Thạch Thất

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Huyện Thạch Thất
Địa lý
Trực thuộc thành phố: {{{thành phố cấp trên quận}}}
Trụ sở Ủy ban Nhân dân: Thị trấn Liên Quan hay còn gọi là Kẻ Săn
Vị trí: phía Tây Hà Nội
Diện tích: 202,5[1] km²
Số phường: 1 thị trấn và 22 xã
Dân số
Số dân: 179.060
Mật độ: 884 người/km²
Thành phần dân tộc: Chủ yếu là Kinh
Hành chính
Chủ tịch Hội đồng Nhân dân: Nguyễn Hồng Nhật
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân: Trần Đức Nguyên
Bí thư Quận ủy: {{{QU}}}
Thông tin khác
Điện thoại trụ sở:
Số fax trụ sở:
Website: {{{Website}}}

Thạch Thất là một huyện phía tây của Hà Nội.

Vị trí địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Thạch Thất phía bắc và đông bắc giáp huyện Phúc Thọ, phía đông nam và nam giáp huyện Quốc Oai, phía tây nam và nam giáp tỉnh Hòa Bình, phía tây giáp TX. Sơn Tây.

Đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Thạch Thất bao gồm các xã và thị trấn là:

  1. Thị trấn Liên Quan cách thị trấn Quốc Oai (xưa là phủ Quốc Oai) khoảng gần 10 km về phía tây bắc, và cách thị xã Sơn Tây khoảng hơn 20 km về phía đông nam. Thị trấn Liên Quan gồm 7 thôn và cụm dân cư, gồm Chi Quan I, Chi Quan II, Đồng Cam, Đụn Dương, Khu phố Liên Gia, Hà Tân, Phú Thứ
  2. Bình Phú, 4 thôn: Đặng, Thai Hoa, Phu Hoa, Phú Ổ.
  3. Bình Yên, 9 thôn: Yên Mỹ, Phúc Tiến, Đồi Sen, Sen Trì, Cánh Chủ, Vân Lôi, Thái Bình, Hoà Lạc, Linh Sơn.
  4. Canh Nậu, 11 thôn: 1, 2, 3, 4,5,6,7,8,9,10,11
  5. Cẩm Yên, 3 thôn: Cẩm Bào, Kinh Đạ, Yên Lỗ
  6. Cần Kiệm, 4 thôn, xóm: Phú Đa, Phú Lễ, Xóm Trại, Yên Lạc
  7. Chàng Sơn: Làng mộc truyền thống lâu đời nổi tiếng với nghề làm nhà gỗ và tạc tượng của xứ Đoài. Đây là quê của nhà thơ Bằng Việt.
  8. Dị Nậu, 2 thôn: Bến, Dị
  9. Đại Đồng, 11 thôn: Hương Lam, Rộc Đoài, Tây Trong, Hàn Chùa, Đình Rối, Lươn Trong, Lươn Ngoài, Đồng Cầu, Ngọc Lâu, Minh Nghĩa, Minh Đức.
  10. Đồng Trúc, 7 thôn: Trúc Động(Thôn có diện tích lớn nhất gồm 3 xóm: Xóm Hòa Bình, Xóm Đông, Xóm Chiến Thắng), Đồng Kho, Đồng Táng, Chầm Muộn, Trúc Voi, Khu Ba, Khoang Mái
  11. Hạ Bằng (Hạ Lôi,Bằng Trù) 9 thôn: Khoang Mè 1, Khoang Mè 2, Đông Cầu, Đầm Quán, Giếng Cốc, Mương Ốc, Vực Giang, Gò Mận, Giang Nu
  12. Hương Ngải (Ngái), 4 thôn: 1, 2, 3, 4. Quê hương Đình nguyên Hoàng giáp tiến sỹ Nguyễn Đăng Huân.
  13. Hữu Bằng (Nủa chợ): Làng có nghề Dệt nổi tiếng. Đây là quê ông tổ môn võ Vovinam và nhà thơ Tào Mạt.
  14. Kim Quan, 3 thôn: Đối Kim, Kim Trung, Làng Kim
  15. Lại Thượng, 6 thôn: Ngũ Sơn, Hoàng Xá, Lại Khánh, Lại Thượng, Phú Thụ, Thanh Câu
  16. Phú Kim, 5 thôn: Thúy Lai, Phú Nghĩa, Bách Kim, Nội Thôn, Ngoại Thôn.
  17. Phùng Xá, 2 thôn: Bùng, Vĩnh Lộc (Nủa Bùa). Đây là quê của Phùng khắc Khoan.
  18. Tân Xã, 3 thôn: Kim Bông, Mục Uyên, Phú Hữu
  19. Thạch Hòa
  20. Thạch Xá, 5 thôn: Cầu Liêu, Đồng Sống, Tây Cầu, Thạch, Yên
  21. Tiến Xuân
  22. Yên Bình
  23. Yên Trung

