Wikipedia:Quy định cấm chỉ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Viết tắt
WP:CC
WP:CAMCHI
WP:QDCC

Lệnh cấm chỉ Wikipedia là sự thu hồi chính thức quyền sửa đổi một hoặc nhiều trang Wikipedia. Mặc dù có thể mở rộng phạm vi trên toàn dự án, lệnh cấm chỉ Wikipedia thường được giới hạn trong một bài viết hoặc một chủ đề. Thời hạn của lệnh cấm chỉ có thể là tạm thời hoặc vĩnh viễn. Lời mời quy chuẩn của Wikipedia về việc "sửa trang này" không áp dụng cho các thành viên bị cấm chỉ.

Thông thường, việc một thành viên bị cấm chỉ là một kết quả của quá trình giải quyết mâu thuẫn.

Không nên nhầm lẫn cấm chỉ với cấm. Cấm hay khoá là một cơ chế chuyên dùng để ngăn chặn một tài khoản hoặc địa chỉ IP khỏi việc chỉnh sửa Wikipedia. Tuy là một cơ chế được sử dụng để thực thi việc cấm chỉ ở mức độ cao hơn, lệnh cấm thường được sử dụng để đối phó với sự phá hoại và các hành vi vi phạm các quy tắc ba lần hồi sửa. Bản thân một lệnh cấm chỉ không vô hiệu hóa khả năng chỉnh sửa của thành viên ở bất kỳ trang nào. Tuy nhiên, thành viên vi phạm lệnh cấm chỉ có thể có thể bị khoá hoàn toàn tài khoản, như một cách thực thi lệnh cấm chỉ ở mức độ cao hơn.

Các loại cấm chỉ[sửa | sửa mã nguồn]

Cấm chỉ toàn cục[sửa | sửa mã nguồn]

Trừ các trường hợp được chỉ rõ, lệnh cấm chỉ thường là một lệnh cấm chỉ toàn cục. Một thành viên bị cấm chỉ toàn cục không được thực hiện bất kỳ chỉnh sửa, ở bất cứ nơi nào tại Wikipedia, thông qua tài khoản bất kỳ hoặc dưới dạng IP, trong bất kỳ trường hợp nào. Ngoại lệ duy nhất là thành viên đó dùng quyền truy cập trang thảo luận thành viên của mình kháng cáo theo quy định dưới đây.

Cấm chỉ bài viết và trang[sửa | sửa mã nguồn]

Việc cấm chỉ bài viết nhằm ngăn cản một thành viên khỏi việc sửa đổi một bài viết hay một loạt bài viết đặc biệt. Nội dung lệnh cấm chỉ nên nêu rõ có bao gồm trang thảo luận của bài viết hay không. Thành viên là đối tượng của lệnh cấm chỉ bài viết được tự do sửa đổi những trang khác có liên quan hoặc thảo luận về đề tài đó ở những nơi khác tại Wikipedia.

Khi từ "trang" được sử dụng trong lệnh cấm chỉ, điều này có nghĩa là bất kỳ trang nào trên Wikipedia đi chăng nữa. Từ "bài viết" thường chỉ đề cập đến các trang không gian chính. Nếu bất kỳ trang liên quan nào khác (như trang trang thảo luận) cũng bị cấm chỉ, thường điều này sẽ được nêu rõ.

Cấm chỉ chủ đề[sửa | sửa mã nguồn]

Mục đích của việc cấm chỉ chủ đề là ngăn một thành viên thực hiện những sửa đổi liên quan đến một khu vực chủ đề nhất định, nơi những đóng góp của họ đã gây hại về mặt nào đó, nhưng cho phép họ có thể chỉnh sửa những trang còn lại của Wikipedia. Trừ trường hợp được quy định rõ ràng, một lệnh cấm chỉ chủ đề bao gồm tất cả các trang (không chỉ bài viết) có quan hệ chung với chủ đề, cũng như các phần của những các trang khác có liên quan đến chủ đề. Ví dụ, nếu một thành viên bị cấm chỉ khỏi chủ đề "thời tiết", họ không chỉ không được quyền chỉnh sửa bài Thời tiết, mà còn tất cả mọi thứ liên quan đến thời tiết, chẳng hạn như:

