Đát Kỷ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Minh họa Phong thần diễn nghĩa. Trái:Tỉ CanVăn Trọng; Phải: Trụ Vương và Đát Kỷ
Đát Kỷ trong tranh cổ

Đắc Kỷ (妲己 dá jǐ; cũng phiên âm là Đát Kỷ) là một nhân vật trong huyền sử Trung Quốc. Tương truyền, bà là một mỹ nhân nổi tiếng và là một trong những nguyên nhân chính gây nên sự sụp đổ của nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.

Truyền thuyết dân gian[sửa | sửa mã nguồn]

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Thời Thương, người Trung Hoa chưa có tục chép sử, và hiện tại cũng chưa tìm thấy bất kỳ tài liệu đương thời nào ghi nhận sự tồn tại của Đát Kỷ. Tất cả các thông tin về Đắc Kỷ đều xuất phát từ các truyền thuyết dân gian. Mãi đến thời nhà Minh, tác phẩm tiểu thuyết dã sử Phong thần diễn nghĩa mới cung cấp những thông tin hệ thống về nhân vật này.

Theo Phong thần diễn nghĩa thì Đát Kỷ nguyên danh là Tô Đắt Kỷ, con gái của Ký Châu hầu Tô Hộ (蘇護). Tô Hộ có 2 người con, 1 là con trai trưởng Tô Toàn Trung, văn võ song toàn, dũng trí hơn người, 2 là Tô Đát Kỷ 16 tuổi, quốc sắc thiên hương. Do vua Trụ Vương vốn háo sắc, nghe lời của Bí TrọngVưu Hồn, nên đòi Tô Hộ phải dâng con gái để nạp làm phi tần. Tuy Tô Hộ phản ứng mạnh trước yêu cầu này, nhưng sau khi có thư khuyên giải cân nhắc của Tây Bá hầu Cơ Xương, ông quyết định gả con gái đi.

Nhập cung[sửa | sửa mã nguồn]

Nhiều truyền thuyết dân gian đều cho rằng Đát Kỷ là hồ ly tinh hóa thành, vì được biết bà rậm lông chân. Nang được mô tả là có nhan sắc yêu kiều làm mê đắm lòng người, thuộc hàng đại mỹ nhân của Trung Hoa. Tuy nhiên, do là một yêu tinh và có nhiều hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp làm chết quá nhiều người, nên dân gian thường gọi bà là yêu cơ.

Phong thần diễn nghĩa thì cho rằng Đát Kỷ chỉ là người bình thường, nhưng trên đường dâng nạp cho Trụ Vương đã bị Hồ ly tinh nhập xác để thực hiện nhiệm vụ của Nữ Oa Nương Nương giao cho làm cho Trụ Vương mê muội và nhà Thương sụp đổ, tạo điều kiện cho nhà Chu thu phục thiên hạ.

Cũng có thuyết kể rằng Đát Kỷ là một cô gái nết na hiền thục, vừa nhập cung đã bị Khương Tử Nha tung đồn là yêu nghiệt, khắc tinh của nhà Thương để Trụ Vương sợ, không dám chìm đắm trong tửu sắc. Trụ Vương tin lời triều thần nên đày Đát Kỷ vào lãnh cung. Sống trong lãnh cung cực khổ, Đát Kỷ thay đổi tính nết, trở nên hiểm ác, quyết tâm quyến rũ Trụ Vương để được ra ngoài phá hủy giang sơn nhà Thương, trả thù Khương Tử Nha cùng các triều thần khác.

Lợi dụng ân sủng, hãm hại Hậu phi[sửa | sửa mã nguồn]

Tương truyền, Đát Kỷ đẹp đến nỗi ngay cả khi nàng nổi giận cũng khiến Trụ Vương mê hồn. Trụ Vương cùng Đát Kỷ ngày đêm hoang lạc đến nỗi không màng tảo triều. Chánh cung vương hậu Khương thị thấy Trụ Vương bị mê hoặc bèn gọi Đát Kỷ đến mắng. Đát Kỷ không kính nể Khương hậu, còn nói khích nên bị Khương hậu trừng phạt. Trụ Vương biết được càng yêu chiều Đát Kỷ và căm ghét Khương hậu.

Đát Kỷ muốn lật đổ Khương hậu nên vu cáo Khương hậu có ý ám sát vua. Vốn ít tình cảm với vương hậu, Trụ Vương tức giận truyền chỉ tống giam và dụng hình ép cung. Khương hậu bất lực, khoét mắt tự minh oan rồi chết, Trụ Vương lập Đát Kỷ lên thay. Đát Kỷ truy giết 2 người con trai của Trụ Vương với Khương hậu là Ân Hồng và Ân Giao, nhưng 2 công tử đã sớm trốn khỏi cung. Ả thanh trừng hậu cung, dọa nạt khiến Dương thị, một vương phi khác ở Ninh Khánh Cung sợ hãi tự vẫn. Sau đó ả xin Trụ Vương đưa Hồ Hỷ Mỵ và Ngọc Mỹ nhân đều có yêu thuật và nhan sắc nhập cung, ra sức lấy lòng khiến vua không đoái hoài gì đến những phi tần khác nữa.