Diện tích và dân số[sửa | sửa mã nguồn]

Diện tích '''''184,6 '''''km². Dân số 189.527 người (2013)[1].

Đặc điểm nổi bật[sửa | sửa mã nguồn]

Đây là vùng quê bán sơn địa, núi đá vôi xen lẫn đồng bằng. Nổi tiếng nhất có chùa Tây Phương ở xã Thạch Xá.

Chàng Sơn nổi tiếng về nghề làm quạt và đồ mộc. Xã Bình Phú nổi tiếng về nghề mây tre đan. Xã Hữu Bằng nổi tiếng về buôn bán, thương mại,

Xã Đồng Trúc là nơi đã xuất hiện cộng đồng dân cư cách đây trên 2000 năm, có nhiều địa chỉ khảo cổ, hiện còn lưu giữ được nhiều di vật, nhiều dấu tích có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nghiên cứu lìm hiểu về lịch sử, văn hóa, khoa học, tôn giáo và tín ngưỡng. Ở đây cũng có đình Trúc Động cổ nhất huyện.

Thạch Thất là quê hương của "Trạng Bùng" Phùng Khắc Khoan, Đình nguyên Hoàng giáp Nguyễn Đăng Huân (1804-1838), danh nhân văn hóa Nguyễn Tử Siêu, nhà viết kịch Tào Mạt, nhà thơ Bằng Việt. Thạch Thất cũng là quê hương của võ sư Nguyễn Lộc (1912-1960), người sáng lập môn Vovinam (Việt Võ Đạo)

Văn hóa dân gian[sửa | sửa mã nguồn]

Chùa Tây Phương - điểm tham quan du lịch hấp dẫn nhất của Thạch Thất

Thạch thất nổi tiếng với nhiều làng nghề nổi tiếng của xứ Đoài, như nghề Mộc Chàng Sơn, Dệt Hữu Bằng, Đan lát Bình phú Sắt Phùng Xá, làm bánh chè lam Thạch Xá và kẹo trà lam Đại Đồng, vv.... Hiện nay một số nơi tại huyện Thạch Thất như Làng Chàng Sơn,Thôn Phú Hòa (Làng Ra) xã Bình Phú, Thạch Xá vẫn còn lưu dữ bộ môn nghệ thuật dân gian "Múa rối nước". Hàng năm vào dịp lễ tết, hội làng vẫn tổ chức biểu diễn. Đặc biệt rối nước Làng Ra hiện vẫn còn lưu dữ được những con rối cổ, bên cạnh đó hàng năm các đội vẫn tổ chức tu sửa và bổ sung con rối mới bởi các nghệ nhân trong làng như nghệ nhân Nguyễn Khắc Thoa, cố nghệ nhân Nguyễn Khắc Giáp, nghệ nhân Nguyễn Hữu Chuân,... Lưu chuyền đội múa rối nước Làng Ra do Thiền sư Từ Đào Hạnh khởi lập nên hàng năm vào dịp hội Chùa Thầy đội múa rối Làng Ra biểu diễn tại nhà Thủy Đình tại hồ Long Trì

