Triệu Hiếu Thành vương
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
Triệu Hiếu Thành vương (chữ Hán: 趙孝成王; trị vì: 265 TCN-245 TCN)[1], tên thật là Triệu Đan (趙丹), là vị vua thứ 8 nước Triệu, chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.
Triệu Đan là con của Triệu Huệ Văn vương, vua thứ 7 của nước Triệu. Năm 266 TCN, Triệu Huệ Văn vương qua đời, Triệu Đan lên nối ngôi, tức Triệu Hiếu Thành vương.
Mục lục |
Thất bại ở Trường Bình [sửa]
Ngay trong năm 266 TCN, nhân Triệu Hiếu Thành vương mới lên ngôi, Tần Chiêu Tương vương sai quân đánh Triệu, phá 8 thành. Triệu thái hậu coi việc triều chính, sai sứ cầu cứu nước Tề để đánh quân Tần. Năm sau. 265 TCN, thái hậu qua đời, Hiếu Thành vương đích thân lên chấp chính.
Năm 265 TCN, Tần Chiêu Tương vương sai Vương Hột mang quân đánh Hàn, bao vây quận Thượng Đảng[2]. Tướng giữ Thượng Đảng là Phùng Đình chống cự không nổi phải cố thủ trong thành. Quân Tần bao vây Thượng Đảng, cắt đứt đường huyết mạch thông sang núi Thái Hàng, cô lập hoàn toàn Thượng Đảng.
Trong khi đó Bạch Khởi chỉ huy cũng đánh Hình Thành[3], quân Hàn bị thua to.
Năm 262 TCN, Phùng Đình liệu thế không giữ được, bèn sai sứ đến gặp Triệu Hiếu Thành vương dâng thư cho Triệu Hiếu Thành vương, đại ý nói:
"Tần đánh Hàn gấp quá, thành Thượng Đảng sắp vào tay Tần, nhưng quan và dân chẳng muốn theo Tần mà muốn theo Triệu. Đình không dám trái lòng quan và dân, xin đem mười bảy thành thuộc hạt, dâng lên vua Triệu, xin vua Triệu nhận cho."
Triệu Báo can ông không nên nhận, chỉ ra rằng đó là ý Phùng Đình muốn cho Tần chĩa mũi nhọn từ Hàn sang Triệu. Triệu Hiếu Thành vương bèn cho mời Bình Nguyên quân hỏi ý, Bình Nguyên quân khuyên ông nên nhận. Triệu Hiếu Thành vương tin theo, sai Bình Nguyên quân đến nhận đất, phong cho Phùng Đình ba vạn hộ, gọi là Hoa Dương quân, vẫn giữ chức thái thú, mười bảy viên huyện lệnh đều được phong làm quan nước Triệu nhưng lại không cử binh đi cứu Phùng Đình. Phùng Đình cầu cứu nhưng suốt 2 tháng, Triệu Hiếu Thành vương mới cử Liêm Pha đi cứu thì Vương Hột đã đánh vỡ Thượng Đảng. Phùng Đình mang dân chạy sang nương nhờ nước Triệu. Liêm Pha đi đến ải Trường Bình[4] thì gặp quân Tần.
Liêm Pha ra trận thất lợi, bèn cố thủ không ra nữa. Triệu Hiếu Thành vương thấy quân Triệu yếu thế, sai Trịnh Chu sang giảng hoà với Tần nhưng vua Tần không cho[5].
Sau Tần Chiêu Tương vương dùng kế ly gián, sai sứ đến nước Triệu ,phao tin rằng Tần chỉ sợ con Triệu Xa là Triệu Quát, không sợ Liêm Pha. Triệu Hiếu Thành vương nghe tin đồn, nghĩ rằng Liêm Pha nhát gan, định cho Triệu Quát ra thay Liêm Pha. Lạn Tương Như can rằng:
"Đại vương dùng Quát cũng chỉ vì nghe danh ông ta cũng như gắn trục đàn mà gảy đàn thôi. Quát chỉ biết đọc sách của cha để lại, không biết ứng biến đâu".
Triệu Hiếu Thành vương không nghe, bãi chức Liêm Pha, phong Triệu Quát làm tướng. Mẹ Quát thấy vậy cũng can ngăn nhưng ông vẫn cự tuyệt.
Tần Chiêu Tương vương nghe tin cũng bí mật phái Bạch Khởi ra thay Vương Hột, quân Triệu không ai biết. Bạch Khởi dùng kế giả thua để nhử, Triệu Quát đắc chí, mang đại quân ra truy kích, trong khi Bạch Khởi điều hai cánh quân tinh nhuệ ra đánh tập hậu, cắt đôi quân Triệu.
Triệu Quát phải đóng quân giữa chỗ rừng núi, dựng tạm hào luỹ tự vệ, chờ viện binh. Vua Tần sai chặn đường tiến quân khiến Triệu không thể đem quân cứu viện.
