrand còn có hai phòng triển lãm, một "phòng lớn" và một "phòng nhỏ". Ngoài ra, tại sảnh cũng có các trưng bày giới thiệu chung về thư viện. Dành cho các cuộc họp, hội nghị hay hòa nhạc, thư viện François-Mitterrand được trang bị hai thích phòng, một lớn một nhỏ.

[sửa] Bộ sưu tập

Thư viện François-Mitterrand gồm một khu vực tự do và một bộ sưu tập lưu trữ tài liệu đặc biệt, quý hiếm. Tổng cộng các giá sách của thư viện dài 385 km[10]. Khu vực tự do đươc chia làm hai: Haut-de-jardin dành cho các sách học tập và Rez-de-jardin dành cho sách nghiên cứu, tổng cộng khoảng 575 ngàn cuốn. Bộ sưu tập đặc biệt nằm ở nhiều khu vực khác nhau.

Thừa hưởng các kho sách thế kỷ 16 tới thế kỷ 19, bộ sưu tập của thư viện François-Mitterrand có khoảng 13 triệu cuốn sách và 350 ngàn ấn phẩm định kỳ[11]. Ngoài ra còn có các báo chí, luận án, các ấn phẩm khác. Khu vực nghe nhìn, thừa hưởng từ Kho tài liệu ghi âm quốc gia (Phonothèque nationale), cũng sở hữu 900 ngàn tài liệu ghi âm, 90 ngàn video, 250 ngàn hình ảnh số cùng 50 ngàn tài liệu truyền thông khác. Kho lưu trữ sách quý gồm 200 ngàn cuốn gồm nhiều ấn bản cổ, các tác phẩm khổ đặt biệt, các ấn phẩm đánh dấu bước tiến của kỹ thuật in ấn, các ấn bản số lượng nhỏ... Thư viện François-Mitterrand còn một bộ sưu tập đặc biệt mang tên "Enfer", tức Địa ngục, gồm các tác phẩm cổ về sắc dục.

Một phần quan trọng của thư viện đã được số hóa, dành cho thư viện số Gallica và Europeana.

[sửa] Địa điểm Arsenal

Thư viện Arsenal nằm ở số 1 phố Sully, thuộc khu phố Arsenal, Quận 4. Đây vốn là thư viện của hầu tước Paulmy d'Argenson. Thời kỳ Cách mạng Pháp, rất nhiều tác phẩm giá trị từ các tu viện được chuyển tới thư viện này. Năm 1934, thư viện Arsenal được sát nhập về Thư viện quốc gia. Ngày nay, địa điểm này chủ yếu dành cho các tư liệu văn học cùng một phần nhỏ hơn cho lịch sử. Tổng cộng, thư viện Arsenal lưu trữ một triệu cuốn sách cùng 120 ngàn bản viết tay, bản in, bản đồ... [12]

[sửa] Thư viện - bảo tàng Opéra

Thư viện - bảo tàng Opéra nằm trong nhà hát Opéra Garnier. Nguồn gốc của thư viện này là nơi lưu trữ của Nhà hát quốc gia Paris, thành lập năm 1669. Năm 1882, thư viện được chuyển về Opéra Garnier, công trình hoàn thành trước đó chưa lâu. Tới năm 1942, Thư viện - bảo tàng Opéra trở thành nơi lưu trữ về lĩnh vực âm nhạc của Thư viện quốc gia. Hiện nay, địa điểm này sở hữu 130 ngàn tài liệu sách vở cùng 240 ngàn bản in, tranh ảnh... Không chỉ về âm nhạc, Thư viện - bảo tàng Opéra cũng lưu trữ các tài liệu về nghệ thuật múa, các phục trang, bản mẫu trang trí...

