Thiên Ưng (chòm sao)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Aquila
Chòm sao
Aquila
Viết tắt Aql
Sở hữu cách Aquilae
Xích kinh 20 h
Xích vĩ
Diện tích 652 độ vuông (22)
Mưa sao băng

June Aquilids

Epsilon Aquilids
Giáp với
các chòm sao
Nhìn thấy ở vĩ độ giữa +85° và −75°.
Nhìn thấy rõ nhất lúc 21:00 (9 giờ tối) vào tháng 8.

Chòm sao Thiên Ưng, còn gọi là chòm Đại Bàng, (tiếng La Tinh: Aquila) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, nằm gần xích đạo thiên cầu. Sao sáng nhất trong chòm sao là Altair, là một trong các đỉnh của mảng sao Tam giác mùa hè.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Chòm sao Thiên Ưng là 1 trong 48 chòm sao theo miêu tả của Plotemy trong hy lạp cổ đại. Nó cũng được nhắc tới bởi Eudoxus trong thế kỷ thứ 4 trước công nguyên và Aratus trong thế kỷ thứ 3 trước công nguyên. Bây giờ nó là một trong 88 chòm sao theo định nghĩa của hiệp hội thiên văn quốc tế. Các Chòm sao cũng được biết đến như là Vultur volans (kền kền bay) đến La mã. Không lẫn lộn với Vultur cadens của La mã bây giờ được gọi là Thiên Cầm. Plotemy liệt kê 19 ngôi sao trong chòm sao này hiện bây giờ và trong thời cổ đại của Antinous, được ghi trong thời đại của hoàng đế Hadrian (117-138) sau công nguyên nhưng đôi khi sai lầm nên đã suy cho Tycho Brahe người liệt kê 12 ngôi sao trong Thiên Ưng và 7 sao trong Antinous. Hevelius xác định 23 ngôi sao lần đầu tiên và 19 trong lần thứ hai.

Thám hiểm[sửa | sửa mã nguồn]

Pioneer 11 của NASA sứ mệnh, bay qua Sao MộcSao Thổ trong thập niên 1970 sẽ vượt qua gần sao Lambda của chòm sao Thiên Ưng trong khoảng bốn triệu năm.

Thần thoại Hy Lạp[sửa | sửa mã nguồn]

Các chòm sao hầu hết giống nhau như cánh rộng, cổ ngắn, chim, do đó người cổ đại gọi là đại bàng. Trong cổ điển thần thoại Hy Lạp, Chòm sao Thiên Ưng mang hình dạng con đại bàng cầm lưỡi tầm sét của Zeus và được Zeus hóa lên trời để bảo vệ Ganymede hay chòm Bảo Bình, người tình đồng giới của ông tránh sự ghen tức của vợ cả Hera.

Sao mới hiện[sửa | sửa mã nguồn]

Hai sao chủ yếu mới được quan sát trong chòm sao Thiên Ưng, người đầu tiên ghi nhận sáng như Sao Kim vào năm 389 TCN, khác (sao mới Thiên Ưng 1918) sáng ít hơn sao Altair, ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Thiên Ưng.

Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]

Ký hiệu Bayer Tên Gốc Nghĩa
           α Altair Tiếng Ả Rập đại bàng bay
           β Alshain Tiếng Ả Rập chim cắt lớn
           γ Tarazed Tiếng Ba Tư cán của cái cân
           ε Deneb el Okab Tiếng Ả Rập cái đuôi của chim cắt lớn
           ζ Deneb el Okab Tiếng Ả Rập cái đuôi của chim cắt lớn
           η Bezek Tiếng Hebrew sấm sét
           θ Tseen Foo Tiếng phổ thông cái bè nặng
           ι Al Thalimain Tiếng Ả Rập hai con đà điểu
           λ Al Thalimain Tiếng Ả Rập hai con đà điểu

Thiên thể[sửa | sửa mã nguồn]

Ngôi sao[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm: danh sách các ngôi sao trong Thiên Ưng (chòm sao)

Thiên Ưng, nằm trong ngân hà sông Ngân, bao gồm nhiều vùng sao sáng.

  • α Aql (Altair): đây là một hệ thống nhiều sao (3 ngôi sao) có độ sáng 0.77m và chỉ số quang phổ loại A7 V. Nó có thị sai 0.23", và vì vậy nó sáng gấp tám lần mặt trời của chúng ta
  • β Aql (Alshain): quang phổ thuộc loại G8 IV và có độ sáng 3.71m. Giống như Altair, nó cũng là một hệ thống đa sao với ba ngôi sao.
  • γ Aql (Tarazed): quang phổ thuộc loại K3 II; độ sáng 2.72m
  • η Aql: là một loại sao biến quang thời kỳ ngắn và là một trong những ngôi sao sáng nhất trong hệ số Cepheid; độ sáng của nó có thể thay đổi từ 3.48 mag cho đến 4.39 mag mỗi 7.177 ngày.
  • 15 Aql: là sao đôi có màu quang phổ vàng (phân loại sao), 5.4 mag đi cùng là một ngôi sao có độ sáng đứng hàng thứ bảy trong các ngôi sao cùng chòm sao Thiên Ưng; nó có thể dễ dàng nhìn thấy được với kính thiên văn nhỏ.
  • ρ Aql đi xuyên qua biên giới chòm sao láng giềng Hải Đồn vào năm 1992

Tân tinh[sửa | sửa mã nguồn]

Hai tân tinh đã được quan sát trong Hải Đồn; cái đầu tiên được nhìn thấy vào năm 389 trước công nguyên và được ghi nhận sáng bằng Sao Kim, cái thứ hai là (V603 Thiên Ưng (chòm sao)) được nhìn thấy năm 1918 và đã từng có thời gian chỉ có một chút sáng hơn sao Altair, là ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Thiên Ưng.

Các vật thể khác[sửa | sửa mã nguồn]

Ba tinh vân hành tinh thú vị nằm trong chòm sao Thiên Ưng:

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]