Vệ tinh tự nhiên của Sao Mộc

Sao Mộc và bốn vệ tinh lớn nhất của nó

Đến năm 2004, đã có 67 vệ tinh của Sao Mộc được khám phá và được chia ra làm 7 nhóm. Trong những vệ tinh này, Io, Europa, Ganymede và Callisto được khám phá bởi Galileo Galilei từ đầu thế kỷ 17 và được lập thành một nhóm. Bốn vệ tinh này, cũng như Metis, Adrastea và Amalthea của nhóm Amalthea, tự quay một vòng chung quanh chính mình trong một thời gian bằng một vòng chung quanh Sao Mộc nên luôn luôn có một mặt hướng về Sao Mộc và một mặt quay đi – trường hợp giống như Mặt Trăng đối với Địa Cầu. Đại đa số những vệ tinh nhỏ còn lại tuy quay chung quanh Sao Mộc nhưng đi ngược với chiều quay của hành tinh này. Tất cả các vệ tinh từ Euporie trở ra đều được đặt theo tên các con gái của thần Zeus.

Lịch sử phát hiện và đặt tên[sửa]

Nguồn gốc[sửa]

Phân nhóm[sửa]

Bảy nhóm vệ tinh của Sao Mộc bao gồm:

Phân bổ vệ tinh của Sao Mộc.

Nhóm Amalthea, gần Sao Mộc nhất, gồm Metis, Adrastea, Amalthea và Thebe. Quỹ đạo của các vệ tinh này rất tròn, gần như nằm trên cùng một mặt phẳng với xích đạo của Sao Mộc và ở từ 100 ngàn km đến 200 ngàn km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra. Amalthea là tên của con dê đã cho sữa nuôi sống thần Zeus

Metis
Adrastea
Amalthea
Thebe

Nhóm Galilean, khám phá bởi Galileo Galilei, gồm Io, Europa, Ganymede và Callisto. Đây là các vệ tinh lớn trong Thái Dương Hệ – Europa, nhỏ nhất trong nhóm, lớn hơn Sao Diêm Vương trong khi Ganymede, lớn nhất trong nhóm, lớn hơn Sao Thuỷ. Quỹ đạo của các vệ tinh này ở từ 400 ngàn km đến 2 triệu km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra.

Các vệ tinh Galilean: Io, Europa, Ganymede, Callisto.

Sao Mộc và Io
Europa
Ganymede
Callisto

Themisto đứng một mình trong nhóm của nó. Quỹ đạo của vệ tinh này ở vào khoảng 7 triệu km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra. Themisto là tên của một nữ thần trong thần thoại Hy Lạp, con gái của thần sông Inachus, là vợ của Athamas

Themisto

Nhóm Himalia gồm Leda, Himalia, Lysithea, Elara và S/2000 J11 (khám phá trong năm 2000 nên chưa có tên). Quỹ đạo của các vệ tinh này ở từ 11 triệu km đến 12 triệu km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra, chu kỳ 287 ngày. Himalia lấy theo tên của một nữ thần, người đã có với Zeus ba người con là Spartaios, Kronios, và Kytos.

Leda
Himalia
Lysithea
Elara

Nhóm Ananke gồm Euporie, Euanthe, Orthosie, Harpalyke, Praxidike, Thyone, Ananke, Iocaste, Hermippe... Quỹ đạo của các vệ tinh này nằm nghiêng vào khoảng 150° đối với xích đạo của Sao Mộc và ở vào khoảng 21 triệu km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra. Tất cả các vệ tinh này đi ngược với chiều quay của Sao Mộc. Ananke là tên của nữ thần số mệnh trong thần thoại Hy Lạp, mẹ của ba nữ thần Moirae
Nhóm Carme gồm Pasithee, Chaldene, Isonoe, Erinome, Kale, Aitne, Taygete, Carme, Kalyke... Quỹ đạo của các vệ tinh này nằm nghiêng vào khoảng 160° đối với xích đạo của Sao Mộc và ở vào khoảng 23 triệu km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra. Tất cả các vệ tinh trong nhóm này đi ngược với chiều quay của Sao Mộc.

