Tiếng H'Mông

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tiếng H'Mông
lol Hmongb, ad Hmaob lul, Hmoob
Nói tại Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Thái Lan, và Hoa Kỳ.
Tổng số người nói trên 4 triệu người
Ngữ hệ H'Mông–Miền
Phân nhánh
Hệ chữ viết Chữ H'Mông Pahawh, Chữ cái Latinh
ISO 639-3 tùy trường hợp:
mww — Mông Trắng (Lào, Trung Quốc)
hmq — Miêu Đông Kiềm Đông
muq — Miêu Đông Tương Tây
hnj — Mông Xanh
hmz — Hmong Shua (Việt Nam)
hmc — H'Mông Trung Huệ Thủy (Trung Quốc)
hmm — H'Mông Trung Ma Sơn (Trung Quốc)
hmj — H'Mông Trọng An Giang (Trung Quốc)
hme — H'Mông Đông Huệ Thủy (Trung Quốc)
cqd — Xuyên–Kiềm–Điền Cluster Miao
hrm — Horned Miao
sfm — Small Flowery Miao
hmd — Large Flowery Miao
hml — Luopohe Hmong
huj — H'Mông Bắc Quý Dương
hmi — H'Mông Bắc Huệ Thủy
hmp — H'Mông Bắc Ma Sơn
hea — H'Mông Bắc Kiềm Đông
hmy — H'Mông Nam Quý Dương
hma — H'Mông Nam Ma Sơn
hms — Miêu Nam Southern Kiềm Đông
hmg — H'Mông Tây Nam Quý Dương
hmh — H'Mông Tây Nam Huệ Thủy
hmw — H'Mông Tây Ma Sơn
mmr — Miêu Tây Tương Tây
hmv — Mông Đỏ (Việt Nam)
hmf — Hmong Don (Việt Nam)

Tiếng H’Mông hay tiếng Mông là một tên đơn giản hóa cho những phương ngữ của nhóm Tây H’mông của Ngữ hệ H’mông-Miền/Miêu-Dao. Ngôn ngữ này được người H’mông sử dụng tại Tứ Xuyên, Vân Nam, Quý Châu, Quảng Tây, miền bắc Việt Nam, Thái LanLào. Tổng số người nói ngôn ngữ này trên toàn thế giới ước tỉnh khoảng hơn 4 triệu người, bao gồm 200.000 người Mỹ gốc H’mông. Một vài phương ngữ có thể hiểu lẫn nhau trong khi một số khác khá khác biệt nên có thể coi là các ngôn ngữ khác nhau.

Khái niệm[sửa | sửa mã nguồn]

Bên ngoài Trung Quốc, khái niệm "tiếng H’mông" có thể dùng để chỉ phương ngữ Xuyên–Kiềm–Điền. Tất cả các người H’mông ngoài Trung Quốc (trừ một số tại Việt Nam) đều nói phương ngữ này. Tuy thế, các phương ngữ khác nhau của tiếng H’mông không phải đều hiểu lẫn nhau và có thể coi là các ngôn ngữ riêng. Từ những năm 1950, một dạng tiêu chuẩn hóa tiếng Miêu dựa trên cơ sở phó phương ngữ Xuyên–Kiềm–Điền tại Đại Nam Sơn đã được thống nhất. và tất cả các phó-phó-phó phương ngữ của tiếng H’mông ngày nay tại Trung Quốc có thể hiểu lẫn nhau.

Âm vị[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng H’mông gồm có 7 thanh điệu, nhiều hơn tiếng Việt 1 thanh điệu.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Cooper, Robert, Editor. The Hmong: A Guide to Traditional Lifestyles. Singapore: Times Editions. 1998. pp. 35–41.
  • Finck, John. "Clan Leadership in the Hmong Community of Providence, Rhode Island." In The Hmong in the West, Editors, Bruce T. Downing and Douglas P. Olney. Minneapolis, MN: Southeast Asian Refugee Studies Project, Center for Urban and Regional Affairs, University of Minnesota, 1982, pp. 22–25.
  • Thao, Paoze, Mong Education at the Crossroads, New York: University Press of America, 1999, pp. 12–13.
  • Xiong Yuyou, Diana Cohen (2005). Student's Practical Miao-Chinese-English Handbook / Npout Ndeud Xof Geuf Lol Hmongb Lol Shuad Lol Yenb. Yunnan Nationalities Publishing House, 539 pp. ISBN 7536732872.

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Enwall, Joakim. Hmong Writing Systems in Vietnam: A Case Study of Vietnam's Minority Language Policy. Stockholm, Sweden: Center for Pacific Asian Studies, 1995.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Bản mẫu:Incubator