Tiếng Dacia

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tiếng Dacia
Nói tại România, miền bắc Bulgaria, miền đông Serbia; ngoài ra (có thể): Moldova, tây nam Ukraina, miền đông Hungary, miền nam Bulgaria, miền bắc Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ phần châu Âu, tây bắc Anatolia (Thổ Nhĩ Kỳ)
Ngôn ngữ tuyệt chủng có thể vào thế kỉ 6
Ngữ hệ Ấn-Âu
Phân nhánh
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3 xdc

Tiếng Dacia đã biến mất có thể đã phát triển từ ngôn ngữ Ấn-Âu nguyên thủy trong khu vực Carpathia khoảng 2.500 trước Công nguyên và có đã biến mất trước năm 600. Trong thế kỷ 1, nó là ngôn ngữ chiếm ưu thế của khu vực DaciaMoesia cổ đại, có thể ở một số khu vực xung quanh.

Nó thuộc về hệ ngôn ngữ Ấn-Âu. Đến nay có thể được xác định từ những bằng chứng khan hiếm có sẵn, ngôn ngữ Dacia có thể thuộc về nhóm satem của hệ ngôn ngữ Ấn-Âu. [1][2]

Tiếng Dacia đã được một số học giả quan tâm Ví dụ: Baldi (1983) và Trask (2000), là một phương ngữ của các ngôn ngữ Thracia, hoặc ngược lại (thuật ngữ Daco-Thracia, hoặc Thraco-Dacian, được sử dụng bởi các nhà ngôn ngữ học để biểu thị như một ngôn ngữ chung, hoặc cho là của cha mẹ- chi nhánh của Ấn-Âu), hoặc một ngôn ngữ riêng biệt từ Thracia, nhưng liên quan đến nó và tới tiếng Phrygia,[3] hoặc một ngôn ngữ không liên quan đến một trong hai tiếng Thracia hoặc Phrygia (ngoại trừ trong ý nghĩa xa xôi của việc chia sẻ một nguồn gốc Ấn-Âu) ví dụ Georgiev (1977).[4]

Ngôn ngữ Dacia ít được ghi chép lại. Không giống như tiếng Phrygia, chỉ có một dòng chữ Dacia được biết là đã sót lại. [5][6] Trong các nguồn văn học cổ đại, tên Dacia của một số thực vật và thảo dược thuốc tồn tại trong các bản văn cổ này [7][8] bao gồm khoảng 60 tên thực vật cùng với Dioscorides.[9] Tiếng Dacia cũng được biết đến thông qua khoảng 1.150 tên riêng [6][10] và khoảng 900 địa danh.[6] Cuối cùng, có vài trăm từ trong tiếng Anbani hiện đại và tiếng Rumani, có thể có nguồn gốc từ ngôn ngữ Balkan cổ chẳng hạn như tiếng Dacia.

Nguồn gốc[sửa | sửa mã nguồn]

Có học giả nhất trí rằng tiếng Dacia là một thành viên của hệ ngôn ngữ Ấn-Âu. Nó có thể đã bắt nguồn từ một trong hai giả thuyết hàng đầu về sự mở rộng hệ ngôn ngữ Ấn-Âu, từ một ngôn ngữ Ấn-Âu cổ nguồn gốc ở một "urheimat" ("quê gốc")ở miền nam nước Nga / khu vực Caucasus, (giả thuyết Kurgan) hoặc ở trung tâm Anatolia (giả thuyết Anatolia). Theo cả hai giả thuyết, những cư dân Ấn-Âu cổ đã đến khu vực Carpathia không muộn hơn khoảng năm 2.500 trước Công nguyên[11][12]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Oltean 2007, tr. 45
  2. ^ MacKenzie 1986, tr. 26
  3. ^ Edwards, I. E. S.; Gadd, C. J.; Hammond, N. G. L. (1970). Cambridge ancient history. Cambridge [England]: Cambridge University Press. tr. 840. ISBN 978-0-521-07791-0. 
  4. ^ Georgiev 1977, tr. 282
  5. ^ Asenova & 1999 212
  6. ^ a ă â Nandris & 1976 730
  7. ^ Dioscurides
  8. ^ Pseudo-Apuleius
  9. ^ Glanville & 1998 120
  10. ^ Petrescu-Dîmbovița 1978, tr. 130
  11. ^ Renfrew (1987) 149 (map)
  12. ^ Mallory (1989) 107, 109

