Tutankhamun

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tutankhamun
Tutmask.jpg
Mặt nạ bằng vàng của Tutankhamun,
Bảo tàng Ai Cập tại Cairo
Pharaông của Ai Cập
Tại vị 1333 TCN1324 TCN
Tiền nhiệm Smenkhkare (?),
hay Neferneferuaten (?)
Kế nhiệm Ay
Thông tin chung
Vợ Ankhesenamen
Hậu duệ
Hoàng tộc Vương triều thứ 18
Thân phụ Akhenaton (?),
hay Amenhotep III (?)
Thân mẫu Kiya (?),
hay Tiye (?)
Sinh 1343 TCN
Mất 1325 TCN
Ai Cập
An táng KV62,
Thung lũng các vị vua

Tutankhamun (khoảng 1341-1323 trước công nguyên) là vị vua tại vương triều thứ 18 của ai cập cổ đại (ông cai trị vương triều từ 1341 – 1323 trước công nguyên), trong suốt lịch sử Ai Cập cổ đại vương triều 18 được biết đến như là một "vương triều mới". Tên chính của ông là Tutankhaten, cái tên này có nghĩa là "Bức tranh sống của Aten", trong khi Tutankhamun có nghĩa là "Bức tranh sống của Amun". Trong những chữ tượng hình của người Ai Cập cổ, cái tên Tutankhamun lại được viết thành Amen-tut-ankh.

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Tutankhamun là con của Akhenaten, và Nữ hoàng Nefertiti - nữ hoàng của sắc đẹp và đã tìm thấy được xác ướp của người này tại KV35 - Younger KV35 (kết quả nghiên cứu của Zahi Hawass)

Lúc mới sinh ra, Tutankhamun được đặt tên là Tutankh-aten ("Hình ảnh sống động của Aten"), giúp cho ông được sánh ngang hàng với Akhen-aten - một pharaông dị giáo. Sau 2 năm ở ngôi, ông đổi tên thành Tutankh-amun ("Hình ảnh sống động của Amun", người trị vì thành Heliopolis miền Thượng Ai Cập). Cái tên này còn được phát âm như Tutankh-amen hay Tutankh-amon.

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Tutankhamun nhận được hoa từ Ankhesenamen Tutankhamun được chín tuổi khi ông trở thành pharaoh và cai trị khoảng mười năm. Sau khi lên trị vì, ông đã trở lại với tôn giáo cũ (tôn giáo trước khi có sự thay đổi của Akhenatan). Nhưng thậm chí vậy, điều này cũng không ngăn được việc tên của ông bị lãng quên trong danh sách các vị vua cổ đại của Abydos và Karnak. Ngôi mộ của ông tại Thung lũng các vị vua được phát hiện bởi Howard Carter gần như hoàn toàn nguyên vẹn - sự hoàn thiện nhất lăng mộ hoàng gia Ai Cập cổ đại được tìm thấy. Tutankhamun đã bắt đầu triều đại của ông ở tuổi còn quá sớm, tể tướng của ông và là người kế nhiệm năm cuối cùng có lẽ đã thay ông trong hầu hết các quyết định chính trị quan trọng của vị vua trẻ này. 9 tuổi Tut kết hôn cùng Ankhesenamun, chị gái ông, và sau đó là Ankhesenpaaten. Tut có thể đã có 2 người con gái sau đó, nhưng lại không có con trai. Ông dành những năm đầu cai trị ở Amarna (có thể là phía Bắc cung điện), hiển nhiên ông đã bắt đầu xây dựng 1 hầm mộ ở đó. Ngoài ra, còn có công việc xây dựng ở Karnak và Luxor, bao gồm việc tiếp tục xây dựng những dãy cột lối vào ngôi đền Amenhotep III ở Luxor; liên kết các bức tượng và trang trí cho ngôi đền Karnak với hình ảnh của Amun, Amunet và Khonsu. Cũng có một dãy tượng và nhân sư mang hình ảnh của Tut và một ngôi đền nhỏ mang tên ông. Nhưng dù vậy, tên tuổi của ông vẫn không được nhắc đến nhiều bằng Horemheb, có thể là người "dẫn dắt" ông khi lên ngôi. Từ việc tìm thấy 1 chiếc hộp tại mộ của Tut đã cho thấy có những chiến dịch ở Nubia và Palestin/ Syria.

Triều đại[sửa | sửa mã nguồn]

Cuối thời Akhenaten, 2 đại thần trong triều AyHoremheb nhận thấy rằng không thể để 1 hoàng đế dị giáo tiếp tục trị nước. Có thể là các ông đã tiến hành ám sát Akhenaten và em trai Smenkhkare và đưa cậu bé 9 tuổi Tutankhamun lên ngôi, nhưng thực ra Ay và Horemheb mới là người trị vì thực thụ của Ai Cập cho đến khi vua Tutankhamun 18 tuổi, ông đã đủ khôn ngoan để trị vì đất nước, chỉ huy quân đội, không còn yếu đuối.