  • các bài viết liên quan đến thời tiết như GióMưa, bao gồm cả trang thảo luận;
  • các trang liên quan đến dự án, như Dự án khí tượng học;
  • các phần liên quan đến thời tiết của những trang khác, thậm chí nếu toàn trang đó chỉ có một chút hoặc chẳng liên quan gì đến thời tiết: ví dụ như đề mục mang tên "Khí hậu" trong bài New York, cũng bao gồm trong lệnh cấm chủ đề, tuy nhiên các phần còn lại của bài viết thì không;
  • thảo luận hay đề xuất về các chủ đề liên quan đến thời tiết ở bất cứ nơi nào trên Wikipedia (bao gồm Trợ giúp:Tóm tắt sửa đổi), ví dụ một bài được biểu quyết xoá liên quan đến một nhà khí tượng học.

Cấm chỉ tương tác[sửa | sửa mã nguồn]

Mục đích của lệnh cấm tương tác là để ngăn chặn một cuộc xung đột giữa hai hoặc nhiều thành viên mà không thể giải quyết khỏi việc tham dự và gây hại công việc của những người khác. Mặc dù các thành viên bị cấm chỉ được phép chỉnh sửa các trang tương tự hoặc tham gia các cuộc thảo luận miễn là họ tránh nhau, họ bị cấm chỉ việc tương tác với nhau dưới mọi hình thức. Ví dụ, nếu thành viên X bị cấm tương tác với thành viên Y, thành viên X không được phép:

  • sửa đổi không gian thành viên và thảo luận của thành viên Y;
  • trả lời thành viên Y trong một cuộc thảo luận;
  • nhắc hay bình luận về thành viên Y bất cứ nơi nào tại Wikipedia, dù trực tiếp hay gián tiếp; hoặc
  • lùi sửa đổi của thành viên Y tại bất cứ trang nào (dù bằng cách sử dụng chức năng lùi sửa hay các biện pháp khác).

Ngoại lệ đối với cấm chỉ có thời hạn[sửa | sửa mã nguồn]

  • Trừ một số trường hợp ngoại lệ, thành viên bị hạn chế có thể trở mặt phá hoại rõ ràng (như thay thế toàn nội dung của một trang với những lời tục tĩu) hoặc vi phạm rõ ràng chính sách về tiểu sử người đang sống. Từ khoá ở đây là "rõ ràng", đó là những trường hợp không ai có thể chối cãi được.
  • Giải quyết mâu thuẫn hợp pháp và cần thiết, có nghĩa là, giải quyết một mối quan tâm chính đáng về lệnh cấm chỉ trong một diễn đàn thích hợp. Ví dụ như yêu cầu một bảo quản viên có hành động chống lại một hành vi vi phạm lệnh cấm chỉ tương tác của một bên khác (nhưng thường không quá một lần), yêu cầu cần thiết làm rõ phạm vi của lệnh cấm chỉ, kháng cáo lệnh cấm chỉ với một lý do hợp lý.

Quyết định cấm chỉ[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm: Wikipedia:Danh sách thành viên bị cấm chỉ. Lưu ý rằng một tên thành viên không có mặt trong danh sách này không có nghĩa là lệnh cấm chỉ đó không tồn tại.

