Thắng cố

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Một chảo thắng cố

Thắng cố là món ăn đặc trưng truyền thống của người H'mông,về sau được du nhập sang các dân tộc Kinh, Dao, Tày. Thịt nấu thắng cố theo truyền thống là thịt ngựa về sau có thêm thịt bò, thịt trâu, và thịt lợn. Theo lời của Giàng Seo Sẩu, một người tộc Mông 65 tuổi ở xã Bản Phố, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, Việt Nam, nấu thắng cố ngựa ngon có tiếng, tính tới năm 2011 thì "Món thắng cố ngựa ra đời từ cách đây gần 200 năm khi người Mông, Tày, Nùng về Bắc Hà cư trú."[1]

Hiện có ba thuyết về ý nghĩa tên gọi "thắng cố":

  • Tên gọi "Thắng cố" bắt nguồn từ tiếng Hán, đọc theo âm Hán Việt tiêu chuẩn là "thang cốt" (chữ Hán: 湯骨), có nghĩa là "canh xương"[2].
  • Tên gọi "thắng cố" bắt nguồn từ tiếng Hán, đọc theo âm Hán Việt tiêu chuẩn là "thang hoắc" (湯臛)[3].
  • Tên gọi "thắng cố" là biến âm của "thoảng cố", trong tiếng Mông có nghĩa là "nồi nước"[4]. Lại có người cho rằng trong tiếng Mông thắng cố được gọi là "khấu tha" có nghĩa là "canh thịt"[5].

Phương pháp chế biến[sửa | sửa mã nguồn]

Thắng cố được chế biến rất đơn giản nhưng để nấu ngon miệng thì vẫn cần bí quyết riêng cũng như kinh nghiệm.

Người ta mổ ngựa (hoặc , , heo), làm thịt sạch sẽ,lấy tất cả nội tạng ăn được của con vật chặt ra từng miếng.

Sử dụng bếp lửa than, than phải "rực hồng", dùng một cái chảo lớn(Chảo phải cũ không được dùng chảo mới),cho tất cả các thứ như thịt thủ, thịt mông, tim, gan, lòng… vào chảo cùng lúc, xào lăn theo kiểu “mỡ ngựa rán ngựa” (dùng chính mỡ có trong thịt để xào, không thêm mỡ ở ngoài). Khi miếng thịt se se cạnh, người ta đổ nước vào chảo và cứ thế ninh sôi sùng sục hàng tiếng đồng hồ.Để nồi nước dùng được ngon, đầu bếp người Mông phải "chăm sóc" rất chu đáo: múc từng muỗng bọt ra để nước xương thêm ngọt, thêm trong. Các bộ phận như: lòng, tim, gan, tiết, thịt, xương, được cho vào sau cùng và đun nhừ, có thể cho thêm các loại rau.[1][4][6]

Gia vị[sửa | sửa mã nguồn]

Gia vị truyền thống gồm muối, thảo quả, địa điền,Quế,Lá chanh nướng thơm, tán nhỏ, ướp vào thịt trước lúc đem xào

Ngày nay, thành phần gia vị bị nhiều nhà hàng cũng như quán ăn thay đổi nhiều khiến hương vị trở nên khác biệt rõ rệt[6]

Khi ăn, chảo vẫn để trên bếp đun, ăn đến đâu múc ra bát đến đó.

Đây là món ăn thường được làm vào các ngày lễ hội, lễ ăn thề bảo vệ rừng, những ngày có đông người như hội làng, dòng họ, hay ở chợ phiên.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Tráng Xuân Cường. Thưởng thức thắng cố ngựa Bắc Hà. Ngày 5 tháng 4 năm 2011 [Ngày 17 tháng 9 năm 2013].
  2. ^ Đỗ Đức. Thắng cố, món ăn độc đáo của người Mông. Ngày 15 tháng 10 năm 2011 [Ngày 12 tháng 9 năm 2013].
  3. ^ Nguyên Hương. Thắng cố - từ truyền thuyết đến hiện thực. Ngày 1 tháng 3 năm 2011 [Ngày 12 tháng 9 năm 2013].
  4. ^ a ă L.A. Độc đáo hương vị thắng cố miền Tây Bắc. Ngày 19 tháng 10 năm 2009 [Ngày 12 tháng 9 năm 2013].
  5. ^ Cao Xuân Thái, Minh Huệ. Lên Đồng Văn mà ăn thắng cố. Ngày 3 tháng 2 năm 2006 [Ngày 17 tháng 9 năm 2013].
  6. ^ a ă Mây, A Bông. Thắng cố xưa và nay. Ngày 20 tháng 12 năm 2006 [Ngày 17 tháng 9 năm 2013].

Quế, lá chanh(lá bưởi)

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]