Ngay sau khi lên ngôi, dưới sự chỉ đạo của Ay và Horemheb, nhà vua ra lệnh trở lại tôn giáo truyền thống của Ai Cập, sau đó dời đô từ Akhetaton sang Thebes. Sở dĩ vua Tut không được xếp vào danh sách những pharaông cổ điển của Ai Cập là do đại thần Horemheb[1] đã quán xuyến hết mọi việc trong triều, kể cả viêc dựng bia ghi lại quá trình khôi phục tôn giáo cổ Amun và xây dựng, mở cửa lại các đền thờ Amun.

Cái chết bí ẩn[sửa | sửa mã nguồn]

Tutankhamun qua đời một cách bí ẩn vào khoảng năm 1325 TCN, khi ở độ tuổi 18 hoặc 19. Quan đại thần Ay lên ngôi, trở thành vị vua áp chót của vương triều thứ 18.

Cái chết sớm của vua Tut là một điều bí ẩn: ông hoàng danh tiếng này đã chết vì bị ám sát? Trong nỗ lực hóa giải bí ẩn này và những điều khác, các nhà khoa học đã chụp cắt lớp xác ướp 3.000 năm của vị vua Ai Cập cổ đại. Thực ra, có 2 giả thiết cho rằng vua Tutankhamun chết do cuộc chiến tranh chống nổi dậy của đội quân Hittite hoặc do bị đột tử giữa đường. Nhưng cũng có giả thiết cho rằng vua Tutankamun bị tai nạn khi cưỡi trên xe ngựa và bị hất khỏi xe.Các nhà khoa học cũng cho rằng vua Tut bị chết đói do không có gì để ăn. Bởi vì đại thần Ay giấu hết thức ăn đi và không cho ăn.

Năm 1968, trong một bức ảnh chụp X quang Tutankhamun tiết lộ mảnh xương gãy trên sọ của ông. Kể từ đó, tin đồn lan rằng vị vua trẻ đã bị giết hại. Tuy vậy, vết nứt trên xương cũng có thể là do ông bị ngã hoặc một tai nạn trong quá trình ướp xác. Ngoài ra các nhà khoa học còn khám phá ra rằng chân ông bị gãy và 1 bàn chân bị vỡ nát trước khi chết, nguyên nhân cho rằng ông bị dị tật bẩm sinh ở ngón chân và nó đã phá tan nát bàn chân ông. Hiện nay, bằng kỹ thuật Y khoa hiện đại người ta đã tìm ra nguyên nhân cái chết của Tutankhamun là do bị sốt rét. với cái chết bí ẩn của vị vua trẻ này vẫn đang còn nhiều ẩn chứa gì đó cần được khám phá

Lăng mộ[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: KV62

Lăng mộ của Tutankhamun nổi tiếng nằm trong Thung lũng các vị vua ở bờ Tây ngang qua đền Luxor hiện đại (Thebes cổ). Chắc chắn rằng ít nguy nga hon các pharaoh khác của Ai Cập, và vì nó, Tutankhamun vẫn như vậy trong ký ức của chúng ta trong nhiều năm, và có lẽ sẽ tiếp tục như vậy trong nhiều năm tới. Bất chấp tất cả những huyền thoại xung quanh việc phát hiện ngôi mộ của ông, kể cả lời nguyền "của xác ướp" và những quảng cáo truyền thông quá lố, đó là cả một phước lành cho đứa bé-vua. Các pharaoh cổ tin rằng nếu tên của họ được ghi nhớ, linh hồn của họ sẽ sống

Lăng mộ của Tutankhamun trong Thung lũng của vua Tutankhamun dường như đã nhạt dần từ ý thức công cộng ở Ai Cập cổ đại trong một thời gian ngắn sau khi ông chết, và ông vẫn hầu như chưa được biết cho đến đầu thế kỷ XX. Kì lạ rằng lăng mộ của ông tuy có rất nhiều kho báu quý giá nhưng các nhà khảo cổ học cho rằng lăng mộ của vua Tut không hề xê dịch chút nào hơn hàng nghìn năm qua. Cuối cùng vị trí của ngôi mộ đã bị mất bởi vì nó đã bị chôn chôn vùi bởi những phiến đá được đẽo gọt từ ngôi mộ tiếp theo, hoặc là có hoặc rửa thải do lũ lụt. Trong những năm tiếp theo đó, một số ngôi lều cho người lao động đã được xây dựng trên lối vào ngôi mộ, rõ ràng họ không biết có những gì nằm bên dưới. Khi vào cuối của triều đại XX Thung lũng các vị vua được chôn có hệ thống bị phá bỏ, việc chôn cất của Tutankhamun đã bị bỏ qua, có lẽ vì kiến thức của nó đã bị mất và tên của ông có thể đã bị lãng quên.