[sửa] Địa điểm đại lộ Strasbourg

Địa điểm đại lộ Strasbourg được mang tên La Joie par les livres, có nghĩa Niềm vui từ những cuốn sách. Ngoài ra cơ sở này còn được gọi Trung tâm sách quốc gia cho trẻ em (Centre national du livre pour enfants). La Joie par les livres được thành lập năm 1963 và thuộc về Bộ Văn hóa Pháp một thời gian dài. Tới năm 2005, trụ sở của trung tâm được chuyển về đại lộ Strasbourg và từ ngày 1 tháng 1 năm 2008, La Joie par les livres sát nhập về Thư viện quốc gia[13]. Dành cho các độc giả nhỏ tuổi, La Joie par les livres có một phòng đọc 24 chỗ và 59 ngàn tiểu thuyết, 9 ngàn truyện tranh, 38 ngàn tài liệu, 39 ngàn sách tranh ảnh... [14]

[sửa] Các địa điểm ngoài Paris

Ngoài các địa điểm tại Paris, BnF còn có các trụ sở ở những thành phố khác. Tại Bussy-Saint-Georges, BnF chung một tòa nhà với Trung tâm kỹ thuật sách giáo dục đại học. Chi nhánh này có nhiệm vụ phục chế và nghiên cứu phương pháp bảo quản sách. Tương tự, chi nhánh ở Sablé-sur-Sarthe cũng dành cho việc phục chế các tài liệu quý hiếm. Tại Avignon, BnF có một thư viện dành cho nghệ thuật biểu diễn.

BnF cũng từng có hai cơ sở ở Provins và Versailles, nhưng hiện nay không còn sử dụng.

[sửa] Độc giả

Năm 2005, BnF cấp 40 ngàn thẻ thư viện năm riêng cho Haut-de-jardin và hơn 18 ngàn thẻ cho độc giả nghiên cứu. Một phần lớn độc giả của thư viện là các sinh viên. Khu vực Haut-de-jardin chủ yếu dành cho các sinh viên đại học, trong khi nghiên cứu sinh, sinh viên cao học tập trung ở các khu vực khác. Tiếp đó tới giới nghiên cứu và giáo dục, hơn 30% độc giả nghiên cứu cho biết họ đến thư viện với lý do công việc. Ngoài ra, Haut-de-jardin còn có 6% độc giả là học sinh trung học.

Không chỉ người Pháp, những người nước ngoài cũng chiếm tới 20% độc giả của BnF, nhiều nhất là người Mỹ và người Ý. Lượng độc giả nam và nữ nhìn cung không có sự chênh lệch. Và do sinh viên chiếm một số lượng lớn, BnF đông đúc trong suốt năm học, đặc biệt vào mùa thi. Tháng 8 trở thành thời điểm vắng vẻ nhất.[15]


[sửa] Chú thích

  1. ^ Bruno Blasselle và Jacqueline Melet-Sanson, trang 15.
  2. ^ Bruno Blasselle và Jacqueline Melet-Sanson, trang 25.
  3. ^ Bruno Blasselle và Jacqueline Melet-Sanson, trang 28–30.
  4. ^ Bruno Blasselle và Jacqueline Melet-Sanson, trang 90–91.
  5. ^ Décret n° 94-3 du 3 janvier 1994 trên trang của Chính phủ Pháp.
  6. ^ Conférence de presse de Bruno Racine, 13 novembre 2007 trên trang chính thức.
  7. ^ Organigramme de la Bibliothèque nationale de France trên trang chính thức.
  8. ^ Báo cáo của BnF năm 2005.
  9. ^ Myriam Bacha, Christian Hottin. Les Bibliothèques parisiennes : architecture et décor trang 45–50, Paris 2002. ISBN 2-913246-39-7.
  10. ^ a b Bibliothèque nationale de France trên trang của Bộ Văn hóa Pháp.
  11. ^ La BnF en chiffres trên trang chính thức
  12. ^ Bibliothèque de l'Arsenal trên trang chính thức của BnF.
  13. ^ Communiqué de presse de la BnF trên trang chính thức.
  14. ^ Centre ressources trên trang của Joie par les livres.
  15. ^ Lisiecki, Sylvie ; Ripon, Romuald. Chroniques de la Bibliothèque nationale de France, 2005, n°33. Trang 3–5.

[sửa] Tham khảo

  • Bruno Blasselle, Jacqueline Melet-Sanson. La Bibliothèque nationale de France : mémoire de l'avenir, Gallimard, Paris 2006. ISBN 2-07-034341-3.

[sửa] Liên kết ngoài

Commons:Trang Chính

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và tài liệu về:
Chủ đề Pháp
Chủ đề Paris
Chủ đề Giáo dục

Lấy từ “http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_Qu%E1%BB%91c_gia_Ph%C3%A1p”
Công cụ cá nhân