Nhóm Pasiphaë gồm Eurydome, Pasiphaë, Sponde, Megaclite, Callirrhoe, Sinope, Autonone... Tất cả các vệ tinh trong nhóm này đi ngược với chiều quay của Sao Mộc. Pasiphaë là tên của con gái thần Mặt Trời Helios và là vợ của vua Minos xứ Crete

**15 vệ tinh lớn nhất của Sao Mộc**
Tên	Bán kính của vệ tinh (km)	Khối lượng của vệ tinh (kg)	Bán kính của quỹ đạo (km)	Chu kỳ của quỹ đạo (ngày)	Nhóm
Metis	20	0,1 × 10¹⁸	128,0 × 10³	0,294779 S	Amalthea
Adrastea	13 × 10 × 8	20 × 10¹⁵	129,0 × 10³	0,298260 S	Amalthea
Amalthea	131 × 73 × 67	7,5 × 10¹⁸	181,4 × 10³	0,498179 S	Amalthea
Thebe	55 × 45 × 67	0,8 × 10¹⁸	221,9 × 10³	0,6745	Amalthea
Io	1821,6	89,32 × 10²¹	421,6 × 10³	1,769138 S	Galilean
Europa	1560,8	48 × 10²¹	670,9 × 10³	3,551181 S	Galilean
Ganymede	2631,2	148,2 × 10²¹	1070,4 × 10³	7,154553 S	Galilean
Callisto	2410,3	1075,9 × 10²¹	1882,7 × 10³	16,689018 S	Galilean
Himalia	85	9,5 × 10¹⁸	11460 × 10³	250,5662	Himalia
Lysithea	12	0,08 × 10¹⁸	11720 × 10³	259,22	Himalia
Elara	40	0,8 × 10¹⁸	11740 × 10³	259,6528	Himalia
Ananke	10	0,04 × 10¹⁸	21280 × 10³	−629,8	Ananke
Carme	15	0,1 × 10¹⁸	23400 × 10³	−734,2	Carme
Pasiphaë	18	0,3 × 10¹⁸	23620 × 10³	−743,6	Pasiphaë
Sinope	14	0,08 × 10¹⁸	23940 × 10³	−758,9	Pasiphaë
Chu kỳ của quỹ đạo mang dấu trừ (−) nếu vệ tinh đi ngược với chiều quay của Sao Mộc. S có nghĩa là chu kỳ quay của vệ tinh bằng đúng chu kỳ của quỹ đạo.

Bảng số liệu[sửa]

