Tiếng H'Mông

Tiếng H'Mông
lol Hmongb, ad Hmaob lul, Hmoob
Nói tại	Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Thái Lan, và Hoa Kỳ.
Tổng số người nói	trên 4 triệu người
Ngữ hệ	H'Mông–Miền >Miêu–Bố Nỗ (H'Mông) ->Miêu (H'Mông) -->Tây H'mông (chính tiếng H'Mông) --->Tiếng H'Mông
Hệ chữ viết	Chữ H'Mông Pahawh, Chữ cái Latinh
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1	Không
ISO 639-2
ISO 639-3	tùy trường hợp: mww — Mông Trắng (Lào, Trung Quốc) hmq — Miêu Đông Kiềm Đông muq — Miêu Đông Tương Tây hnj — Mông Xanh hmz — Hmong Shua (Việt Nam) hmc — H'Mông Trung Huệ Thủy (Trung Quốc) hmm — H'Mông Trung Ma Sơn (Trung Quốc) hmj — H'Mông Trọng An Giang (Trung Quốc) hme — H'Mông Đông Huệ Thủy (Trung Quốc) cqd — Xuyên–Kiềm–Điền Cluster Miao hrm — Horned Miao sfm — Small Flowery Miao hmd — Large Flowery Miao hml — Luopohe Hmong huj — H'Mông Bắc Quý Dương hmi — H'Mông Bắc Huệ Thủy hmp — H'Mông Bắc Ma Sơn hea — H'Mông Bắc Kiềm Đông hmy — H'Mông Nam Quý Dương hma — H'Mông Nam Ma Sơn hms — Miêu Nam Southern Kiềm Đông hmg — H'Mông Tây Nam Quý Dương hmh — H'Mông Tây Nam Huệ Thủy hmw — H'Mông Tây Ma Sơn mmr — Miêu Tây Tương Tây hmv — Mông Đỏ (Việt Nam) hmf — Hmong Don (Việt Nam)

Tiếng H’Mông hay tiếng Mông là một tên đơn giản hóa cho những phương ngữ của nhóm Tây H’mông của Ngữ hệ H’mông-Miền/Miêu-Dao. Ngôn ngữ này được người H’mông sử dụng tại Tứ Xuyên, Vân Nam, Quý Châu, Quảng Tây, miền bắc Việt Nam, Thái Lan và Lào. Tổng số người nói ngôn ngữ này trên toàn thế giới ước tỉnh khoảng hơn 4 triệu người, bao gồm 200.000 người Mỹ gốc H’mông. Một vài phương ngữ có thể hiểu lẫn nhau trong khi một số khác khá khác biệt nên có thể coi là các ngôn ngữ khác nhau.

Khái niệm

Bên ngoài Trung Quốc, khái niệm “tiếng H’mông” có thể dùng để chỉ phương ngữ Xuyên–Kiềm–Điền. Tất cả các người H’mông ngoài Trung Quốc (trừ một số tại Việt Nam) đều nói phương ngữ này. Tuy thế, các phương ngữ khác nhau của tiếng H’mông không phải đều hiểu lẫn nhau và có thể coi là các ngôn ngữ riêng. Từ những năm 1950, một dạng tiêu chuẩn hóa tiếng Miêu dựa trên cơ sở phó phương ngữ Xuyên–Kiềm–Điền tại Đại Nam Sơn đã được thống nhất. và tất cả các phó-phó-phó phương ngữ của tiếng H’mông ngày nay tại Trung Quốc có thể hiểu lẫn nhau.

Âm vị

Tiếng H’mông gồm có 7 thanh điệu, nhiều hơn tiếng Việt 1 thanh điệu.

Tham khảo

• Cooper, Robert, Editor. The Hmong: A Guide to Traditional Lifestyles. Singapore: Times Editions. 1998. pp. 35–41.
• Finck, John. "Clan Leadership in the Hmong Community of Providence, Rhode Island." In The Hmong in the West, Editors, Bruce T. Downing and Douglas P. Olney. Minneapolis, MN: Southeast Asian Refugee Studies Project, Center for Urban and Regional Affairs, University of Minnesota, 1982, pp. 22–25.
• Thao, Paoze, Mong Education at the Crossroads, New York: University Press of America, 1999, pp. 12–13.
• Xiong Yuyou, Diana Cohen (2005). Student's Practical Miao-Chinese-English Handbook / Npout Ndeud Xof Geuf Lol Hmongb Lol Shuad Lol Yenb. Yunnan Nationalities Publishing House, 539 pp. ISBN 7536732872.

Đọc thêm

• Enwall, Joakim. Hmong Writing Systems in Vietnam: A Case Study of Vietnam's Minority Language Policy. Stockholm, Sweden: Center for Pacific Asian Studies, 1995.

Liên kết ngoài

• Danh sách từ vựng Mông Trắng (from the World Loanword Database)
• Danh sách Swadesh của Mông Trắng tại Wiktionary
• Lomation's Hmong Text Reader - free online program that can read Hmong words/text.
• Entry for Hmong at Ethnologue
• Online Hmong dictionary (including audio clips)
• The Hmong Language: An Oral Memory
• Mong Literacy - consonants, vowels, tones for both Mong Leng and Hmong Der
• Comparison of Hmong and English grammar from the University of Minnesota
• Hmong Resources