Vương quốc Luang Phrabang

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Vương quốc Luangprabang)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Royaume de Luang Prabang

 

1707–1949

Quốc kỳ của Lào

Quốc kỳ (1893 - 1949)

Quốc ca
Pheng Xat Lao
Thủ đô Luang Phrabang
Tôn giáo Phật giáo
Chính thể Quân chủ chuyên chế
Tổng thống
 - 1707 - 1713 Kitsarat (đầu tiên)
 - 1904 - 1946 Sisavang Vong (cuối cùng)
Thời đại lịch sử Liên bang Đông Dương
 - Tự chủ 1707
 - Sáp nhập vào Vương quốc Lào 1949
Tiền tệ Kip
Hiện nay là một phần của  Laos
 Myanmar
 Trung Quốc
 Việt Nam
Lịch sử Lào
Viangchan1.JPG
Sơ khởi
Muang Sua
Muang Phuan
Vương quốc Lan Xang (1353–1707)
Thời kỳ phân rã
Vương quốc Luang Phrabang (1707–1949)
Vương quốc Viêng Chăn (1707–1828)
Thân vương quốc Phuan (1707–1949)
Vương quốc Champasak (1713–1946)
Lào thuộc Pháp (1893-1946)
Lào thuộc Nhật (1945)
Vương quốc Lào (1947-1975)
Nội chiến Lào (1953-1975)
Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (1975-nay)
sửa

Vương quốc Luang Phrabang (tiếng Pháp: Royaume de Luang Prabang) là một trong ba tiểu quốc Lào, thành lập ở miền Bắc Lào sau khi Lan Xang tan rã vào năm 1707 và tồn tại đến năm 1949.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Vua đầu tiên của Luang Phrabang là Kitsarat, ở ngôi đến năm 1713. Sau khi Kitsarat qua đời, người em cùng cha khác mẹ của ông lên kế vị, tức là vua Borom-Khattiyawongsa (Ong Kham). Tuy nhiên, một người em khác của Kitsarat là hoàng tử Intasom từ Prae đã tập hợp quân và tiến về phía Luangprabang, đóng quân ở bờ sông Nam Ou. Borom-Khattiyawongsa không muốn chiến tranh, nên đề nghị giảng hòa với Intasom và cả hai cùng cai trị Luangprabang. Nhân một lần Borom-Khattiyawongsa ra khỏi kinh thành đi săn, Intasom liền lên ngôi. Borom-Khattiyawongsa chạy về muang Lueak và đi tu, sau này thành vua Lan Na và giúp nước này đánh thắng quân Myanma.

Năm 1749, Intasom qua đời. Đại Việt nhân cơ hội tiến đánh Luangprabang, nhưng bị hoàng tử Intapom đánh bại. Làm vua được vài tháng, Intapom nhường ngôi cho Chotika.

Giữa Luangprabang và Viêng Chăn thường xuyên có xung đột, mặc dù các vua của hai nước vốn cùng tổ tiên. Để tăng cường thế lực, Viêng Chăn đã liên minh với Myanma (lúc đó là triều Konbaung), còn Luangprabang liên minh với Ayutthaya. Năm 1776, Myanma đánh Ayutthaya đại bại. Vua Viêng Chăn lúc đó là Siribunyaaar liền đề nghị Myanma giúp mình đánh Luangprabang. Quân Myanma dưới sự chỉ huy của tướng Ponanor đã chiếm được kinh đô Luangprabang, bắt được em vua là Suriyavong cùng khoảng 400-500 người khác đem về Myanma.

Năm 1768, Myanma cho Suriyavong làm tướng đi đánh một số nơi ở miền Bắc Luangprabang. Suriyavong đã nhân cơ hội đó bỏ trốn đến muang Then (Mường Then, Điện Biên của Việt Nam ngày nay) và ở đó khoảng 3 năm. Sau, ông liên lạc được với anh mình và xin trở về Luangprabang. Chotika lo ngại, nên không cho phép. Suriyavong liền tuyển mộ binh sĩ và tiến đánh Luangprabang; càng tiến, quân của ông càng lớn mạnh. Năm 1771, Suriyavong chiếm được kinh đô Luangprabang và giành được ngai vàng từ Chotika.

Tức giận chuyện Viêng Chăn năm xưa kêu Myanma đánh Luangprabang và bắt mình về Myanma, Suriyavong cất quân đánh Viêng Chăn và chiếm được kinh đô Viêng Chăn sau 2 tháng tấn công. Vua Viêng Chăn lại kêu Myanma giúp và quân Myanma lại đánh Luangprabang, buộc Suriyavong phải rút về. Sau 2 tuần vây hãm, quân Myanma phá được thành Luangprabang. Suriyavong đầu hàng và nguyện làm chư hầu cho Myanma.

Ở Ayutthaya, Taksin Đại Đế đã dấy binh khởi nghĩa, đánh đuổi được quân Myanma xâm lược, rồi thậm chí còn chiếm được cả Campuchia và tiến công Viêng Chăn năm 1778. Suriyawong đã đem quân giúp Taksin, rồi từ đó Luang Phrabang trở thành chư hầu của Ayutthaya. Sau khi chiếm được Viêng Chăn năm 1779, Taksin lấn tới ép Luang Prabang phải công nhận sự bảo hộ của người Thái. Năm 1887, sau khi đánh lui được thế lực của Hắc kỳ quân, Đế quốc Thực dân Pháp đã sáp nhập Luang Phrabang vào lãnh thổ Liên bang Đông Dương, vương quốc này tiếp tục tồn tại dưới sự bảo hộ của Pháp cho đến năm 1949.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Malch, M.1. (1967), History of Laos, pages 167-172.