Quyết định cấm chỉ một thành viên có thể xuất phát từ nhiều tác nhân:

  1. Cộng đồng Wikipedia có thể quyết định, bằng cách Đồng thuận, để đưa ra lệnh cấm chỉ. Thảo luận cấm chỉ đưa ra từ phía cộng đồng thường diễn ra tại trang tin nhắn cho bảo quản viên hay một trang con trích ra từ đó.
  2. Uỷ ban Trọng tài có thể sử dụng lệnh cấm như một giải pháp, thường là theo Yêu cầu trọng tài.
  3. Uỷ ban Trọng tài có thể uỷ thác người có uỷ quyền thực hiện cấm chỉ một thành viên, chẳng hạn như bằng cách ủy quyền xử phạt tuỳ ý trong các khu vực chủ đề nhất định, có thể thực thi bởi bất cứ bảo quản viên nào không liên quan.
  4. Jimbo Wales retains the authority to ban editors.
  5. Tổ chức Wikimedia Foundation có quyền cấm chỉ thành viên, mặc dù quyền này hiếm khi được thực hiện trên Wikipedia.

Ngoại trừ những điều chỉ định trên, mọi thành viên đơn lẻ, bao gồm bảo quản viên, không có quyền trực tiếp đưa ra lệnh cấm chỉ.

Cấm chỉ cộng đồng và hạn chế[sửa | sửa mã nguồn]

The community, through consensus, may impose various types of sanctions upon editors who have exhausted the community's patience:

  • If an editor has proven to be repeatedly disruptive in one or more areas of Wikipedia, the community may engage in a discussion to site ban, topic ban, or place an interaction ban or editing restriction via a consensus of editors who are not involved in the underlying dispute.[1] When determining consensus, the closing administrator will assess the strength and quality of the arguments.
  • In some cases the community may have discussed an indefinite block and reached a consensus of uninvolved editors not to unblock the editor. Editors who remain indefinitely blocked after due consideration by the community are considered "banned by the Wikipedia community".

Community sanctions may be discussed on the Wikipedia:Administrators' noticeboard. Discussions may be organized via a template to distinguish comments by involved and uninvolved editors, and to allow the subject editor to post a response. Sanction discussions are normally kept open for at least 24 hours to allow time for comments from a broad selection of community members. If the discussion appears to have reached a consensus for a particular sanction, an uninvolved administrator notifies the subject accordingly. The discussion is then closed, and the sanction should be logged at the appropriate venue, usually Wikipedia:Editing restrictions or Wikipedia:List of banned users.

Bảo quản viên cấm chỉ theo uỷ thác của Uỷ ban Trọng tài[sửa | sửa mã nguồn]

Administrators are authorised with regards to a small number of topic areas to apply sanctions to an editor whose conduct is problematic. This provision is called discretionary sanctions, and is described in detail at Wikipedia:Arbitration Committee/Discretionary sanctions.

Tái phạm có thể dẫn đến cấm chỉ[sửa | sửa mã nguồn]

In a 2012 case, the Arbitration Committee has ruled that "Users who have been sanctioned for improper conduct are expected to avoid repeating it should they continue to participate in the project. Failure to do so may lead to the imposition of increasingly severe sanctions."[2]

Thời hạn của lệnh cấm chỉ[sửa | sửa mã nguồn]

Bans are not intended as a short-term measure. Sometimes a ban may be for a fixed period of some months. More often no period is specified, because the ban is a decision that the editor may not edit or participate in the specified matters on this site.

Xem xét và huỷ bỏ lệnh cấm chỉ[sửa | sửa mã nguồn]

Kháng cáo và thảo luận[sửa | sửa mã nguồn]

Bans imposed by the community may be appealed to the community or to the Arbitration Committee (Bản mẫu:Nospam). Editors who have been banned indefinitely by the Arbitration Committee may appeal to the Committee after one year, unless a shorter minimum period is specified in the Arbitration Committee motion or remedy.

  • Editors who are banned from a topic area or certain pages but can otherwise edit, may appeal (and comment in a discussion) on-wiki, either at the administrators' noticeboard or at requests for arbitration.
  • Editors who cannot edit any page except their talk page may:
  • Post an appeal or comment there and ask (by email or other off-site means) for it to be reposted to the appropriate discussion. This is a voluntary act, and should not be abused or used to excess.
  • Or may appeal by email directly to the Arbitration Committee.
  • Editors unable to edit any page (even their talk page) should appeal or make any statement by email or other off-wiki means, to an administrator, an arbitration clerk, or a member of the committee and ask for that to be filed on their behalf.