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Cổ đại[sửa | sửa mã nguồn]

Hiện đại[sửa | sửa mã nguồn]

  • Academic American Encyclopedia (1994). Academic American encyclopedia: Volume 10. Grolier Incorporated. ISBN 978-0717220533. 
  • Almassy, Katalin (2006): Celts and Dacians(?) In the Great Hungarian Plain 1st c. BC to 1st c. AD, paper in V. Salac & J. Bemman (eds.) Mitteleuropa in Zeit Marbods (2006)
  • Asher, R. E.; Simpson, J. M. Y (1994). The Encyclopedia of language and linguistics: Volume 3. Pergamon Press. 
  • Abramea, Anna P (27 tháng 10 năm 1994). Thrace. Idea Advertising-Marketing. ISBN 978-9608560918. 
  • Antoniewicz, Jerzy (1966). “Tribal Territories of the Baltic People in the Hallstatt – La Tene and Roman Periods in the Light of Archaeology and Toponymy”. Acta Baltico-Slavica, Volumes 4-5. Białostockie Towarzystwo Naukowe Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. 
  • Asenova, Petja (1999). Bulgarian in Handbuch der Südosteuropa-Linguistik. Wiesbaden, Harrassowitz. ISBN 978-347039390 Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Avery, Catherine (1972). The New Century handbook of classical geography. Appleton-Century-Crofts,. 
  • Baldi, Philip, Ph.D. (1983). An Introduction to the Indo-European Languages. Southern Illinois University Press. ISBN 978-0809310913. 
  • Barbulescu, Mihai; Nägler, Thomas; Pop, Ioan Aurel (2005). The History of Transilvania: Until 1541. Romanian Cultural Institute. ISBN 978-9737784001. 
  • Bazovski, Igor (2008): Celts, the Iron Age Warriors" (summary of review) on SNM (Slovak Naional