Order ^{[Ghi chú 1]}	Label ^{[Ghi chú 2]}	Name	Pronunciation (key)	Diameter (km)^{[Ghi chú 3]}	Mass (×10¹⁶ kg)	Semi-major axis (km)^[1]	Orbital period (d)^[1]^{[Ghi chú 4]}	Inclination (°)^[1]	Eccentricity ^[2]	Discovery year ^[3]	Discoverer ^[3]	Group ^{[Ghi chú 5]}
1	16 XVI	Metis	ˈmiːtɨs	0059 60×40×34	1636 ~3.6	00127 127,690	0074 +7h 4m 29s	00006 0.06°^[4]	0.000 02	1979	Synnott (Voyager 1)	Inner
2	15 XV	Adrastea	ˌædrəˈstiːə	0020 20×16×14	152 ~0.2	00128 128,690	0079 +7h 9m 30s	00003 0.03°^[4]	0.0015	1979	Jewitt (Voyager 2)	Inner
3	05 V	Amalthea	ˌæməlˈθiːə	0171 250×146×128	18208 208	0018 181,366	008 +11h 57m 23s	000374 0.374°^[4]	0.0032	1892	Barnard	Inner
4	14 XIV	Thebe	ˈθiːbiː	0116 116×98×84	1743 ~43	002 221,889	009 +16h 11m 17s	001076 1.076°^[4]	0.0175	1979	Synnott (Voyager 1)	Inner
5	01 I	Io	ˈaɪ.oʊ	3,660 3,660.0×3,637.4 ×3,630.6	2,289 8,931,900	004 421,700	01 +1.769 137 786	00005 0.050°^[4]	0.0041	1610	Galileo Galilei	Galilean
6	02 II	Europa	jʊˈroʊpə	3,121 3,121.6	2,248 4,800,000	006 671,034	03 +3.551 181 041	00047 0.471°^[4]	0.0094	1610	Galileo Galilei	Galilean
7	03 III	Ganymede	ˈɡænɨmiːd	5,362 5,262.4	2,315 14,819,000	010 1,070,412	07 +7.154 552 96	000204 0.204°^[4]	0.0011	1610	Galileo Galilei	Galilean
8	04 IV	Callisto	kəˈlɪstoʊ	4,820 4,820.6	2,311 10,759,000	018 1,882,709	08 +16.689 018 4	000205 0.205°^[4]	0.0074	1610	Galileo Galilei	Galilean
9	18 XVIII	Themisto	θɨˈmɪstoʊ	0008 8	1469 0.069	07 7,393,216	+129.87	045 45.762°	0.2115	1975/2000	Kowal & Roemer/ Sheppard et al.	Themisto
10	13 XIII	Leda	ˈliːdə	0016 16	1611 0.6	11,187,781	+241.75	027562 27.562°	0.1673	1974	Kowal	Himalia
11	06 VI	Himalia	haɪˈmeɪliə	0170 170	1867 670	11,451,971	+250.37	030 30.486°	0.1513	1904	Perrine	Himalia
12	10 X	Lysithea	laɪˈsɪθiːə	0036 36	1663 6.3	11,740,560	+259.89	027006 27.006°	0.1322	1938	Nicholson	Himalia
13	07 VII	Elara	ˈɛlərə	0086 86	1787 87	11,778,034	+261.14	029 29.691°	0.1948	1905	Perrine	Himalia
14	99 —	S/2000 J 11		0004 4	139 0.009 0	12 570 424	+287.93	027584 27.584°	0.2058	2001	Sheppard et al.	Himalia
15	46 XLVI	Carpo	ˈkɑrpoʊ	0003 3	1345 0.004 5	17,144,873	+458.62	056 56.001°	0.2735	2003	Sheppard et al.	Carpo
16	99 —	S/2003 J 12		0001 1	1215 0.000 15	17,739,539	−482.69	142.680°	0.4449	2003	Sheppard et al.	?
17	34 XXXIV	Euporie	juːˈpɔərɨ.iː	0002 2	1315 0.001 5	19,088,434	−538.78	144.694°	0.0960	2002	Sheppard et al.	Ananke
18	99 —	S/2003 J 3		0002 2	1315 0.001 5	19,621,780	−561.52	146.363°	0.2507	2003	Sheppard et al.	Ananke
