Wikipedia:Phá hoại

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Phá hoại
Đối phó với phá hoại
Phá hoại rõ ràng
Con rối
Lạm dụng lâu dài
Báo cáo lạm dụng
Dự án Wiki trên proxi mở
Kế sách & Công cụ
Làm sạch phá hoại
Công cụ chống phá hoại
Thông tin thêm
Chặn các địa chỉ IP
Đừng xúc phạm người phá hoại
Dự án nghiên cứu phá hoại
Quy định Wikipedia
Chuẩn viết bài
Năm quy định chính
Thái độ trung lập
Chỉ đưa thông tin kiểm chứng được
Không đăng nghiên cứu chưa được công bố
Tiểu sử người đang sống
Không vi phạm bản quyền
Làm việc với người khác
Giữ thiện ý
Văn minh và lịch sự
Đồng thuận
Không công kích cá nhân
Giải quyết mâu thuẫn
Các nguyên tắc chung
Wikipedia không phải là...
Bỏ qua mọi quy tắc

Phá hoại là bất kỳ hành động thêm, xóa hoặc sửa đổi nội dung được cố tình thực hiện nhằm làm hại tính toàn vẹn của Wikipedia.

Loại phá hoại thường gặp nhất là thay thế phần nội dung sẵn có bằng những lời tục tĩu, xóa trắng nội dung hoặc bổ sung những trò đùa vô duyên hay những lời vô nghĩa. May mắn là loại phá hoại này thường dễ phát hiện.

Một cố gắng bất kỳ với thiện ý nhằm nâng cao chất lượng cho Wikipedia, ngay cả khi lạc hướng hoặc thiếu suy xét, không phải là một phá hoại. Các sửa đổi rõ ràng ác ý nhưng lại không thể hiện bản chất ác ý một cách tường minh cũng không được coi là phá hoại. Ví dụ, đưa ý kiến cá nhân vào bài chỉ một lần - nội dung này chỉ đơn giản là không có ích và nên bị xóa bỏ hoặc diễn đạt lại.

Thực hiện phá hoại là một vi phạm đối với quy định Wikipedia; những hành động này cần được phát hiệnxử lý - nếu bạn không thể tự xử lý một phá hoại, bạn có thể tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác.


Không phải phá hoại nào cũng dễ thấy, cũng như không phải tất cả các thay đổi lớn hoặc gây tranh cãi đều là phá hoại; cần chú ý cẩn thận xem dữ liệu hay thông tin mới là đúng, sai nhưng có thiện ý, hay là phá hoại trắng trợn.

Xử lý phá hoại[sửa | sửa mã nguồn]

Các sửa đổi xóa trắng tất cả hoặc một phần của tiểu sử một người đang sống có thể không phải là một phá hoại, mà chỉ là một cố gắng của chính khổ chủ nhằm xóa các nội dung thiên kiến hoặc không chính xác.

Nếu bạn thấy một phá hoại (như định nghĩa ở dưới), hãy hồi sửa và để một tin nhắn cảnh cáo vào trang thảo luận của người đã thực hiện phá hoại đó. Kiểm tra trang lịch sử trang sau khi hồi sửa để đảm bảo rằng bạn đã loại bỏ tất cả các phá hoại; có thể có nhiều sửa đổi phá hoại, đôi khi từ nhiều IP khác nhau. Nếu rõ ràng rằng tất cả các phiên bản của trang đều là phá hoại thuần túy, hãy đề nghị xóa trang. Ngoài ra, kiểm tra đóng góp khác của kẻ phá hoại - bạn thường sẽ tìm thấy các sửa đổi ác ý khác.

Lần vết địa chỉ IP[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoài ra, xem xét lần vết địa chỉ IP. Tìm người sở hữu địa chỉ IP bằng một trong các công cụ sau:

  • ARIN (Bắc Mỹ)
  • RIPE (Châu Âu, Trung Đông và Trung Á)
  • APNIC (Châu Á Thái Bình Dương)
  • LACNIC (Nam Mỹ và Trung Mỹ)
  • AfriNIC (Châu Phi)

(Nếu một địa chỉ không nằm trong vùng đăng ký này, nó có thể nằm trong một vùng đăng ký khác.) Sau đó gắn {{vandalip|Tên người sở hữu}} vào trang thảo luận của người dùng phá hoại.