Museum) website

  • Candea, Virgil (2001). Mostenirea timpurilor indepartate. Editura Enciclopedica. 
  • Berenger, Jean (1994). A History of the Habsburg Empire 1273-1700. Longman Group United Kingdom. ISBN 978-0582090095. 
  • Bolovan, Ioan; Treptow, Kurt; et. al, Florin Constantiniu, Paul E. Michelson, Ioan Aurel Pop, Christian Popa, Marcel Popa, Ioan Scurtu, Marcela Vultur, Larry L. Watts (1997). A History of Romania. East European Monographs. ISBN 978-0880333450. 
  • Barrington Atlas of the Greek and Roman World (2000)
  • Ion (2005). A short history of Romania. Bucharest; Meronia Publishers. ISBN 9789738200739. 
  • Bunbury, Sir Edward Herbert (1979) [1883]. A history of ancient geography among the Greeks and Romans: from the earliest ages till the fall of the Roman Empire, Volume 2. J. C. Gieben. 
  • Bynon, Thelma (1974): Historical Linguistics
  • Carnap-Bornheim, Claus (2003). Kontakt, Kooperation, Konflikt: Germanen und Sarmaten zwischen dem 1. und dem 4. Jahrhundert nach Christus. Wachholtz. 
  • Georgiev, V (1972). “The Earliest Ethnological Situation of the Balkan Peninsula as Evidenced by Linguistic and Onomastic Data”. Aspects of the Balkans: continuity and change edited by Birnbaum Henrik and Vryonis Speros. Mouton. 
  • Georgiev, Vladimir (1977): The Thracians and their Language (Bulg with French summary)
  • Georgiev, V (1981). Introduction to the history of the Indo-European languages. Bulgarian Academy. 
  • Giurescu D, Dinu (1974). Istoria Românilor: Din cele mai vechi timpuri pînă la întemeierea statelor românești. Editura Stiintifica. 
  • Gordon, Childe (1930). The Bronze Age/With Map. Biblo-Moser. ISBN 978-0819601230. 
  • CIL: Corpus Inscriptionum Latinarum
  • Crossland, R.A.; Boardman, John (1982). Linguistic problems of the Balkan area in the late prehistoric and early Classical period in The Cambridge Ancient History Volume 3, Part 1. Cambridge University Press. ISBN 978-0521224963. 
  • Boardman, V (1982). The Prehistory of Romania: from the earliest times to IOOO B.C. Cambridge University Press. ISBN 978-0521224963. 
  • Ehrich, Robert W. (1970). Some Indo-European Speaking Groups of the Middle. Danube and the Balkans: Their Boundaries as Related to Cultural Geography Through Time. University of Pennsylvania Press. 
  • Georgiev, Vladimir I. (1977). Trakite i technijat ezik/Les Thraces et leur langue (The Thracians and their language) (bằng Bulgarian, French summary). Sofia, Bulgaria: Izdatelstvo na Bălgarskata Akademija na naukite. 
  • Hehn, Victor (1976). Cultivated plants and domesticated animals in their migration from Asia to Europe: historico-linguistic studies. Amsterdam studies in the theory and history of linguistic science, John Benjamin. ISBN 9789027208712. 
  • Price, Glanville (1998). Encyclopedia of the languages of Europe. Malden, Mass.: Blackwell. ISBN 0-631-22039-9. 
  • Messing, Gordon M. (1972). “'Thrakisch-dakische Studien, I: Die thrakisch- und dakisch-baltischen Sprachbeziehungen by Ivan Duridanov' reviewed by Gordon M. Messing Cornell University Edited by George Melville Bolling”. Language (Linguistic Society of America) 48 (4): 960–963. 
  • Du Nay, André (1977). The early history of the Rumanian language. 
  • Duridanov, I. (1969): Die Thrakisch- und Dakisch-Baltischen Sprachbeziehungen
  • Encyclopædia Britannica (1993). Trong Robert McHenry. The New Encyclopaedia Britannica, Volume 26. Encyclopaedia Britannica (UK) Ltd. ISBN 978-0852295717. 
  • Fisher, Iancu (2003). Les substrats et leur influence sur les langues romanes: la Romania du Sud-Est / Substrate und ihre Wirkung auf die romanischen Sprachen: Sudostromania in Romanische Sprachgeschichte. Mouton De Gruyter. ISBN 978-3110146943. 