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Trước đây Thạch Thất là huyện thuộc phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây. Từ năm 1965 thuộc tỉnh Hà Tây[2], đến năm 1975 thuộc tỉnh Hà Sơn Bình[3]. Từ năm 1978 đến năm 1991 nhập vào thủ đô Hà Nội[4]. Từ năm 1991 lại trở về với tỉnh Hà Tây[5]. Ngày 23 tháng 6 năm 1994, chuyển xã Liên Quan thành thị trấn Liên Quan[6]. Ngày 28 tháng 8 năm 1994, thành lập xã Thạch Hòa trên cơ sở một phần diện tích và nhân khẩu của các xã Bình Yên, Tân Xã, Hạ BằngĐồng Trúc. Từ ngày 1 tháng 8 năm 2008, khi Hà Tây được sáp nhập vào Hà Nội, Thạch Thất là một huyện của Hà Nội[7]. Cùng ngày, HĐND thành phố Hà Nội mới (mở rộng) quyết định chuyển cho huyện Thạch Thất quản lý 3 xã mới nhập từ huyện Lương Sơn tỉnh Hòa Bình, là các xã: Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung. Ngày 8 tháng 5 năm 2009, toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của 3 xã Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung thuộc huyện Lương Sơn của tỉnh Hòa Bình được sáp nhập vào huyện Thạch Thất[8].

Các nhà Khoa bảng huyện Thạch Thất[sửa | sửa mã nguồn]

Sắp xếp theo thứ tự từ Triều Lý đến triều Nguyễn:

1. Liêu Hiến Chương, Liêu Hiến Quang (Thái Học Sinh, Xã Hương Ngải)
2. Đỗ Đạt (Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân, Xã Nguyễn Xá)
3. Nguyễn Ngung (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, Xã Hữu Bằng)
4. Đỗ Hịch (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, Xã Hương Ngải)
5. Nguyễn Tử Kiến (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, Xã Trạch Lôi)
6. Phí Thạc (Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân, Xã Hương Ngải)
8. Phan Tế (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, Xã Thạch Xá)
9. Phùng Khắc Khoan (Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân, Xã Phùng Xá)
10. Phan Bảng (Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân, Xã Hữu Bằng)
11. Nguyễn Côn (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, Xã Thạch Xá)
12. Đỗ Thê (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, xã Hương Ngải)
13. Nguyễn Nham (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, xã Phùng Xá)
14. Nguyễn Thì Lượng (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, xã Phùng Xá)
15. Vũ Đình Dung (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, xã Phùng Xá)
16. Nguyễn Đăng Huân (Đình nguyên Hoàng giáp, Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân, xã Hương Ngải)
17. Chu Duy Tân (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, Xã Phùng Xá)
18. Vũ Huy Huyến (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, xã Đại Đồng)
19. Nguyễn Văn Bân (Đệ tam giáp đồng tiến sỹ, xã Hữu Bằng),...

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă “Thành lập quận Hà Đông thuộc thành phố Hà Nội”. Vietnam Net (bằng http://www.vietnamnet.vn/chinhtri/2009/05/846816/). 10 tháng 5 năm 2009. 
  2. ^ Quyết định 103-NQ-TVQH năm 1965 về việc phê chuẩn việc thành lập các tỉnh Bắc Thái, Nam Hà, Hà Tây và việc sáp nhập xã An Hòa thuộc huyện Thạch Thất, tỉnh Sơn Tây (cũ) vào xã Tiến Xuân thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình do Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành
  3. ^ Nghị quyết của Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa về việc hợp nhất một số tỉnh
  4. ^ Nghị quyết về việc phê chuẩn việc phân vạch lại địa giới thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh Hà Sơn Bình, Vĩnh Phú, Cao Lạng, Bắc Thái, Quảng Ninh và Đồng Nai do Quốc hội ban hành
  5. ^ Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương do Quốc hội ban hành
  6. ^ Nghị định 52-CP năm 1994 về việc điều chỉnh địa giới huyện và thành lập thị trấn, phường thuộc các huyện Hoài Đức, Chương Mỹ, Thạch Thất, Thanh Oai, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây
  7. ^ Nghị quyết số 15/2008/QH12 về việc điều chỉnh địa giới hành chính thành phố Hà Nội và một số tỉnh có liên quan do Quốc hội ban hành
  8. ^ Nghị quyết số 19/NQ-CP về việc xác lập địa giới hành chính xã Đông Xuân thuộc huyện Quốc Oai; các xã: Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung thuộc huyện Thạch Thất; huyện Mê Linh thuộc thành phố Hà Nội; thành lập quận Hà Đông và các phường trực thuộc; chuyển thành phố Sơn Tây thành thị xã Sơn Tây thuộc thành phố Hà Nội

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]