Nếu một địa chỉ IP tiếp tục phá hoại và nó được đăng ký tại một cơ sở giáo dục hoặc các kiểu ISP khác, xem xét việc liệt kê IP đó tại Wikipedia:Báo cáo lạm dụng . Làm theo các hướng dẫn tại đó và đọc hướng dẫn để xem có áp dụng được hay không. Nếu có, hãy liệt kê IP đó tại báo cáo lạm dụng.

Các dạng phá hoại[sửa | sửa mã nguồn]

Các phá hoại đối với Wikipedia có thể thuộc một trong các loại sau:

Xóa trắng
Xóa tất cả hoặc một số phần quan trọng của trang (đôi khi thay thế nội dụng bị xóa bằng những lời tục tĩu) là một phá hoại thường gặp.
Spam
Thêm các liên kết ngoài không thích hợp, nhằm mục đích quảng cáo hoặc tự quảng bá. Lưu ý rằng chỉ áp dụng cho việc đặt liên kết tại nhiều trang, các trang này có thể không liên quan. Bổ sung liên kết tự quảng cáo tại một vài trang có liên quan có thể là một việc làm không thích hợp, nhưng không phải một hành động phá hoại.
VandalBot
Một Đoạn mã hoặc "robot" cố ý phá hoại hoặc spam một số lớn (hàng trăm hoặc hàng nghìn) trang, xóa trắng hoặc thêm liên kết quảng cáo. Một loại VandalBot khác đăng nhập liên tục với nhiều tên ngẫu nhiên để phá hoại một bài viết.
Nghịch
Thêm lời lẽ linh tinh hoặc xóa trắng trang.
Phá hoại thanh tóm lược sửa đổi
Viết những thứ không thích hợp với các mục đích khác nhau lên thanh tóm lược sửa đổi (nó rất khó xóa đi vì không thể đơn giản chỉ là "lùi lại" mà phải nhờ các bảo quản viên thực hiện việc xóa này trong trang lịch sử của bài). Nó thường đi chung với một tài khoản dùng riêng cho việc quấy rối.
Phá hoại đường dẫn
Thêm hoặc thay đổi các đường dẫn đến những trang web có nội dung không thích hợp, phá hoại hay quảng cáo trong khi cho hiển thị tên của đường dẫn hoàn toàn khác.
Phá hoại ngớ ngẩn
Tạo các bài đùa cợt, thay các bài có sẵn bằng các nội dung vô nghĩa nhưng nghe có vẻ thật, hoặc thêm các trò đùa ngớ ngẩn vào các bài hiện có cũng được coi là phá hoại.
Phá hoại lén
Là kiểu phá hoại khó phát hiện. Bổ sung thông tin còn thiếu, thay đổi ngày tháng hoặc sửa chính tả hay các thay thế khác trông có vẻ hợp lý, che giấu phá hoại chẳng hạn bằng các tạo hai sửa đổi sai và hồi sửa chỉ một.
Kiểu phá hoại gây chú ý
Thêm các lời nhục mạ, sử dụng các tên người dùng có tính khiêu khích, thay nội dung các bài bằng các trò đùa v.v... (xem thêm Wikipedia:Không tấn công cá nhân).
Phá hoại trang thành viên
Thay thế các trang thành viên bằng những lời hạ nhục, tục tĩu, hoặc vô nghĩa (xem thêm Wikipedia:Không tấn công cá nhân).
Phá hoại hình ảnh
Truyền lên những hình ảnh khiêu khích, thêm các thông điệp chính trị, tạo các ảnh GIF động có nội dung độc hại, v.v... Liên tiếp truyền lên các hình ảnh không có nguồn gốc và/hoặc không có thông tin bản quyền sau khi đã được thông báo rằng các thông tin đó là cần thiết.

Những hành động không được cho là phá hoại[sửa | sửa mã nguồn]

Tuy đôi khi bị gọi là phá hoại, những hành động sau đây không phải là phá hoại và nên được đối xử khác:

Thử nghiệm của người dùng mới
Người dùng mới phát hiện ra nút "sửa đổi" đôi khi muốn biết có thật là họ có thể sửa trang hay không, và họ sẽ viết gì đó vào trong trang để thử xem. Đó không phải là phá hoại! Ngược lại, những người dùng này nên được chào đón nồng nhiệt (chẳng hạn bằng {{Nghịch thử}}, giới thiệu Wikipedia:Chỗ thử - nơi họ có thể tiếp tục thử nghiệm. (Đôi khi họ sẽ tự lùi các sửa đổi của mình; khi đó hãy đặt {{selftest}} vào trang thảo luận của họ.)

Liên quan[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

______

______