  • Fol, Alexander (1996). ‘’Thracians, Celts, Illyrians and Dacians’’ in History of Humanity: From Seventh Century B.C. to the Seventh Century A.D. Bernan Assoc. ISBN 978-9231028120. 
  • Fraser, P.M; Matthews (1959). Samothrace: no. 1. The inscriptions on stone edited by Karl Lehmann Phyllis and Williams Lehmann. Pantheon Books. 
  • Eric P., Hamp (1966). Ancient Indo-European Dialects: The position of Albanian. University of California Press and Cambridge University Press. 
  • Heather, Peter (2010). Empires and Barbarians: Migration, Development, and the Birth of Europe. Oxford University Press. ISBN 978-0199735600. 
  • Hoddinott, R.F. (1989). “Thracians, Mycenaeans and "The Trojan Question"”. Thracians and Mycenaeans: Proceedings of the Fourth International Congress of Thracology Rotterdam, 24–26 September 1984 edited by Jan G. P. Best and Nanny M. W. de Vries. Brill Academic Pub. ISBN 978-9004088641. 
  • Hrushevskyi, Mykhailo (1997). History of Ukraine-Rus'. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press. ISBN 978-1895571196. 
  • Jones, A. H. M. (1964): The Later Roman Empire, 284-602
  • Katacic, Radoslav; Krizman, Mate (1976). Ancient languages of the Balkans. Mouton. 
  • Radan, George (1980). The Archaeology of Roman Pannonia. University Press of Kentucky. 
  • Lloshi, Xhevat (1999): Albanian in Handbuch der Südosteuropa Linguistik Band 10 (online)
  • MacKenzie, Andrew (1986). Archaeology in Romania: the mystery of the Roman occupation. Hale. 
  • Maenchen-Helfen, Otto (1973). World Of the Huns studies in their history and culture. University of California Press. ISBN 978-0520015968. 
  • Mielczarek, Mariusz (1989). Ancient Greek coins found in Central, Eastern, and Northern Europe. Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich. 
  • Mayer H.E. (1992): Dacian and Thracian as southern Baltoidic in Lituanus Vol. 38 no 2 (online)[nguồn không đáng tin?]
  • Mihailov, G (2008). “Thrace before the Persian entry into Europe”. The Cambridge ancient history: Volume 3, Part 2. Cambridge University Press. 
  • Milewski, Tadeusz (1969). Teils. Panstwowe Wydawn Naukowe, Poland. 
  • Mocsy, Andras (1974). Pannonia and Upper Moesia: History of the Middle Danube Provinces of the Roman Empire. Routledge & Kegan Paul Books. ISBN 978-0710077141. 
  • Momigliano, Arnaldo (1984). Secondo contributo alla storia degli studi classici. Ed. di Storia e Letteratura. 
  • Mountain, Harry (1998). The Celtic Encyclopedia. Universal Publishers. ISBN 978-1581128901. 
  • Müllenhoff, Karl (1856). Ueber die Weltkarte und Chorographie des Kaiser Augustus: Feier des Geburtstatges seiner Majestät des Konigs Frederik's VII. Kiel Druck von C.F. Mohr. 
  • Muller, Karl (ed.) (1883): Claudi Ptolomaei Geographia
  • Nandris, John (1976). The Dacian Iron Age A Comment in a European Context in Festschrift für Richard Pittioni zum siebzigsten Geburtstag. Wien, Deuticke, Horn, Berger. ISBN 978-3700544203. 
  • Nicolet, Claude (1991). Space, Geography, and Politics in the Early Roman Empire. Univ of Michigan. ISBN 978-0472100965. 
  • Oledzki, Marek (2001). “The Przeworsk culture in the Upper Tisza Basin. An outline of problems”. Ethnographisch-archäologische Zeitschrift, Volume 42. Karl-Heinz Otto, Humboldt-Universität zu Berlin. Institut für Ur- und Frühgeschichte, Verlag der Wissenschaften. 
  • Oltean, Ioana Adina (2007). Dacia: landscape, colonisation and romanisation. Routledge. ISBN 0415412528. 
  • Olteanu, Sorin (2007). “Toponime procopiene”. SCIVA 58 (1-2): 67–116. 
  • Olteanu, Sorin (1989). “Kaga şi Kōgaionon. Datele problemei.”. Thraco-Dacica X: 215–217. 
  • Paliga, Sorin (1986). The social structure of the South-East European Societies in the Middle Ages. A Linguistic View. Linguistica Volumes 26-29. 