19	99 —	S/2003 J 18		0002 2	1315 0.001 5	19,812,577	−569.73	147.401°	0.1569	2003	Gladman et al.	Ananke
20	42 XLII	Thelxinoe	θɛlkˈsɪnɵʊiː	0002 2	1315 0.001 5	20,453,753	−597.61	151.292°	0.2684	2003	Sheppard et al.	Ananke
21	33 XXXIII	Euanthe	juːˈænθiː	0003 3	1345 0.004 5	20,464,854	−598.09	143.409°	0.2000	2002	Sheppard et al.	Ananke
22	45 XLV	Helike	ˈhɛlɨkiː	0004 4	139 0.009 0	20,540,266	−601.40	154.586°	0.1374	2003	Sheppard et al.	Ananke
23	35 XXXV	Orthosie	ɔrˈθɒsɨ.iː	0002 2	1315 0.001 5	20,567,971	−602.62	142.366°	0.2433	2002	Sheppard et al.	Ananke
24	24 XXIV	Iocaste	ˌaɪ.ɵˈkæstiː	0005 5	1419 0.019	20,722,566	−609.43	147.248°	0.2874	2001	Sheppard et al.	Ananke
25	99 —	S/2003 J 16		0002 2	1315 0.001 5	20,743,779	−610.36	150.769°	0.3184	2003	Gladman et al.	Ananke
26	27 XXVII	Praxidike	prækˈsɪdɨkiː	0007 7	1443 0.043	20,823,948	−613.90	144.205°	0.1840	2001	Sheppard et al.	Ananke
27	22 XXII	Harpalyke	hɑrˈpælɨkiː	0004 4	1412 0.012	21,063,814	−624.54	147.223°	0.2440	2001	Sheppard et al.	Ananke
28	40 XL	Mneme	ˈniːmiː	0002 2	1315 0.001 5	21,129,786	−627.48	149.732°	0.3169	2003	Gladman et al.	Ananke
29	30 XXX	Hermippe	hərˈmɪpiː	0004 4	139 0.009 0	21,182,086	−629.81	151.242°	0.2290	2002	Sheppard et al.	Ananke?
30	29 XXIX	Thyone	θaɪˈoʊniː	0004 4	139 0.009 0	21,405,570	−639.80	147.276°	0.2525	2002	Sheppard et al.	Ananke
31	12 XII	Ananke	əˈnæŋkiː	0028 28	163 3.0	21,454,952	−642.02	151.564°	0.3445	1951	Nicholson	Ananke
32	50 L	Herse	ˈhɜrsiː	0002 2	1315 0.001 5	22,134,306	−672.75	162.490°	0.2379	2003	Gladman et al.	Carme
33	31 XXXI	Aitne	ˈaɪtniː	0003 3	1345 0.004 5	22,285,161	−679.64	165.562°	0.3927	2002	Sheppard et al.	Carme
34	37 XXXVII	Kale	ˈkeɪliː	0002 2	1315 0.001 5	22,409,207	−685.32	165.378°	0.2011	2002	Sheppard et al.	Carme
35	20 XX	Taygete	teiˈɪdʒɨtiː	0005 5	1416 0.016	22,438,648	−686.67	164.890°	0.3678	2001	Sheppard et al.	Carme
36	99 —	S/2003 J 19		0002 2	1315 0.001 5	22,709,061	−699.12	164.727°	0.1961	2003	Gladman et al.	Carme
37	21 XXI	Chaldene	kælˈdiːniː	0004 4	1375 0.007 5	22,713,444	−699.33	167.070°	0.2916	2001	Sheppard et al.	Carme
38	99 —	S/2003 J 15		0002 2	1315 0.001 5	22,720,999	−699.68	141.812°	0.0932	2003	Sheppard et al.	Ananke?
39	99 —	S/2003 J 10		0002 2	1315 0.001 5	22,730,813	−700.13	163.813°	0.3438	2003	Sheppard et al.	Carme?
40	99 —	S/2003 J 23		0002 2	1315 0.001 5	22,739,654	−700.54	148.849°	0.3930	2004	Sheppard et al.	Pasiphaë
41	25 XXV	Erinome	ɨˈrɪnɵmiː	0003 3	1345 0.004 5	22,986,266	−711.96	163.737°	0.2552	2001	Sheppard et al.	Carme
