Tôma Aquinô

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Tommaso d'Aquino)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Thánh Tôma Aquinô
OP
Tranh từ Ascoli Piceno, Ý
bởi Carlo Crivelli (thế kỷ 15)
Tu sỹ, linh mục
Tiến sỹ Hội thánh
Sinh 28 tháng 1, 1225[1]
Roccasecca, Vương quốc Sicilia
Mất 7 tháng 3, 1274[1]
Fossanova, Lãnh thổ Giáo hoàng
Tôn kính Công giáo Rôma
Anh giáo
Lutheran
Tuyên thánh 18 tháng 7, 1323, Avignon, Lãnh thổ Giáo hoàng bởi Giáo hoàng Gioan XXII
Đền chính fr:Ensemble conventuel des Jacobins, Toulouse, Pháp
Lễ kính 28 tháng 1 (7 tháng 3, trước năm 1969)
Biểu trưng Cuốn Summa theologiae (Tổng luận Thần học), mô hình giáo đường, hình mặt trời trên ngực áo thầy dòng Đa Minh
Quan thầy của Học thuật; chống bão; chống sét; nhà hộ giáo; Aquino, FalernaBelcastro, Italia; người bán sách; các học viện, trường học và viện đại học Công giáo; học tập; thợ bút chì; nhà triết học; nhà xuất bản; học giả; sinh viên; nhà thần học[2]
Thomas Aquinas
Gentile da Fabriano 052.jpg
trích từ bức tranh Valle Romita Polyptych
bởi Gentile da Fabriano (khoảng 1400)
Thời đại Triết học Trung Cổ
Lĩnh vực Triết học phương Tây
Trường phái Chủ nghĩa kinh viện, sáng lập chủ nghĩa Thomas
Sở thích Siêu hình học, Thần học, Logic, Tâm trí, Nhận thức luận, Luân lý học, Triết học chính trị
Ý tưởng nổi trội Quinquae viae, Nguyên tắc hiệu quả kép

Tôma Aquinô (tiếng Ý: Tommaso d'Aquino, tiếng Latinhtiếng Anh: Thomas Aquinas) (1225-1274), cũng phiên âm là Tômát Đacanh từ tiếng Pháp Thomas d'Aquin, là một tu sỹ, linh mục dòng Đa Minh người Ý[3][4] và là một nhà thần học và triết học có nhiều ảnh hưởng trong truyền thống chủ nghĩa kinh viện mà trong lĩnh vực này ông cũng được gọi là "Doctor Angelicus" và "Doctor communis".[5] Tôma sinh ra tại lâu đài của cha mình: lâu đài Roccasecea, thuộc lãnh thổ Napoli. Phần tên "Aquinas" của tên ông là từ tên của vùng đất Aquino, vốn thuộc về gia đình ông cho đến năm 1137.

Tôma là người đề xướng quan trọng nhất của thần học tự nhiên, và là cha đẻ của học thuyết Thomas. Ông có ảnh hưởng đáng kể trong tư tưởng phương Tây, và nhiều triết học hiện đại đã được hình thành trong quá trình phát triển hoặc phản đối ý tưởng của ông, đặc biệt là trong các lĩnh vực đạo đức, luật tự nhiên, siêu hình học, và lý luận chính trị. Không giống như nhiều trường phái trong Giáo hội thời gian đó,[6] Thomas chấp nhận một số ý tưởng do Aristotle đưa ra - người mà ông gọi là "vị Triết gia" - và ông đã cố gắng kết hợp triết học Aristotle với các nguyên tắc của Kitô giáo.[7] Các tác phẩm của ông được biết đến nhiều nhất là Summa Theologica (Tổng luận thần học) và Summa contra Gentiles (Tổng luận chống lại dân ngoại). Bình luận của ông về Kinh Thánh và Aristotle là một phần quan trọng trong các tác phẩm của ông. Hơn nữa, ông còn nổi bật với những bài thánh ca Thánh Thể của mình, chúng đã trở thành một phần của phụng vụ Giáo hội.[8]

Cha ông là bá tước Landulf, một dòng tộc lâu đời ở phía bắc nước Ý, mẹ ông là nữ bá tước Theodora của nhà Theate, một dòng dõi quý tộc Norman. Hồi nhỏ ông học trong tu viện Monte Cassino sau đó ông học ở đại học Naples, khi tốt nghiệp ông đi theo học các tu sĩ dòng thánh Dominic. Các tu si trưởng của dòng thánh Dominic nhanh chóng nhận thấy tài năng của Tôma nên liền gửi anh tới Köln, ở đây Tôma trở thành học trò giỏi nhất và sau này là đồng nghiệp của Albertus Magnus. Ông đi theo Albert đến Paris sau đó lại cũng theo Albert quay lại Köln và trở thành giáo sư ở đây. Sau này ông còn đi nhiều nơi như Naples, Paris, Rome và nhiều nơi khác ở Ý để giảng dạy và thuyết trình trước công chúng. Ông từng được nhiều vị hoàng đế mời tới nói chuyện (Louis VIII, Charles,…) và cuối đời ông còn được phong thánh.

