|
Chiến tranh giành độc lập Ý lần thứ nhất
|
|
|
|
|
Trận Custoza, còn gọi là Trận Custozza[5] hay Trận Custoza lần thứ nhất,[6] diễn ra từ ngày 24 cho đến ngày 25 tháng 7 năm 1848 trong cuộc Chiến tranh giành độc lập Ý lần thứ nhất[7] giữa quân đội Đế quốc Áo dưới quyền Thống chế Joseph Radetzky von Radetz, và Vương quốc Sardegna do vua Carlo Alberto của Piedmont trực tiếp chỉ huy.[2] Trận đánh đẫm máu ấy[4] kết thúc với thắng lợi quyết định của Radetzky, củng cố vị thế của người Áo ở Ý[8]. Thậm chí, thắng lợi này có thể cứu vãn Đế quốc Áo và xoay chuyển tình thế các cuộc cách mạng năm 1848 tại châu Âu.[9]
Tuy rằng quân Sardinia đã chiến đấu quả cảm và Alberto đóng cứ ở vùng núi đồi, trận đánh này thể hiện tài năng của Radetzky vượt xa Alberto[10][11][12] và góp phần làm nên thanh danh của Radetzky,[13]. Đồng thời, với tính chất hủy diệt, trận Custoza được xem là đỉnh cao của những chiến thắng của ông tại Ý - vốn được xem là một chiến dịch phòng vệ tuyệt vời[3] - cũng như là một trong những thắng lợi lớn của Quân đội Áo.[14][15] Trong ngày đầu, ông đột phá trung quân Áo và sang ngày thứ hai thì ông đánh tan tác toàn bộ quân Sardinia,[16] dù rằng ông đã 82 tuổi.[11] Tài cầm quân của ông đã gây cho người Áo phấn khởi đến mức mà nhà soạn nhạc Johann Strauss I đã sáng tác bản “Hành khúc Radetzky” nổi tiếng để tôn vinh Radetzky[2][13] cùng với trận thắng này.[17]
Trận Custozza được xem là thắng lợi của các cuộc tấn công của đội hình hàng dọc và các chiến thuật lưỡi lê[18]. Sau thất bại thê lương, quân Sardinia rút chạy về Milano và bị đội quân hùng mạnh của Radetzky truy sát.[19][20] Chiến thắng vẻ vang tại Custoza đã tạo điều kiện cho quân Áo chiếm giữ Milano và Lombardy.[5][18] Người Sardinia phải ngừng bắn với Áo, trước khi Alberto một lần nữa lâm chiến và bị Radetzky đánh bại trong trận Novara (1849).[11][21]
Chú thích[sửa]
- ^ David Sanderson Chambers, Popes, Cardinals and War: The Military Church in Renaissance and Early Modern Europe, trang 184
- ^ a b c d e f g R. G. Grant, Battle: A Visual Journey Through 5,000 Years of Combat
- ^ a b c d e Micheal Clodfelter, Warfare and armed conflicts: a statistical reference to casualty and other figures, 1500-2000
- ^ a b c Derek Wilson, Calamities and Catastrophes
- ^ a b Tim Chapman, The Risorgimento: Italy 1815-71, trang 38
- ^ Carl Cavanagh Hodge (biên tập), Encyclopedia of the Age of Imperialism, 1800-1914;;m trang 174
- ^ Great Britain. Naval Intelligence Division, Kenneth Mason, Italy, Tập 4, trang 99
- ^ Charles A. Endress, History of Europe, 1500-1848, trang 289
- ^ Gregory Fremont-Barnes, The encyclopedia of the French revolutionary and Napoleonic Wars: a political, social, and military history, Tập 1, trang 806
- ^ Arthur James Beresford Whyte, The evolution of modern Italy, trang 84
- ^ a b c Mark Grossman, World Military Leaders, trang 279
- ^ Erik Goldstein, Wars and Peace Treaties, 1816-1991, trang 14
- ^ a b Neil Wilson, Mark Baker, Prague, trang 94
- ^ James J. Sheehan, German History, 1770-1866, trang 697
- ^ Franz Hubmann, Andrew Wheatcroft, The Habsburg Empire: The World of the Austro-Hungarian Monarchy in Original Photographs, 1840-1916, các trang 48-50.
- ^ John Powell, Magill's Guide to Military History: Cor-Jan, trang 70
- ^ Archer Jones, The Art of War in the Western World, trang 388
- ^ a b Jeremy Black, War in the Nineteenth Century: 1800-1914, trang 53
- ^ University of Chicago, Walter Yust, The Encyclopædia britannica, Tập 12, trang 803
- ^ George C. Kohn, Dictionary of Wars
- ^ Charles L. Killinger, The History of Italy, trang 108
Tọa độ: 45°22′44″B 10°47′45″Đ / 45,37889°B 10,79583°Đ / 45.37889; 10.79583