Trong nhiều năm, tin đồn về một Lời nguyền "của các Pharaohs" (có thể là kích thích bởi báo chí tìm kiếm bán hàng tại thời điểm phát hiện) tiếp tục tồn tại, nhấn mạnh cái chết sớm của một số trong những người đã lần đầu tiên bước vào lăng mộ. Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây của tạp chí và các hồ sơ chết thống kê cho thấy không có sự khác biệt giữa tuổi cái chết của những người đã nhập mộ và những người trên chuyến thám hiểm người không. Thật vậy, phần lớn sống bảy mươi vừa qua.

Senet Ban gameKV là viết tắt của Thung lũng các vị vua, theo sau là một số cá nhân để chỉ ngôi mộ tại Thung lũng. Senet Ai Cập cổ đại trò chơi tương tự như một hiển thị ở bên phải, đã được tìm thấy trong lăng mộ [32].

Một số những kho báu trong lăng mộ của Tutankhamun được ghi nhận cho rõ ràng của họ khởi hành từ miêu tả truyền thống của vị vua trẻ. Cartouches(hình trang trí bầu duc khắc tên nhà vua) ở một số nơi nên xuất hiện đã được thay đổi, vì nếu để tái sử dụng tài sản của một pharaoh trước-như thường xảy ra. Tuy nhiên, ví dụ đơn giản chỉ có thể là sản phẩm của "cập nhật" các đồ tạo tác để phản ánh sự chuyển đổi từ Tutankhaten sang Tutankhamun. Sự khác biệt khác ít dễ dàng để giải thích, chẳng hạn như cũ hơn, nhiều góc cạnh mặt tính năng của các quan tài giữa và coffinettes canopic. Các lý thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất cho các biến thể thứ hai là các mục đã được dự định ban đầu cho Smenkhkare, những người có thể hoặc không có thể là xác ướp KV55 bí ẩn. Xác ướp cho biết, theo các kỳ thi craniological, gấu một ấn tượng đầu tiên-trật tự (cha-to-con trai, em trai-để-em trai) mối quan hệ để Tutankhamun [33].

Khám phá 2007[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 24 tháng 9 năm 2007, người ta thông báo rằng một nhóm các nhà khảo cổ Ai Cập do Zahi Hawass dẫn đầu đã phát hiện tám giỏ của 3.000 năm tuổi doum trái cây trong kho bạc của lăng mộ của Tutankhamun. Doum đến từ một loại cây cọ có nguồn gốc ở thung lũng sông Nile. Quả là một doum cung cấp tang lễ truyền thống.

Năm mươi chậu đất sét mang con dấu chính thức của Tutankhamun cũng được phát hiện. Theo Tiến sĩ Hawas, các hộp đựng tiền có thể chứa được mệnh đi du lịch đến với thế giới bên kia của pharaông. Howard Carter và nhóm của ông ban đầu đã phát hiện ra các đối tượng, nhưng không mở hoặc bỏ chúng khỏi ngôi mộ này.

Vua Tutankhamun vẫn còn phụ thuộc vào ngôi mộ của ông tại Thung lũng các vị vua. Ngày 04/11/2007, 85 năm để ngày sau khi phát hiện của Carter, 19 tuổi, Pharaoh đã được trưng bày trong lăng mộ ngầm của ông tại Luxor, khi lanh bọc xác ướp đã được gỡ bỏ từ sarcophagus vàng của mình cho một khí hậu kiểm soát ô kính. Trường hợp này được thiết kế để ngăn chặn tỷ lệ cao của phân hủy gây ra bởi độ ẩm và ấm áp từ khách du lịch đến thăm mộ [34].

Các nhà khoa học khám phá ra rằng khi vua Tut được ướp xác, ông được ướp trong 2 dịp, lớp nhựa được bơm rất nhiều, nhất là ở sọ, được bơm hai lần trong hai thời điểm khác nhau, ngoài ra các nhà khoa học không thấy quả tim của ông trong cơ thể, đối với người Ai Cập cổ đại, tim không được chứa vào lọ nội tạng, đối với họ nó cao quý hơn, quả tim là sức mạnh của tri thức, đạo đức của một vị vua, nó sẽ dẫn đường cho vị vua đó khi ông ta chết. Còn một phát hiện kỳ lạ nữa đó là khi được đặt vào quan tài, thường các vị vua trước khi chết phải bắt chéo tay lên ngực, nhưng các nhà khoa học lại thấy 2 cánh tay của vua Tut để ở 2 bên chứ không bắt chéo.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Sau trở thành vị vua cuối cùng của vương triều thứ 18.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]