42	41 XLI	Aoede	eɪˈiːdiː	0004 4	139 0.009 0	23,044,175	−714.66	160.482°	0.6011	2003	Sheppard et al.	Pasiphaë
43	44 XLIV	Kallichore	kəˈlɪkɵriː	0002 2	1315 0.001 5	23,111,823	−717.81	164.605°	0.2041	2003	Sheppard et al.	Carme?
44	23 XXIII	Kalyke	ˈkælɨkiː	0005 5	1419 0.019	23,180,773	−721.02	165.505°	0.2139	2001	Sheppard et al.	Carme
45	11 XI	Carme	ˈkɑrmiː	0046 46	1713 13	23,197,992	−721.82	165.047°	0.2342	1938	Nicholson	Carme
46	17 XVII	Callirrhoe	kəˈlɪrɵʊiː	0009 9	1487 0.087	23,214,986	−722.62	139.849°	0.2582	2000	Gladman et al.	Pasiphaë
47	32 XXXII	Eurydome	jʊˈrɪdəmiː	0003 3	1345 0.004 5	23,230,858	−723.36	149.324°	0.3769	2002	Sheppard et al.	Pasiphaë?
48	38 XXXVIII	Pasithee	pəˈsɪθɨ.iː	0002 2	1315 0.001 5	23,307,318	−726.93	165.759°	0.3288	2002	Sheppard et al.	Carme
49	49 XLIX	Kore	ˈkɔəriː	0002 2	1315 0.001 5	23,345,093	−776.02	137.371°	0.1951	2003	Sheppard et al.	Pasiphaë
50	48 XLVIII	Cyllene	sɨˈliːniː	0002 2	1315 0.001 5	23,396,269	−731.10	140.148°	0.4115	2003	Sheppard et al.	Pasiphaë
51	47 XLVII	Eukelade	juːˈkɛlədiː	0004 4	139 0.009 0	23,483,694	−735.20	163.996°	0.2828	2003	Sheppard et al.	Carme
52	99 —	S/2003 J 4		0002 2	1315 0.001 5	23,570,790	−739.29	147.175°	0.3003	2003	Sheppard et al.	Pasiphaë
53	08 VIII	Pasiphaë	pəˈsɪfeɪ.iː	0060 60	173 30	23,609,042	−741.09	141.803°	0.3743	1908	Gladman et al.	Pasiphaë
54	39 XXXIX	Hegemone	hɨˈdʒɛməniː	0003 3	1345 0.004 5	23,702,511	−745.50	152.506°	0.4077	2003	Sheppard et al.	Pasiphaë
55	43 XLIII	Arche	ˈɑrkiː	0003 3	1345 0.004 5	23,717,051	−746.19	164.587°	0.1492	2002	Sheppard et al.	Carme
56	26 XXVI	Isonoe	aɪˈsɒnɵʊiː	0004 4	1375 0.007 5	23,800,647	−750.13	165.127°	0.1775	2001	Sheppard et al.	Carme
57	99 —	S/2003 J 9		0001 1	1215 0.000 15	23,857,808	−752.84	164.980°	0.2761	2003	Sheppard et al.	Carme
58	99 —	S/2003 J 5		0004 4	139 0.009 0	23,973,926	−758.34	165.549°	0.3070	2003	Sheppard et al.	Carme
59	09 IX	Sinope	sɨˈnoʊpiː	0038 38	1675 7.5	24,057,865	−762.33	153.778°	0.2750	1914	Nicholson	Pasiphaë
60	36 XXXVI	Sponde	ˈspɒndiː	0002 2	1315 0.001 5	24,252,627	−771.60	154.372°	0.4431	2002	Sheppard et al.	Pasiphaë
61	28 XXVIII	Autonoe	ɔːˈtɒnɵʊiː	0004 4	139 0.009 0	24,264,445	−772.17	151.058°	0.3690	2002	Sheppard et al.	Pasiphaë
62	19 XIX	Megaclite	ˌmɛɡəˈklaɪtiː	0005 5	1421 0.021	24,687,239	−792.44	150.398°	0.3077	2001	Sheppard et al.	Pasiphaë
63	99 —	S/2003 J 2		0002 2	1315 0.001 5	30,290,846	9 −981.55	153.521°	0.1882	2003	Sheppard et al.	?