Đát Kỷ đuổi Khương Tử Nha đi, Thân Công Báo được làm quốc sư là do tài nâng đỡ và mồm miệng của Đát Kỷ thuyết phục nhà vua. Sự yêu chiều và tấm lòng của Trụ Vương khiến nàng động tình. Sau một thời gian được Trụ Vương cung phụng, cuối cùng Đát Kỷ sinh cho vua một người con trai tên Vũ Canh tuy còn nhỏ song cũng khôn lanh, được Trụ Vương yêu hơn cả Ân Hồng và Ân Giao do Khương hậu sinh. Về sau, được Cơ Phát sắc phong cho một cõi chư hầu, nối kiếp lửa hương. Tuy nhiên, có thuyết cho rằng Vũ Canh là con của Khương hậu hoặc vương phi khác, vì Đát Kỷ là yêu tinh không thể mang thai.

Trụ Vương và Đát Kỷ là 1 cặp được nhắc đến trong lịch sử Trung Quốc với sự phẫn nộ của nhiều người. Tương truyền, trong cung Trụ có một nơi dành riêng cho thú vui của vua Trụ. Vua Trụ, Đát Kỷ được cưng chiều cùng các mỹ nhân thường xuyên vui chơi truy lạc tại đây. họ ra lệnh dùng roi đánh khắp người các con vật thật đau, để hằn lên vết đỏ, rướm máu, rồi mang nướng lên để thưởng thức, đem thịt treo thành rừng, gọi là nhục lâm. Nơi này được thiết kế với những hồ nhỏ, vua Trụ cho đổ rượu vào đầy hồ, gọi là tửu trì, rồi cùng Đắc Kỷ và các mỹ nhân xuống tắm rượu.

Những việc làm độc ác[sửa | sửa mã nguồn]

Có lần Đát Kỷ bất hòa với thân thuộc của vua là Tỷ Can, bắt ông này phải moi tim ra nấu thuốc rồi dựng linh đàn ở trước đại điện, hậu tang long trọng để được an giấc. Một vị quan giỏi xem tinh tượng, bói toán cũng vì bất hòa mà bị bà cho cột lưng vào cột nung đỏ, cháy cả lưng. Trụ Vương còn cho xây cung "Lộc Đài" vuông mỗi bên 3 dặm, cao ngàn thước, quy mô lớn chưa từng thấy, phải dùng đến hàng vạn thợ xây, xây 7 năm mới xong.

Những lần đi du ngoạn, Trụ Vương và Đát Kỷ cũng làm không ít điều ác nhân như: Một lần đi dạo thấy cảnh một cụ già và một em bé đi trong mưa tuyết, cụ già thì khỏe mạnh, còn em bé run rẩy vì lạnh. Đát Kỷ nói cụ già được sinh ra trong lúc cha mẹ còn trẻ nên ống chân có tủy, đứa trẻ kia sinh ra khi cha mẹ đã già nên chân không có ống tủy, vì thế mà lạnh. Trụ Vương không tin, ả liền cho người chặt chân cụ già và em bé ra xem rồi cùng cười ha hả, một lần khác thấy 1 sản phụ liền bắt mổ bụng ra xem trai hay gái.

"Bào lạc" lại là 1 phát minh của Đát Kỷ, Trụ Vương. Đó là 1 ống đồng dài, khi sử dụng mang ống đồng nhét đầy than đỏ bắc ngang qua hố lửa, bắt tội nhân cởi hết quần áo giày dép ra và chạy từ đầu này sang đầu kia của ống đồng. Quan thần trong triều bấy giờ bị tàn sát vô tội vạ.

Bá Ấp Khảo - một người tình cũ của Đát Kỷ, đẹp trai, văn hay, võ giỏi. Đặc biệt chàng có biệt tài về âm nhạc, trời phú cho có đôi tay tinh tường, những ngón tay như thần có thể điều khiển tiếng đàn. Vẻ đẹp cùng với tài năng của chàng đương nhiên đã khiến Đát Kỷ say như điếu đổ. Vốn tính dâm dục, Đát Kỷ là gái có chồng đã bất chấp luân thường đạo lý, lập mưu tính kế chiếm giữ trái tim chàng. Có lẽ trên thế gian này có người nào đó ở trong một cung điện xa hoa cùng với một mỹ nữ tuyệt sắc như Đát Kỷ mà có thể giữ được bình tĩnh thì người đó chính là Bá Ấp Khảo. Tô hoàng hậu xinh đẹp, quyến rũ, vuốt ve mơn trớn thế nào, chàng cũng nhất định không đồng ý phục tùng nên bị chặt đầu rồi đem xác ra làm nhân bánh bao gửi về cho Cơ Xương.