Với sự giáo dục như vậy, các tư tưởng và nghiên cứu của Tôma không khác gì của người thầy là Albert của mình, có chăng là ông sùng đạo hơn mà thôi. Tôma cũng rất hâm mộ Aristotle, Platon như người thầy của minh. Tôma ít nghiên cứu, tìm tòi cái mới mà ông lại cố gắng giải thích các điều căn bản của Aristotle và một số các nhà bác học khác sao cho đúng với Kinh Thánh, sao cho hợp ý Chúa. Chính xác hơn thì ông muốn sử dụng các kiến thức khoa học để phục vụ cho tôn giáo nhưng ông đã không thành công. Tác phẩm lớn nhất của Tôma là cuốn Summa, cuốn sách ông viết từ năm 23 tuổi cho tới lúc chết tuy mới chỉ đến phần III. Cuốn sách đã thể hiện vô cùng rõ quan điểm của Tôma, ông cho rằng mọi hiện tượng tự nhiên, theo ý Chúa, đều có giá trị riêng của nó. Ông đã cố gắng giải thích vì sao hiện tượng lại xảy ra như thế theo kiểu vì Chúa muốn như thế. Ví dụ như ông cho rằng sự giống nhau giữa các loài là bởi vì chúng được tạo ra gần nhau, Chúa đã lấy hình mẫu của con truớc để tạo thành con sau.

Có lẽ Tôma là một nhà thần học, triết học nhiều hơn là một nhà khoa học, các quan điểm của ông về các lĩnh vực này cho đến ngày nay vẫn còn được đưa ra bàn luận. Mặc dù vậy ông cũng được mệnh danh là "Thầy thuốc của dòng Dominic". Dù rằng các lập luận không đúng nhưng nó cũng (không biết bao nhiêu lần) làm sôi động nền khoa học châu Âu, là tiền đề cho các ý tưởng mới, nghiên cứu sau này.

Sách tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi nhận

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Copleston, Frederick (1991). Aquinas: An Introduction to the Life and Work of the Great Medieval Thinker. Penguin Books. ISBN 0-14-013674-6. 
  • Faitanin, Paulo (2008). A Sabedoria do Amor: iniciação à filosofia de Santo Tomás de Aquino [Love's philosophy: initiation to Saint Thomas Aquinas’ philosophy] (bằng Portuguese). Instituto Aquinate. ISSN 1982-8845. 
  • ——— (2008). O Ofício do Sábio: o modo de estudar e ensinar segundo Santo Tomás de Aquino [The wise's profession: the way of studying & learning after Saint Thomas Aquinas] (bằng Portuguese). Instituto Aquinate. ISSN 1982-8845. 
  • Paterson, Craig & Matthew S. Pugh (eds.), Analytical Thomism: Traditions in Dialogue. Ashgate, 2006. Introduction to Thomism
  • Schmitz, Kenneth (2007). St. Thomas Aquinas (audiobook). Narrated by Charlton Heston. Ashland, Oregon; Boulder, Colorado: Knowledge Products; Blackstone Audiobooks; NetLibrary. ISBN 0-7861-6932-X. OCLC 78235338. 
  • Strathern, Paul (1998). Thomas Aquinas in 90 Minutes. Chicago: I.R. Dee. 90 p. ISBN 1-56663-194-7
  • Torrell, Jean-Pierre (2005). Saint Thomas Aquinas . Washington, D.C.: Catholic University of America Press. ISBN 978-0-8132-1423-8. OCLC 456104266. 
  • Wallace, William A (1970). “Thomas Aquinas, Saint”. Trong Gillispie, Charles. Dictionary of Scientific Biography 1. New York: Scribner & American Council of Learned Societies. tr. 196–200. ISBN 978-0-684-10114-9. 
  • Weisheipl, James (1974). Friar Thomas D'Aquino: his life, thought, and work (ấn bản 1). Garden City, New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-01299-7. 

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Gilby, Thomas (1951). St. Thomas Aquinas Philosophical Texts. Oxford Univ. Press. 
  2. ^ http://saints.sqpn.com/saint-thomas-aquinas/
  3. ^ Conway, John Placid, O.P., Father (1911). Saint Thomas Aquinas. London. 
  4. ^ Rev. Vaughan, Roger Bede (1871). The Life and Labours of St. Thomas of Aquin: Vol.I. London. 
  5. ^ See Pius XI, Studiorum Ducem 11 (29 June 1923), AAS, XV ("non modo Angelicum, sed etiam Communem seu Universalem Ecclesiae Doctorem"). The title Doctor Communis dates to the fourteenth century; the title Doctor Angelicus dates to the fifteenth century, see Walz, Xenia Thomistica, III, p. 164 n. 4. Tolomeo da Lucca writes in Historia Ecclesiastica (1317): "This man is supreme among modern teachers of philosophy and theology, and indeed in every subject. And such is the common view and opinion, so that nowadays in the University of Paris they call him the Doctor Communis because of the outstanding clarity of his teaching." Historia Eccles. xxiii, c. 9.
  6. ^ “Saint Thomas Aquinas (Stanford Encyclopedia of Philosophy)” (bằng tiếng Anh). Đại học Stanford. Truy cập 30 tháng 10 năm 2014. 
  7. ^ http://www.dartmouthapologia.org/articles/show/125
  8. ^ “Saint Thomas Aquinas (Italian Christian theologian and philosopher)” (bằng tiếng Anh). Encyclopedia Britannica. Truy cập 30 tháng 10 năm 2014. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Về tư tưởng của ông[sửa | sửa mã nguồn]

Tác phẩm của ông[sửa | sửa mã nguồn]