Ghi chú[sửa]

^ Order refers to the position among other moons with respect to their average distance from Jupiter.
^ Label refers to the Roman numeral attributed to each moon in order of their discovery.
^ Diameters with multiple entries such as "60×40×34" reflect that the body is not a perfect spheroid and that each of its dimensions have been measured well enough.
^ Periods with negative values are retrograde.
^ "?" refers to group assignments that are not considered sure yet.

Chú thích[sửa]

^ ^a ^b ^c “Natural Satellites Ephemeris Service”. IAU: Minor Planet Center. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2008. “Note: some semi-major axis were computed using the µ value, while the eccentricities were taken using the inclination to the local Laplace plane”
^ Sheppard, Scott S. “Jupiter's Known Satellites”. Departament of Terrestrial Magnetism at Carniege Institution for science. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2008.
^ ^a ^b “Gazetteer of Planetary Nomenclature”. Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN). U.S. Geological Survey. 7 tháng 11 năm 2008. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.
^ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h Siedelmann P.K.; Abalakin V.K.; Bursa, M.; Davies, M.E.; de Bergh, C.; Lieske, J.H.; Obrest, J.; Simon, J.L.; Standish, E.M.; Stooke, P. ; Thomas, P.C. (2000) The Planets and Satellites 2000 . IAU/IAG Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites. (Report). Retrieved on 2008-08-31.

Liên kết ngoài[sửa]

Wikimedia Commons có thêm thể loại hình ảnh và tài liệu về Vệ tinh tự nhiên của Sao Mộc

Jupiter Satellite Data
Jupiter, and The Giant Planet Satellite and Moon Page
Simulation showing the position of Jupiter's Moon
Animated tour of Jupiter's Moons, University of Glamorgan
Jupiter's Moons by NASA's Solar System Exploration
"43 more moons orbiting Jupiter" article appeared in 2003 in the San Francisco Chronicle
Articles on the Jupiter System in Planetary Science Research Discoveries
An animation of the Jovian system of moons

[1] Order refers to the position among other moons with respect to their average distance from Jupiter.

[2] Label refers to the Roman numeral attributed to each moon in order of their discovery.

[3] Diameters with multiple entries such as "60×40×34" reflect that the body is not a perfect spheroid and that each of its dimensions have been measured well enough.

[5] Periods with negative values are retrograde.

[8] "?" refers to group assignments that are not considered sure yet.

[inner-4] “Natural Satellites Ephemeris Service”. IAU: Minor Planet Center. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2008. “Note: some semi-major axis were computed using the µ value, while the eccentricities were taken using the inclination to the local Laplace plane”

[shep-6] Sheppard, Scott S. “Jupiter's Known Satellites”. Departament of Terrestrial Magnetism at Carniege Institution for science. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2008.

[discovered-7] “Gazetteer of Planetary Nomenclature”. Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN). U.S. Geological Survey. 7 tháng 11 năm 2008. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.

[inclination-9] ^ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h Siedelmann P.K.; Abalakin V.K.; Bursa, M.; Davies, M.E.; de Bergh, C.; Lieske, J.H.; Obrest, J.; Simon, J.L.; Standish, E.M.; Stooke, P. ; Thomas, P.C. (2000) The Planets and Satellites 2000 . IAU/IAG Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites. (Report). Retrieved on 2008-08-31.

[Ghi chú 1]

[Ghi chú 2]

[Ghi chú 3]

[1]

[Ghi chú 4]

[2]

[3]

[Ghi chú 5]

[4]

Vệ tinh tự nhiên của Sao Mộc

Mục lục

Lịch sử phát hiện và đặt tên[sửa]

Nguồn gốc[sửa]

Phân nhóm[sửa]

Bảng số liệu[sửa]

Ghi chú[sửa]

Chú thích[sửa]

Liên kết ngoài[sửa]

Trình đơn chuyển hướng

Công cụ cá nhân

Không gian tên

Biến thể

Xem

Tác vụ

Tìm kiếm

Xem nhanh

Tương tác

Công cụ

In/xuất ra

Ngôn ngữ khác