Vua Chăm Pa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Vua Chăm Pa (tiếng Chăm: Jaya) là danh sách các vị vua nước Chăm Pa từ khi bắt đầu hình thành nhà nước độc lập năm 192 tới khi bị sáp nhập hoàn toàn vào Việt Nam tháng 10 âm lịch năm 1832[1], khi vua Minh Mạng cho đổi phủ Thuận Thành thành phủ Ninh Thuận và đặt các chức quan cai quản trực tiếp.

Vương quốc Chăm Pa bị diệt vong, di tích để lại cũng như những ghi chép từ sử liệu không đủ để xác định tất cả các đời vua và các thông tin chi tiết về năm cai trị của tất cả các vua. Các nhà nghiên cứu căn cứ vào nhiều nguồn tài liệu, trong đó có cả các bia khảo cổ, di tích của người Chăm, tới nay xác định được khoảng 10 triều đại với gần 100 vị vua Chăm Pa. Trong số các vị vua này, có nhiều vị được đưa vào danh sách nhưng không liên tiếp kế tục nhau. Một số vua Chăm Pa được gọi tên phiên âm theo tiếng Hán, theo cách gọi của các thư tịch cổ của Việt Nam và Trung Quốc. Một số vị có cả tên bằng tiếng Phạntiếng Hán, do được xuất hiện trong cả bi ký Chăm và thư tịch Hán. Danh sách tên và niên đại các vị vua Chăm Pa dưới đây vẫn là danh sách chưa đầy đủ, giữa nhiều vị có những khoảng thời gian trống.

Triều đại thứ nhất[sửa | sửa mã nguồn]

Triều đại thứ hai[sửa | sửa mã nguồn]

Triều đại thứ ba[sửa | sửa mã nguồn]

Triều đại thứ tư: thời kỳ quá độ giữa Lâm Ấp và Vương quốc Chăm Pa[sửa | sửa mã nguồn]

Triều đại thứ năm: Pânduranga[sửa | sửa mã nguồn]

Triều đại thứ sáu: Bhrigu[sửa | sửa mã nguồn]

Triều đại thứ bảy: Indrapura[sửa | sửa mã nguồn]

Triều đại thứ tám: Vijâya[sửa | sửa mã nguồn]

Triều đại thứ chín: Sud[sửa | sửa mã nguồn]

Thời kỳ suy tàn[sửa | sửa mã nguồn]

1471-1696: Thời kỳ đất nước bị chia cắt.

Triều đại Po là phiên thuộc của Việt Nam

1733-1734: không có vua

1782: không có vua

1832: Bị sáp nhập hoàn toàn vào Việt Nam.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Lịch sử Việt Nam, tập 1 - Viện Sử học

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Quốc sử quán triều Nguyễn, Cao Xuân Dục (chủ biên) Quốc triều chánh biên toát yếu, 1908, quyển III, trang 81.