PAPI
 | Bạn có thể mở rộng bài này bằng cách dịch bài viết tương ứng từ Tiếng Anh. (tháng 10/2025) Nhấn [hiện] để xem các hướng dẫn dịch thuật.
|
PAPI (tiếng Anh: Precision approach path indicator, tạm dịch: "Đèn chỉ báo đường tiếp cận chính xác") hay đèn PAPI là một hệ thống đèn được lắp đặt tại các sân bay nhằm cung cấp chỉ báo trực quan cho phi công về vị trí tương đối của máy bay theo phương thẳng đứng so với đường dốc tiếp cận (glide path), từ đó giúp phi công tiếp cận đường băng và hạ cánh máy bay một cách chính xác và an toàn. Đèn PAPI thường được lắp ở bên trái của đường băng tuy nhiên cũng có trường hợp đèn được lắp ở bên phải hoặc cả hai bên đường băng tùy thuộc vào địa hình và bố trí của sân bay.[1]
Nguyên lý hoạt động
[sửa | sửa mã nguồn]
1 : Trục giữa
2 : Nguồn sáng
3 : Bộ lọc màu
4 : Thấu kính
5 và 6 : Chùm sáng trắng và đỏ
Một hộp đèn trong hệ thống đèn PAPI thường sẽ có các bộ phận cơ bản sau:
- Nguồn sáng (đèn halogen hoặc đèn LED)
- Bộ lọc màu đỏ
- Thấu kính
Khi hoạt động, một bóng đèn công suất cao sẽ chiếu một chùm sáng, bộ lọc màu đỏ kết hợp cùng thấu kính sẽ tạo thành một chùm sáng với phần trên của ranh giới chuyển giao là màu trắng và phần dưới của ranh giới là màu đỏ khi được chiếu ra ngoài môi trường. Sự chuyển giao giữa hai màu này được diễn ra ở một góc rất nhỏ, thường không quá 3 phút cung (0.05°).[2] Các hộp đèn khác cũng hoạt động tương tự nhưng được đặt ở góc độ khác nhau. Trong quá trình tiếp cận, nếu phi công thay đổi độ cao, góc nhìn từ mắt phi công đến hệ thống đèn sẽ thay đổi và nếu vượt qua ranh giới chuyển giao giữa hai vùng màu của một hộp đèn thì màu nhìn được từ hộp đèn đó sẽ thay đổi tùy thuộc vào việc phi công đang tăng hay giảm độ cao, bản thân hộp đèn không thay đổi màu đèn. Cả bốn hộp đèn cùng hoạt động theo nguyên lý này, kết hợp lại từ đó đưa ra chỉ báo trực quan cho phi công về vị trí tương đối của máy bay so với đường dốc tiếp cận.
Lắp đặt
[sửa | sửa mã nguồn]Thông thường, hệ thống đèn PAPI và biến thể của nó là APAPI (Abbreviated Precision Approach Path Indicator) được thiết kế cho đường dốc tiếp cận có góc khoảng 3° so với mặt đất, tuy nhiên giá trị này chỉ là mặc định và có thể thay đổi tùy địa hình và điều kiện sân bay.