In some cases, a banned editor may be unblocked for the purpose of filing an appeal. In such cases, editing of any unrelated page or other matter is grounds for immediate re-blocking.

Any editor (such as a prior victim of harassment) who may be affected by a possible ban appeal should be informed, so that he or she can participate in the ban review.

While any arbitration decision may be nominally appealed to Jimbo Wales, it is exceedingly unusual for him to intervene.

Hoàn cấm chỉ[sửa | sửa mã nguồn]

Administrators are prohibited[3] from reversing or overturning (explicitly or in substance) any action taken by another administrator pursuant to the terms of an active arbitration remedy, and explicitly noted as being taken to enforce said remedy, except:

(a) with the written authorization of the Committee; or
(b) following a clear, substantial, and active community consensus to do so.

Administrator-imposed bans arising from an arbitration case should be appealed at the arbitration enforcement noticeboard. If there is a dispute or question related to the interpretation of a ruling, its scope, or any other point of understanding, then a request for clarification or appeal may be filed with the Arbitration Committee.

Thoái thác, lẩn tránh và biện pháp tăng cường[sửa | sửa mã nguồn]

Wikipedia's approach to enforcing bans balances a number of competing concerns:

  • Maximizing the quality of the encyclopedia
  • Avoiding inconvenience or aggravation to any victims of mistaken identity
  • Maximizing the number of editors who can edit Wikipedia
  • Avoiding conflict within the community over banned editors
  • Dissuading or preventing banned editors from editing Wikipedia or the relevant area of the ban

As a result, enforcement has a number of aspects. While all editors are expected to respect the enforcement of policies by not undermining or sabotaging them, no editor is personally obligated to help enforce any ban.

Cấm chỉ áp dụng cho mọi thành viên, dù tốt hay xấu[sửa | sửa mã nguồn]

Editors are only site-banned as a last resort, usually for extreme or very persistent problems that have not been resolved by lesser sanctions and that often resulted in considerable disruption or stress to other editors. A ban is not merely a request to avoid editing "unless they behave". The measure of a site ban is that even if the editor were to make good edits, permitting them to re-join the community poses enough risk of disruption, issues, or harm, that they may not edit at all, even if the edits seem good.[4]

A number of banned editors have used "good editing" (such as anti-vandalism edits) tactically, to try and game the banning system, "prove" they cannot be banned, or force editors into the paradox of either allowing banned editing or removing good content. Even if the editor only makes good edits they will be rebanned for evasion.[5]

On very rare occasions a limited exception may be requested, for example to participate in a particular discussion.[6]

If there is any doubt whether a limited ban prohibits any specific edit, the banned editor should assume that it does, unless whoever imposed the ban expressly clarifies that it does not. If clarification is not sought before making the edit, the banned editor assumes the risk that an administrator takes a broader view of the scope of the ban and enforces it with a block or other sanction.

Cấm[sửa | sửa mã nguồn]

In the case of project-wide bans, the primary account of any banned editor may be entirely blocked for the duration of the ban.

If the banned editor creates sock puppet accounts to evade the ban, these usually will be blocked as well. When evasion is a problem, the IP address of a banned editor who edits from a static IP address may also be blocked for the duration of the ban. If a banned editor evades the ban from a range of addresses, short-term IP blocks may be used. Typically, these last 24 hours.

Thiết lập lại lệnh cấm chỉ do việc lảng tránh[sửa | sửa mã nguồn]

It is customary for the "ban timer" to be reset or extended if a banned editor attempts to edit in spite of the ban. No formal consideration is typically necessary. For example, if someone is banned for ten days, but on the sixth day attempts to evade the ban, then the ban timer may be reset from "four days remaining" to "ten days remaining", so if the editor does not subsequently evade the ban again, his or her eventual total duration would be 16 days. Repeated evasion may lead to a longer or more serious sanction.

