Đảng cầm quyền

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Đảng cầm quyền (tiếng Anh: ruling party hay governing party) trong một đại nghị chếđảng chính trị hay liên minh chính trị chiếm đa số ghế trong quốc hội hay nghị viện. Trong một đại nghị chế, khối đa số trong quốc hội cũng kiểm soát luôn cả ngành hành pháp của chính phủ vì thế không có khả năng hai đảng hay hai khối chính trị đối nghịch nhau cùng lúc chiếm được ngành lập pháp và ngành hành pháp của chính phủ như kiểu tổng thống chế của Mỹ là kiểu thể chế mà đảng của tổng thống không nhất thiết cũng phải chiếm được đa số ghế ở quốc hội. Trong tuyên ngôn chính trị của mình có tựa đề Sách Xanh, nhà lãnh đạo Libya, Muammar al-Gaddafi đả kích cái khả năng của đảng cầm quyền, lấy đó làm cái cớ căn bản cho việc ông chống đối nền chính trị đảng phái.

Đảng cầm quyền bao giờ cũng giữ vai trò lãnh đạo, chi phối toàn bộ hệ thống chính trị, đặc biệt và trực tiếp nhất là nhà nước; bằng nhà nước và thông qua nhà nước để thực hiện mục tiêu, chiến lược của mình. Giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước là một hoạt động cơ bản của các đảng chính trị. Tùy theo điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của từng nước cũng như mục tiêu theo đuổi mà mỗi đảng cầm quyền có những phương thức tổ chức và hoạt động khác nhau, song đều nhằm tới một hướng đích là giành, thực thi và chi phối quyền lực nhà nước, từ đó chi phối và thực thi quyền lực của đảng mình đối với các đảng khác và với toàn xã hội.

Các đảng chính trị khi đã cầm quyền đều tuân theo những nguyên tắc chung là lãnh đạo, chi phối, sử dụng quyền lực nhà nước, sử dụng sức mạnh, các phương tiện vật chất đã được thiết chế hóa của nhà nước để thực hiện mục tiêu của đảng mình, của giai cấp mình. Song, mỗi đảng chính trị khác nhau đều có những phương thức lãnh đạo và cách thức tổ chức thực hiện khác nhau tùy thuộc vào quan điểm, tư tưởng, tương quan lực lượng trong hệ thống chính trị, tùy thuộc vào điều kiện khách quan của tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước và cả nhân tố chủ quan của chính đảng cầm quyền. Vì thế, đảng cầm quyền là vấn đề quan trọng của hệ thống chính trị của tất cả các quốc gia.

Quan điểm của các nước phương Tây về Đảng cầm quyền[sửa | sửa mã nguồn]

Trong tác phẩm Lôgic chính trị Mỹ (The Logic of American Politic), với tiêu đề Đảng là đứa con ngoài ý muốn của Hiến pháp, tác giả Samuel Kernell và Gary Jacobsson viết: “Hiến pháp không hề đề cập đến các đảng phái chính trị. Trong suốt thời kỳ lập quốc, các đảng phái bị đông đảo người dân coi là mối đe dọa đối với một chính phủ tốt và trật tự công, đặc biệt là những người Cộng hòa. Trong một bầu không khí như vậy, không một nhà lãnh đạo tự trọng nào lại công khai kêu gọi thành lập đảng phái chính trị”.

Trong những năm đầu của việc thành lập Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, quan điểm chung của mọi người là phản đối kịch liệt các đảng phái chính trị. Tuy nhiên, cơ chế bầu cử quy định trong hiến pháp đã là một trong những nguyên nhân chính của việc sinh ra các đảng phái. Chính nhu cầu của các cuộc bỏ phiếu với mục đích thành lập ra từ nhân dân các cơ cấu nhà nước đã là nguyên nhân cho sự ra đời các tập hợp có đồng quan điểm, hoặc có thể cùng chấp nhận một sự liên hợp các chương trình, quan điểm cho hành động. Đó là nguyên nhân ra đời của các đảng phái chính trị để có thể có quyền lực. Họ quan niệm một cách rõ ràng rằng, quyền lực chính trị là một loại quyền lực xã hội quan trọng nhất. Như vậy, đảng phái được tạo ra từ động cơ chính trị được thể hiện rất rõ ràng.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]