Trử Anh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Trử Anh hay Chử Anh (chữ Mãn: Cuyen.png, tiếng Trung: 褚英; bính âm: Chǔyīng; 1580 – 1618), hay Cuyen, là một trong những thủ lĩnh Mãn Châu đóng vai trò quan trọng trong việc kiến lập quốc gia Hậu Kim.

Ông là con trai cả của Nỗ Nhĩ Cáp Xích, người sáng lập nhà Hậu Kim. Mẹ ông tên là Hahana-jacing (phiên âm Hán Việt: Cáp Cáp Nạp Trác Thanh), thuộc Đổng Giai thị (Tunggiya), là đại phúc tấn (vợ cả) của Nỗ Nhĩ Cáp Xích.

Lúc mới khởi nghiệp, Trử Anh vừa là con trai trưởng, từng theo cha lập nhiều võ công hiển hách cho nhà Hậu Kim, từng được Nỗ Nhĩ Cáp Xích phong hiệu "A Nhĩ Cáp Đồ Thổ Môn", trong tiếng Mãn có nghĩa là "người nhiều tài mưu lược", theo chữ Hán là Quảng Lược (廣略), được vua cha lập ngôi vị Quảng Lược Thái tử, xác nhận là người kế vị. Tuy nhiên, do tính tình kiêu ngạo, coi khinh người khác cho nên Trử Anh không được lòng nhiều vị đại thần. Năm 1615, Trử Anh bị năm vị đại thần khai quốc là Phí Anh Đông, Ngạch Diệc Đô, Hà Hòa Lý, An Phí Dương CổHô Nhĩ Hán cùng với một số người em vốn có mối bất hòa với Trử Anh, tập trung công kích[1]. Do đó, Trử Anh dần không còn được sự tín nhiệm của Nỗ Nhĩ Cáp Xích, bị vua cha tước bỏ binh quyền, nảy sinh ra bất mãn, nhiều lần tỏ ý oán trách vua cha cùng với những kẻ đã dèm pha mình. Cuối cùng, ông ta bị tố cáo, tống giam và chết trong ngục vào năm 1618[2]. Mẹ ông vì chuyện này mà bị tước mất ngôi vị chính thất.

Sau khi Thanh Thái Tông kế vị, đã cải phong ông là Quảng Lược bối lặc.

Gia tộc[sửa | sửa mã nguồn]

Trử Anh có hai con trai, trong đó có hai người được phong tước vị

  • Trưởng tử: An Bình bối lặc Đỗ Độ (杜度)
  • Tam tử: Kính Cẩn Trang thân vương Ni Kham (尼堪)
    • Trưởng tử: Dĩ Cách Kính Cẩn thân vương Lan Bố (蘭布)
    • Thứ tử: Kính Cẩn Điệu thân vương Ni Tư Cáp (尼思哈)

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Quang Thiệu - Quang Ninh, sđd, trang 186-187
  2. ^ Khi Hoàng Thái Cực lên ngôi Đại hãn, đã truy phong Trử Anh là Quảng Lược Bối lặc.
  3. ^ a ă 阿古都督世系的《永陵喜塔腊氏谱书》.满族文化网,2008-1-24

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]