An editor who has been banned or has had their account blocked, and tries to evade this by creating a new account, is known as a reincarnation of the old account. Obvious reincarnations are easily dealt with — the account is blocked and contributions are reverted or deleted, as discussed above. See sock puppet for policy on dealing with unclear cases.

Sửa đổi thay cho thành viên bị cấm chỉ [sửa | sửa mã nguồn]

Anyone is free to revert any edits made in defiance of a ban. By banning an editor, the community has determined that the broader problems, due to their participation, outweigh the benefits of their editing, and their edits may be reverted without any further reason. This does not mean that obviously helpful edits (such as fixing typos or undoing vandalism) must be reverted just because they were made by a banned editor, but the presumption in ambiguous cases should be to revert.

Wikipedians in turn are not permitted to post or edit material at the direction of a banned editor (sometimes called proxy editing or proxying) unless they are able to confirm that the changes are verifiable and they have independent reasons for making them.

Sock puppetry policy defines "meatpuppetry" as the recruitment of new editors to Wikipedia for the purpose of influencing or editing on a Wikipedia matter. This is forbidden, and new accounts which engage in the same behavior as a banned editor or blocked account in the same context, and who appear to be editing Wikipedia solely for that purpose, are subject to the remedies applied to the editor whose behavior they are imitating.[7][8]

Enforcement by reverting[sửa | sửa mã nguồn]

When reverting edits, care should be taken not to reinstate material that may be in violation of such core policies as neutrality, verifiability, and biographies of living persons. Editors who reinstate edits made by a banned editor take complete responsibility for the content.

It is not possible to revert newly created pages, as there is nothing to revert to. Accordingly, pages created by banned editors are eligible for speedy deletion. Any editor can use the template {{db-g5}}, or its alternative name {{db-banned}}, to mark such a page. If editors other than the banned editor have made good-faith contributions to the page or its talk page, it is courteous to inform them that the page was created by a banned editor, and then decide on a case-by-case basis what to do.

User pages[sửa | sửa mã nguồn]

Banned editors' user and user talk pages should be updated with a notice of the ban, linking to any applicable discussion or decision-making pages. The purpose of this notice is to announce the ban to editors encountering the banned editor's edits. Indefinitely site-banned editors may be restricted from editing their user talk page or using e-mail.

Further enforcement measures[sửa | sửa mã nguồn]

Serious, ongoing ban evasion is sometimes dealt with by technical means or by making an abuse complaint with the operator of the network from which the edits originate.

Một số cân nhắc khác[sửa | sửa mã nguồn]

Conduct towards banned editors[sửa | sửa mã nguồn]

Wikipedia's hope for banned editors is that they will leave Wikipedia or the affected area with their pride and dignity intact, whether permanently or for the duration of their ban. It is unacceptable to take advantage of banned editors, whether by mocking, baiting, or otherwise abusing them.

Scope and reciprocity[sửa | sửa mã nguồn]

The English-language Wikipedia does not have authority over the Meta-Wiki, Wikimedia sister projects, or Wikipedias in languages other than English. As such, bans issued by the Wikipedia community or by the Arbitration Committee are not binding on other projects.

Reciprocal recognition of bans is an unsettled area of policy, in part because of the relative rarity of cases in which a banned editor attempts to join another project.

Khác biệt giữa cấm chỉ và cấm[sửa | sửa mã nguồn]

Sự khác biệt cơ bản là lệnh cấm chỉ là một quyết định mang tính xã hội về quyền chỉnh sửa, trong khi đó, cấm là một thiết lập ở mức độ cao hơn về mặt áp đặt chuyên môn.

Phần mềm MediaWiki không có khả năng ngăn chặn sửa đổi một cách chọn lọc.[9] Thành viên bị cấm chỉ sửa đổi ở các trang hoặc các chủ đề cụ thể ngay lập tức phải ngừng việc chỉnh sửa này. Nếu không, sau đó một lệnh cấm sẽ được dùng để thực thi lệnh cấm chỉ trước đó ở mức cao hơn. Một lệnh cấm như vậy sẽ ngăn chặn việc chỉnh sửa toàn bộ Wikipedia, nhưng họ không bị cấm chỉ hẳn khỏi trang web này và vẫn là thành viên của cộng đồng.