  • Panayotou, A. (2007). “Greek and Thracian”. A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity. Cambridge University Press. ISBN 978-0521833073. 
  • Papazoglu, Fanula (1978). The Central Balkan Tribes in Pre-Roman Times:Triballi, Autariatae, Dardanians, Scordisci, & Moesians, translated by Mary Stansfield-Popovic. John Benjamins North America, Incorporated. ISBN 978-9025607937. 
  • Parvan, Vasile (1928). Dacia. The Cambridge University Press. 
  • Pelletier, André (1985). La Médecine en Gaule: villes d'eaux, sanctuaires des eaux. Picard. 
  • Poghirc, Cicerone (1989). "Considerations chrono-geographiques sur l’oscillation a/o en Thrace et en Daco-Mesien" published in Thracians and Mycenaeans: Proceedings of the Fourth International Congress of Thracology Rotterdam, 24–26 September 1984. Brill Academic. ISBN 978-0819601230. 
  • Poghirc, Cicerone (1986). “Dioscoride et Pseudo-Apulee Temoins des debuts de la differenciation dans la Romania”. Linguistique générale et linguistique romane: histoire de la grammaire: actes du XVIIe Congrès international de linguistique et philologie romanes, Aix-en-Provence, 29 août-3 septembre 1983. Wechselnde Verleger. 
  • Polomé, Edgar Charles (1982). “Balkan Languages (Illyrian, Thracian and Daco-Moesian)”. Cambridge Ancient History. III.1. tr. 866–888. 
  • Popescu-Spineni, Marin (1981). Rumänien in seinen geographischen und kartographischen Quellen (bằng German). O. Harassowitz. ISBN 9783447025829. 
  • Poultney, James W. (1968). “Introduzione alia storia delle Iingue indeuropee by Vladimir I. Georgiev, 1966. Reviewed by James W. Poultney,”. Language (Linguistic Society of America) 44: 334–342. 
  • Price, Glanville (2000). Encyclopedia of the Languages of Europe. Wiley-Blackwell; 1 edition. ISBN 978-0631220398. 
  • Renfrew, Colin (1990). Archaeology and Language: The Puzzle of Indo-European Origins. Cambridge University Press. ISBN 978-0521386753. 
  • Russu, Ion Iosif (1963). “Die Ortsnamen der Balkanhalbinsel in De Aedificiis”. Revue de Linguistique VIII: 123–132. 
  • Russu, Ion Iosif (1969). Die Sprache der Thrako-Daker. 
  • Shashi, Shyam Singh (1992). Encyclopaedia of humanities and social sciences, Volume 25. Anmol Publications.  Đã bỏ qua tham số không rõ |OCLC Number= (trợ giúp)
  • Solta, Georg Renatus (1980). Berücksichtigung des Substrats und des Balkanlateinischen. Wissenschaftliche Buchgesellschaft. 
  • Schütte, Gudmund (1917). Ptolemy's maps of northern Europe: a reconstruction of the prototypes. H. Hagerup. 
  • Schutte, Gudmund (1952) [1952]. “A Ptolemaic Riddle Solved p. 236”. Classica et mediaevalia, Volume 13 13 (ấn bản 1). Gyldendal. 
  • Sluşanschi, Dan (1989). “Kaga şi Kōgaionon. Analiză filologică şi lingvistică.”. Thraco-Dacica X: 219–224. 
  • Tacheva, Margarita (1997). The Thracian Bessi domo et militiae. Živa antika - Skopje. ISSN 0514-7727. 
  • Wald, Lucia; Sluşanschi, Dan; Băltăceanu -, Francisca (1987). Introducere în studiul limbii şi culturii indo-europene. Editura Științifică și Enciclopedică. 
  • Walde-Pokorny, Julius (1959). The Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (IEW, "Indo-European Etymological Dictionary") and notes. 
  • Walde, Alois; Pokorny, Julius (1973). Vergleichendes Warterbuch Der Indogermanischen Sprachen. Walter de Gruyter. ISBN 978-3110045567. 
  • Thompson, E.A. (1982): Zosimus 6.10.2 and the Letters of Honorius in Classical Quarterly 33 (ii)
  • Trask, Robert Lawrence (2000). The dictionary of historical and comparative linguistics. Edinburgh University Press. ISBN 978-0748610013. 
  • Appel René, Muysken Pieter (2006) Language Contact and Bilingualism, Amsterdam University Press, ISBN 978-9053568576