Năm 260 TCN, quân Triệu bị vây ngặt, hết lương, quân sĩ giết hại lẫn nhau để ăn. Triệu Quát mấy lần xua quân ra đánh phá nhưng thất bại, bèn liều mạng dẫn một cánh quân tinh nhuệ đi phá vây, bị quân Tần dùng cung nỏ bắn trúng. Triệu Quát cùng cánh quân Triệu đều bị tử trận. Quân Triệu thất bại, đầu hàng, sau đều bị Bạch Khởi giết hết.
Cầu cứu Tín Lăng quân [sửa]
Bạch Khởi thừa thắng chia quân làm ba hướng, một cánh đi về hướng đông, vượt qua dãy núi Thái Hàng tiến đánh Vũ An[6] áp sát Hàm Đan, một cánh đánh Thái Nguyên, một cánh do Bạch Khởi đích thân chỉ huy, đóng giữ Thượng Đảng, uy hiếp nước Triệu từ hướng Tây sang hướng Đông để tiêu diệt nước Triệu, tuy nhiên sau Tần Chiêu Tương vương nghe lời Phạm Thư, triệu Bạch Khởi về rồi bức tử. Triệu Hiếu Thành vương bèn dâng 6 thành cho Tần để cầu hòa, cho gọi lại Liêm Pha làm tướng, chỉnh đốn lại binh mã.
Năm 257 TCN, Tần Chiêu Tương vương sai Vương Lăng mang quân đánh Hàm Đan. Bình Nguyên Quân liệu chống không nổi, sai vợ là chị của Ngụy An Ly vương sang Ngụy cưu viện. Vua Ngụy sai Tấn Bỉ cầm mười vạn quân đi cứu Triệu nhưng bị sứ Tần sang doạ nên Nguỵ vương ra lệnh cho Tấn Bỉ án binh bất động. Tín Lăng quân nghe tin bèn trộm hổ phù của vua Ngụy, giết Tấn Bỉ, tự mình cầm quân cứu Triệu, đánh bại quân Tần. Triệu Hiếu Thành vương và Bình Nguyên Quân thân hành đón và tạ ơn Tín Lăng quân, mời ông ở lại[7].
Đánh nước Yên [sửa]
Năm 253 TCN, thừa tướng nước Yên là Lật Phúc nhân Triệu vừa thua ở Trường Bìng, xui vua Yên:
"Những người trai tráng của Triệu đều chết ở Trường Bình, bọn con mồ côi chưa lớn. Hãy nhân lúc này đánh Triệu".
Yên vương Hỉ bèn sai Lật Phúc đem quân đánh Triệu. Triệu Hiếu Thành vương sai Liêm Pha làm tướng ra đánh, phá tan quân Yên ở đất Hạo, giết chết Lật Phúc, rồi thừa thắng kéo quân đánh nước Yên, vây Kế Thành. Vua Yên phải cắt năm thành để cầu hoà.
Năm 252 TCN, Triệu Hiếu Thành vương phong Liêm Pha làm Tín Bình quân, năm sau, ông phong cho con Nhạc Nghị là Nhạc Thừa làm tướng.
Năm 245 TCN, Triệu Hiếu Thành vương sai Liêm Pha đánh đất Phồn Dương của nước Ngụy, chiếm được Phồn Dương.
Cùng năm đó, Triệu Hiếu Thành vương qua đời. Ông ở ngôi được 21 năm. Con ông là Triệu Yển lên nối ngôi, tức Triệu Điệu Tương vương.
Trong văn hóa [sửa]
Triệu Hiếu thành vương được tái hiện trong tiểu thuyết võ hiệp Tầm Tần Ký của nhà văn Huỳnh Dị và được chuyển thể thành nhiều thể loại khác nhau như truyện tranh hay phim ảnh (đặc biệt là bộ phim cỗ máy thời gian do Cổ Thiên Lạc thủ vai). Nhìn chung ông được mô tả là vị vua nhu nhược, u mê, luôn nghe lời gian thần hãm hại hiền tài và luôn có những quyết định sai lầm. Đặc biệt, ông được mô tả là có tình cảm "đặc biệt" với gian thần Triệu Mộc.
Xem thêm [sửa]
Tham khảo [sửa]
- Sử kí Tư Mã Thiên, thiên Triệu thế gia
- Cát Kiếm Hùng chủ biên (2005), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, NXB Văn hoá thông tin
- Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, NXB Đà Nẵng
Chú thích [sửa]
- ^ Sử kí, Triệu thế gia
- ^ nay thuộc Sơn Tây, Trung Quốc
- ^ Nay thuộc đông bắc huyện Khúc Nhiêu, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc
- ^ Cao Bình, Sơn Tây, phía nam Thượng Đảng
- ^ Vương Tử Kim, Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 84
- ^ Nay là vùng Tây Nam, Vũ An, Hà Bắc
- ^ Do Tín Lăng quân trộm binh phù, sợ về nước sẽ bị trị tội
|
||||||||