Một thành viên bị "cấm chỉ toàn cục" (đôi khi có thể gọi là "cấm hoàn toàn") là người đã hoàn toàn bị đẩy ra khỏi dự án. Trong toàn bộ thời gian bị cấm chỉ, họ không còn được xem là một thành viên của cộng đồng biên tập.

  Cấm
(bao gồm "cấm vĩnh viễn")
Cấm chỉ trang/đề tài Cấm chỉ toàn cục
Vẫn là thành viên của cộng đồng? Có, mặc dù hiện tại không thể thực hiện sửa đổi Không
Được phép chỉnh sửa trang thảo luận cá nhân? Thường là được phép trừ khi lạm dụng để lăng mạ. Thường là không được phép
Thực thi cấm chỉ/cấm Có thể thực thi bởi một bảo quản viên không liên quan Chỉ có thể thực thi bởi Uỷ ban Trọng tài, Jimbo Wales, tổ chức Wikimedia Foundation (hoặc những thành viên không liên quan được một trong những người này uỷ quyền đặc biệt), hoặc theo đồng thuận của cộng đồng. Trong trường hợp một thành viên bị cấm vĩnh viễn tiếp tục sửa đổi gây hại và không có bảo quản viên nào sẵn sàng bỏ lệnh cấm, họ được coi là bị cấm chỉ theo thông lệ.
Nội dung tạo ra trong thời gian bị cấm hoặc cấm chỉ
(do thành viên hay bởi một vài người nào đó đại diện cho họ thực hiện)
Sửa đổi do thành viên này hay người đại diện tạo ra có thể bị lùi sửa không cần thắc mắc (các ngoại lệ), và bất kỳ trang nào thành viên đó tạo ra, với điều kiện thành viên này là người đóng góp đáng kể duy nhất, có thể bị xoá nhanh theo CSD#G5. Sửa đổi do thành viên này hay người đại diện tạo ra có nội dung rõ ràng có liên quan đến lĩnh vực chủ đề có thể bị lùi lại không cần thắc mắc(các ngoại lệ), và bất kỳ trang nào rõ ràng có liên quan đến lĩnh vực chủ đề mà thành viên đã tạo ra, với điều kiện thành viên này là người đóng góp đáng kể duy nhất, có thể bị xoá nhanh theo CSD#G5. Nếu có bất kỳ nghi vấn hợp lý nào, như trang đó có nằm trong chủ đề bị cấm chỉ hay không, thảo luận trước khi xoá phải được bảo đảm. Sửa đổi do thành viên này hay người đại diện tạo ra có thể bị lùi sửa không cần thắc mắc (các ngoại lệ), và bất kỳ trang nào thành viên đó tạo ra, với điều kiện thành viên này là người đóng góp đáng kể duy nhất, có thể bị xoá nhanh theo CSD#G5.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ The community sanction noticeboard which was created for such a purpose is now inactive
  2. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Betacommand_3#Recidivism
  3. ^ See this case
  4. ^ Examples of use at Requests for Arbitration: - by Hersfold, by Newyorkbrad, by Vassyana (line 478+) (A ban is a ban. It's not uncommon for people to make "good" edits to create a soapbox for disputing their ban and/or thumbing their nose at the project. Let's not enable them).
  5. ^ For example this case.
  6. ^ For example this motion where a topic-banned editor was allowed to participate in Featured Content discussions of his (non-contentious) diagrams.
  7. ^ Wikipedia:Requests for arbitration/Agapetos angel#Meatpuppets
  8. ^ See also: Wikipedia:Tag team
  9. ^ Although simple page bans could be implemented in software, there is no easy way for software to determine whether an editor is editing in violation of other kinds of ban - on a given topic or issue, interacting with a given editor, or many other kinds of nuanced behavior. Bans often require human judgment.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]