Một hệ thống đèn PAPI gồm có 4 hộp đèn được xếp thành một hàng ngang, được lắp đặt cách mép đường băng khoảng 15 mét (khoảng cách từ hộp đèn gần đường băng nhất đến mép đường băng), mỗi hộp đèn cách nhau khoảng 9 mét. Khoảng cách từ hệ thống đèn đến đường lăn, sân đỗ bất kì không nên dưới 14 mét. Góc độ đặt của các hộp đèn trong hệ thống PAPI từ gần đường băng nhất đến xa đường băng nhất đối với đường dốc tiếp cận 3° thông thường là: 3°30', 3°10', 2°50', 2°30' (3.50°, 3.17°, 2.83°, 2.50°), lưu ý rằng các góc độ đặt này chỉ là giá trị chuẩn và có thể thay đổi tùy sân bay.[2]
Còn hệ thống đèn APAPI chỉ gồm có 2 hộp đèn được xếp thành một hàng ngang, được lắp đặt cách mép đường băng khoảng 10 mét (khoảng cách từ hộp đèn gần đường băng nhất đến mép đường băng), mỗi hộp đèn cách nhau khoảng 6 mét. Khoảng cách từ hệ thống đèn đến đường lăn, sân đỗ bất kì không nên dưới 9 mét. Góc độ đặt của các hộp đèn trong hệ thống APAPI từ gần đường băng nhất đến xa đường băng nhất đối với đường dốc tiếp cận 3° thông thường là: 3°15', 2°45' (3.25°, 2.75°), lưu ý rằng các góc độ đặt này cũng chỉ là giá trị chuẩn và cũng có thể thay đổi tùy sân bay.[2]
Cả hai hệ thống đèn PAPI và APAPI đều được hiệu chỉnh dựa trên MEHT (Minimum Eye Height over Threshold).[2]
Ý nghĩa của các trường hợp đèn
[sửa | sửa mã nguồn]Tỉ lệ giữa số đèn trắng và số đèn đỏ tượng trưng cho việc máy bay đang ở vị trí đúng, cao hơn hay thấp hơn so với đường dốc tiếp cận của đường băng sân bay đó (có thể là 3° hoặc là một giá trị khác). Đối với hệ thống đèn PAPI, đèn có thể được quan sát từ hướng tiếp cận đường băng trong phạm vi khoảng 8 km (5 dặm) vào ban ngày và lên đến 32 km (20 dặm) vào ban đêm. Nhưng chỉ có thể đưa ra chỉ báo chính xác khi máy bay đang nằm trong vùng lệch không quá ±10° so với trục kéo dài của đường băng, và đang ở trong phạm vi tối đa khoảng 6,2 km (3,4 hải lý) tính từ đầu đường băng.[1]
Bảng dưới đây mô tả các trường hợp đèn PAPI và ý nghĩa của nó khi được lắp đặt ở bên trái đường băng.
| Các trường hợp đèn PAPI | Ý nghĩa |
|---|---|
| ●●●● | Máy bay đang bay quá cao so với đường dốc tiếp cận |
| ●●●● | Máy bay đang bay hơi cao so với đường dốc tiếp cận |
| ●●●● | Máy bay đang bay đúng với đường dốc tiếp cận |
| ●●●● | Máy bay đang bay hơi thấp so với đường dốc tiếp cận |
| ●●●● | Máy bay đang bay quá thấp so với đường dốc tiếp cận[3] |
Bảng dưới đây mô tả các trường hợp đèn APAPI và ý nghĩa của nó khi được lắp đặt ở bên trái đường băng. Khác với PAPI, do APAPI chỉ có 2 hộp đèn nên chỉ có 3 trường hợp đèn.
| Các trường hợp đèn APAPI | Ý nghĩa |
|---|---|
| ●● | Máy bay đang bay quá cao so với đường dốc tiếp cận |
| ●● | Máy bay đang bay đúng với đường dốc tiếp cận |
| ●● | Máy bay đang bay quá thấp so với đường dốc tiếp cận[3] |
Về cơ bản là càng nhiều đèn đỏ thì càng thấp, càng nhiều đèn trắng thì càng cao. Lưu ý rằng cũng có một số trường hợp khi máy bay đang hạ cánh bằng phương thức ILS (Instrument Landing System), do ăngten bắt sóng glide slope do hệ thống ILS phát ra được lắp đặt thấp hơn so với tầm nhìn của phi công,[4] vì vậy mặc dù máy bay đúng với đường dốc tiếp cận của sân bay theo sóng glide slope nhưng phi công vẫn có thể thấy đèn PAPI báo rằng máy bay hơi cao.[5]
Xem thêm
[sửa | sửa mã nguồn]Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ a b "Section 1. Airport Lighting Aids". Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2025.
- ^ a b c d "ICAO Doc 9157, Aerodrome Design Manual, Fifth Edition (2021), Part 4 Visual Aid" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 1 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2025.
- ^ a b "TC AIM, TP 14371E, AGA-AERODROME" (PDF). Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2025.
- ^ "Subject: Airbus Aircraft Data for Visual Aids Calibration" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 28 tháng 2 năm 2023.
- ^ "Visual Aids Handbook". Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2025.