Tiếng Kurd
| Tiếng Kurd | ||
|---|---|---|
| كوردی, Kurdî, Kurdí, Кöрди[1] | ||
| Nói tại |  Thổ Nhĩ Kỳ
|
|
| Khu vực | Tây Á | |
| Tổng số người nói | 16 triệu người[2] to 35 million[cần dẫn nguồn] |
|
| Ngữ hệ | Hệ ngôn ngữ Ấn-Âu >Indo-Iranian ->Iranian -->Western Iranian |
|
| Hệ chữ viết | chữ cái Kurd (chữ Ả Rập tại Iraq và Iran, chữ cái Latinh tại Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Armenia, chữ Kirin tại các nước thuộc Liên Xô cũ) | |
| Địa vị chính thức | ||
| Ngôn ngữ chính thức tại |  Iraq: ngôn ngữ chính thức cùng với tiếng Ả Rập. Iran: ngôn ngữ khu vực. Armenia: ngôn ngữ thiểu số[3] |
|
| Quy định bởi | Không có quy định chính thức | |
| Mã ngôn ngữ | ||
| ISO 639-1 | ku | |
| ISO 639-2 | kur | |
| ISO 639-3 | tùy trường hợp:ckb — Soranikmr — Kurmanjisdh — Southern Kurdishlki — Laki |
|
| Lưu ý: Trang này có thể chứa các kí hiệu ngữ âm IPA ở dạng Unicode. | ||
Tiếng Kurd (tiếng Kurd: Kurdî or کوردی) là một ngôn ngữ được sử dụng bởi người người Kurd ở Tây Á. Theo phân loại, ngôn ngữ này thuộc nhánh Ấn-Iran của Ngữ hệ Ấn-Âu. Có khoảng từ 16 đến 35 triệu người nói ngôn ngữ này. Các phương ngữ của ngôn ngữ này trải rộng trên khu vực các nước Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq, Iran, Syria và một số nơi ở Nam Kavkaz [4].
Mục lục |
Tình trạng hiện nay [sửa]
Hiện nay, tiếng Kurd là một trong hai ngôn ngữ chính thức của Iraq. Tại Syria, chính phủ nước này cấm xuất bản tài liệu bằng ngôn ngữ này.[5]. Trước tháng 8 năm 2002, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cấm đoán gay gắt việc sử dụng tiếng Kurd, không cho phép ngôn ngữ này xuất hiẹn trong trường học và truyền thông đại chúng [6]. Chữ cái Kurd vẫn không được công nhận tại Thổ Nhĩ Kỳ và việc sử dụng tên gọi bằng tiếng Kurd với những chữ cái X, W và Q (là những chữ không có trong bảng chữ cái tiếng Thổ Nhĩ Kỳ) là không được phép. Tại Iran, mặc dù được sử dụng trong một số đài báo cấp địa phương, ngôn ngữ này không được dùng trong trường học công [7].
Vào tháng 3 năm 2006, Thổ Nhĩ Kỳ đã cho phép các kênh truyền hình tư nhân bắt đầu phát qua vệ tinh các chương trình tiếng Kurd nhưng chỉ với 45 phút một ngày hoặc 4 tiếng mỗi tuần. Tuy nhiên, những hạn chế này đã được nới lỏng từ tháng 9 năm 2009 [8] và Tập đoàn Phát thanh-Truyền hình Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt đầu phát một kênh truyền hình 24/24 giờ bằng tiếng Kurd. Kênh này sử dụng cả những chữ cái tranh cãi là X, W, và Q.
Chữ viết [sửa]
Tiếng Kurd sử dụng 3 hệ thống chữ viết. Tại Iran và Iraq, tiếng Kurd được viết bằng một phiên bản được cải cách của chữ cái Ả Rập, ngoài ra ở Iraq còn sử dụng chữ cái Latinh. Ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, ngôn ngữ này dùng chữ cái Latinh. Ban tiếng Kurd của Đài Tiếng nói Hoa Kỳ[9] sử dụng kiểu chữ Latinh này. Tiếng Kurd tại các nước công hòa thuộc Liên Xô cũ sử dụng chữ cái Kirin được cải cách.
Chú thích [sửa]
- ^ Kurdish Language - Kurdish Academy of Language
- ^ Ethnologue figure for Kurdish
- ^ European Charter for Regional or Minority Languages
- ^ A Map of the Geographic Distribution of Kurdish and Iranic languages
- ^ Ân xá Quốc tế
- ^ Special Focus Cases: Leyla Zana, Prisoner of Conscience
- ^ The Kurdish Language and Literature
- ^ [1]
- ^ Tiếng nói Hoa Kỳ