Nàng vì niệm tình như tỷ muội với Ngọc Dung, đã săn sóc cho mình nhiều năm hơn nữa sẽ rất khó ăn nói với Trụ Vương nên thuốc cho câm và khờ khạo, tìm người đưa về Ký Châu, giữ mạng cô ta lại để bịt đầu mối chuyện nàng giải cứu Ngọc Mỹ nhân. Nàng còn nhẫn tâm suýt giết chết Cơ Phát nếu không có Thân Công Báo ra tay ngăn cản.

Chu Vũ Vương Cơ Phát được sự phò tá của Khương Tử Nha đã đánh đổ nhà Thương. Trụ Vương mất nước bèn mặc áo dát ngọc leo lên "Lộc Đài" tự châm lửa thiêu. Đát Kỷ cũng tự thắt cổ chết.

Các sử gia đời sau thường cho rằng vì quá yêu Đát Kỷ, Trụ Vương đã làm nhiều điều thất đức, đi theo vết xe đổ của vua Kiệt nhà Hạ say đắm nàng Muội Hỷ đến nỗi làm hỏng chính sự và mất nước về tay nhà Chu. Sau này cuối thời Tây Chu lại có chuyện Chu U vương si mê nàng Bao Tự mà cũng lặp lại bi kịch như Trụ Vương làm mất nhà Tây Chu. Về sau, Đát Kỷ bị chính tay Khương Tử Nha giết chết (có nơi ghi là Đát Kỷ sau khi Trụ Vương mất nước đã thắt cổ tự tử).

"Phong thần diễn nghĩa" cũng cho rằng, Đát Kỷ thực ra chỉ là người bình thường, nhưng trên đường dâng nạp cho Trụ Vương đã bị hồ ly tinh nhập xác để thực hiện nhiệm vụ của Nữ Oa nương nương giao cho. Tuy nhiên, do quá tàn ác, vì vậy đã bị Khương Tử Nha chém chết. Có thuyết nói, Tô Mỹ Nương - danh kỹ có nhan sắc quyến rũ mê hồn trong Thiên sơn Chung Quỳ chính là hậu kiếp của Đát Kỷ.

Như vậy, xét về nét đẹp, Đát Kỷ cũng thuộc hàng đại mỹ nhân Trung Hoa nhưng không được coi trọng và kính nể như Tứ Đại Mỹ Nhân.

Qua các nghiên cứu lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Ở trên đã nêu, ngoài các truyền thuyết dân gian, các nghiên cứu khoa học, các phát hiện từ di chỉ khảo cổ chưa tìm thấy những dấu tích về sự tồn tại của nhân vật Đát Kỷ. Hầu hết các nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa đều thống nhất phán đoán cơ bản Đát Kỷ chỉ là một nhân vật hư cấu được xây dựng trong dân gian và chịu ảnh hưởng của văn hóa Nho giáo, nhằm mục đích giảm nhẹ vai trò của Trụ Vương trong sự sụp đổ của nhà Thương và làm tiến trình thay thế của nhà Chu danh chính ngôn thuận.

Trong văn hóa đại chúng

Đát Kỷ là một nhân vật được khai thác rất nhiều trong văn hóa Trung Quốc. Rất nhiều thành ngữ có yếu tố nói về sắc đẹp của Đác Kỷ hoặc sắc đẹp hồ ly tinh để nói về những nữ nhân có sắc đẹp làm mê muội những nam nhân có quyền lực, từ đó dẫn đến những việc vô đạo.

Trước khi có nghệ thuật điện ảnh, nhân vật Đát Kỷ đã được đưa vào các bộ môn nghệ thuật múa rối hoặc sân khấu Trung Quốc. Và khi điện ảnh ra đời, Đát Kỷ là nhân vật không thể thiếu trong các tác phẩm liên quan đến sự sụp đổ của nhà Thương.

Trong đó nổi bật nhất là bộ phim truyền hình do TVB sản xuất: Đát Kỷ - Trụ Vương hoặc có tên khác là Bảng Phong Thần (2001), với các diễn viên: Ôn Bích Hà (vai Đắc Kỷ), Trần Hạo Dân (vai Na Tra), Tiền Gia Lạc (vai Dương Tiễn), Trịnh Tử Thành (vai Trụ Vương) của TVB

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Phương tiện liên quan tới Daji tại Wikimedia Commons