  • Campbell, George L. (1998) Concise Compendium of the World's Languages, Routledge, ISBN 978-0415160490
  • Daicoviciu Hadrian (1972), Dacii, Editura Enciclopedică Română -->
  • Dimiter, Detschew (1957). Die thrakischen Sprachreste. Wien. 
  • I. E. S. Edwards, C. J. Gadd, N. G. L. Hammond (1971) The Cambridge Ancient History: Early History of the Middle East Cambridge University Press, ISBN 978-0521077910 1971
  • Georgiev (Gheorghiev), Vladimir Raporturile dintre limbile dacă, tracă şi frigiană, "Studii Clasice" Journal, II, 1960, 39-58
  • Gordon, Martin (2007). The Wars of the Balkan Peninsula: Their Medieval Origins. Scarecrow Press. ISBN 978-0810858466. 
  • Petrescu-Dîmbovița, Mircea (1978). 'Scurta istorie a Daciei Preromane'. Junimea. 
  • Polome E.C. (1982) Chapter 20e in Balkan Languages (Illyrian, Thracian and Daco-Moesian) from The Cambridge Ancient History, By John Boardman, 2nd Edition, Volume 3, Part 1, The Prehistory of the Balkans, the Middle East and the Aegean World, Tenth to Eighth Centuries BC ISBN 978-0521224963
  • Rankin, David; Rankin, H. D. (1996). Celts and the Classical World, 2nd Edition. Routledge. ISBN 978-0-415-15090-3. 
  • Rădulescu, Mircea-Mihai (1984). Illyrian, Thracian, Daco-Mysian, the substratum of Romanian and Albanian. Journal of Indo-European Studies. ISSN 12.77-131. 
  • Rădulescu, Mircea-Mihai (1987). The Indo-European position of Illyrian, Daco-Mysian and Thracian: A historica-methodological approach. Journal of Indo-European Studies. ISSN 15.239-271. 
  • Rosetti, A. (1982). La linguistique Balkanique in Revue roumaine de linguistique, volume 27. Editions de l’Academie de la RSR. 
  • Rosetti, Alexandru; Graur, Alexandru (1969). Istoria limbii române: Volume 2. Editura Academiei Romania. 
  • Rosetti, Alexandru (1978). Istoria limbii române: De la origini pina in sec XVII (bằng Romanian). Editura Stiintifica si Enciclopedica. 
  • Russu, I. I. (1967). Limba traco-dacilor. Bucharest: Editura Ştiinţifică. 
  • Polome, Edgar C. (1983). Linguistic situation in the western provinces in Sprache Und Literatur (Sprachen Und Schriften). Walter de Gruyter. ISBN 978-3110095258. 
  • Taylor, Timothy (2001). Springer; 1 edition. ISBN = 978-0306462580.  Đã bỏ qua tham số không rõ |chapter e= (trợ giúp); |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  • Toma, Corina (2007). Repertoriu orientativ al descoperirilor dacice de pe teritoriul Ungariei, A Catalogue of the Dacian Period Discoveries Found in the Territory of Hungary p=65 - 77 (bằng Romanian (English summary)). Muzeul Ţării Crişurilor. ISSN 1016-2798. 
  • Trask, Robert Lawrence (2000). Dictionary of Historical and Comparative Linguistics. Routledge. ISBN 978-1-57958-218-0. 
  • Urbariczyk, Przemyslaw (1997). Origins of Central Europe Introduction. Warsaw. ISBN 83-85463-56-9. 
  • Van Antwerp Fine, John (2000). The early medieval Balkans: a critical survey from the sixth to the late twelfth century. Ann Arbor: Univ. of Michigan Press / ISBN 978-0472081493. 
  • Vraciu, Ariton (1976). “Sur la methodologie des recherches dans le domain des rapports linguistiques du thraco-dace et des autres langues indo-europeennes”. Thraco-Dacica. Institutul de Tracologie (Romania), Editura Academiei. 
  • Waldman, Carl; Mason, Catherine (2006). Encyclopedia of European Peoples, 2-Volume Set. Facts on File. ISBN 978-0816049646. 
  • Krzysztof Tomasz (1994). “Proto-Albanian and the problem of the Albanian nation”. Bulletin de la Société polonaise de linguistique, Volumes 50-52. Gebethner and Wolff. ISSN 0032-3802. 
  • Walters E. Garrison (1989) Syracuse University Press, ISBN 978-0815624400 -->

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Bản mẫu:Wiktionary category