Bước tới nội dung

Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Fidel Castro”

Unicodifying
n (Đã lùi lại sửa đổi của Linamerefere (Thảo luận) quay về phiên bản cuối của Tuanminh01)
(Unicodifying)
Một năm sau, nhờ sự vận động của Giáo sĩ dòng Tên (người thầy thời thiếu niên) của Fidel Castro, Batista đặc xá cho anh em nhà Castro. Castro sang [[México]] và lập nhóm vũ trang kháng chiến. Nhóm này lấy tên là nhóm ''Hai Mươi Sáu Tháng Bảy'', để tưởng niệm cuộc nổi dậy Moncada ngày 26 tháng 7 trước kia. Trong số những người tham gia vào nhóm này có [[Che Guevara]], một sinh viên y khoa đang tập sự tại [[Thành phố México|Mexico City]] và cả [[Raúl Castro]], em trai của Fidel.
 
Ngày [[2 tháng 12]] năm [[1956]], nhóm Hai Mươi Sáu Tháng Bảy, gồm 80 người, trở lại Cuba trên [[con tàu Granma]] dài 18 mét. Sau khi đổ bộ, họ nhanh chóng bị bao vây bởi quân chính phủ Batista. Một trận đánh ác liệt diễn ra, nhóm cách mạng chỉ còn 12 người sống sót và rút vào vùng rừng núi Sierra Maestra để tổ chức kháng chiến. Trong số những người sống sót, ngoài Fidel Castro còn có [[Raúl Castro|Raul Castro]] (em trai ông), Che Guevara và [[Camilo Cienfuegos]]. Nhóm kháng chiến được quần chúng ủng hộ và phát triển lên đến 800 người. Trong suốt 2 năm, họ áp dụng [[chiến thuật đánh du kích]] gây nhiều thiệt hại cho quân chính phủ.
 
[[Tập tin:Raulche2.jpg|right|thumb|220px|[[Raúl Castro]] (trái, em trai của Fidel), cùng với [[Ernesto Che Guevara]], tại căn cứ của họ là núi Sierra de Cristal tại tỉnh Oriente, Cuba, năm 1958.]]
Một giai đoạn quá độ đã được hình thành. [[Manuel Urrutia Lleó]], một chính trị gia không đảng phái đã được tôn lên làm [[Tổng thống Cuba]] vào ngày [[3 tháng 1]] năm [[1959]]. Manuel đã chỉ định một luật sư và là giáo sư [[Đại học La Habana]] là [[José Miró Cardona]] làm [[Thủ tướng]]. Tuy nhiên, chỉ sau 6 tuần, Miró bất ngờ từ chức. Fidel Castro được chỉ định là Thủ tướng. Ông hứa sẽ xây dựng một chính quyền trong sạch và tôn trọng hiến pháp. Chính phủ Castro đã xét xử và tuyên án tử hình hàng trăm cựu quan chức thuộc [[Đảng Batista]] vì tội danh [[tham nhũng]].
 
[[Hoa Kỳ]] ban đầu công nhận chính quyền Fidel Castro, nhưng sau khi Castro quốc hữu hóa các công ty nước ngoài tại Cuba thì quan hệ Hoa Kỳ – Cuba trở nên lạnh nhạt. Chính sách kinh tế của Castro làm cho Hoa Kỳ nghi ngờ rằng ông ủng hộ [[chủ nghĩa cộng sản]] và có quan hệ với [[Liên Xô|Liên bang Xô viết]] – đối địch với Hoa Kỳ trong [[Chiến tranh Lạnh]]. Tháng 4 năm 1959, Castro viếng thăm [[Nhà Trắng]] nhưng Tổng thống [[Dwight D. Eisenhower]] từ chối gặp, thay vào đó là Phó tổng thống [[Richard Nixon]]. Sau cuộc gặp gỡ này, Nixon cho rằng Castro là một người "ngây thơ" nhưng không nhất thiết là người cộng sản.
 
Castro đã có cuộc nói chuyện tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), một viện chính sách có trụ sở ở New York, bao gồm các công dân và cựu quan chức chính phủ quan tâm tới quan hệ quốc tế của Mỹ. Castro khá cứng rắn trong suốt buổi trao đổi, khẳng định rõ Cuba sẽ không cầu xin Hoa Kỳ viện trợ kinh tế.<ref>{{chú thích web | url = http://www.history.com/this-day-in-history/castro-visits-the-united-states | tiêu đề = Castro visits the United States - Apr 15, 1959 - HISTORY.com | author = | ngày = | ngày truy cập = 12 tháng 8 năm 2016 | nơi xuất bản = HISTORY.com | ngôn ngữ = }}</ref> Fidel Castro cũng trấn an người Mỹ về cách mạng Cuba, ông nói, ''"Tôi biết rằng thế giới nghĩ gì về chúng tôi, rằng chúng tôi là những người Cộng sản, và tất nhiên chúng tôi đã giải thích rất rõ ràng rằng chúng tôi không phải là những người cộng sản; rất rõ ràng."''<ref>
Trong 3 thập kỷ 1970-1990, Castro bước ra vũ đài quốc tế với tư cách người phát ngôn hàng đầu của các chính phủ "chống [[chủ nghĩa đế quốc]]" của Thế giới thứ ba. Nhờ những nỗ lực ngoại giao của Fidel, tới thập niên 1970, khả năng cô lập Cuba của Hoa Kỳ đã bị sụt giảm. Cuba đã bị trục xuất khỏi Tổ chức các nước châu Mỹ năm 1962 do áp lực từ Hoa Kỳ, nhưng vào năm 1975, Tổ chức các nước châu Mỹ dỡ bỏ mọi lệnh cấm vận chống Cuba và cả [[México]] cùng [[Canada]] đều thiết lập quan hệ thân cận với Cuba.
 
Sau khi Liên Xô sụp đổ, Cuba đưa ra các biện pháp kinh tế mới, gồm cho phép một số công ty tư nhân hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ và chế tạo, hợp pháp hóa sự sử dụng đồng [[đô la Mỹ|dollar Mỹ]] trong thương mại và khuyến khích [[Du lịch Cuba|du lịch]]. Năm 1996 du lịch đã vượt qua ngành công nghiệp mía đường để trở thành nguồn thu ngoại tệ lớn nhất cho Cuba. Cuba đã tăng gấp ba thị phần du lịch của mình tại Caribbean trong thập kỷ qua, với sự đầu tư to lớn vào hạ tầng du lịch, tỷ lệ tăng trưởng này được dự đoán sẽ còn tiếp diễn.<ref>{{Chú thích web| coauthors =Nicolás Crespo and Santos Negrón Díaz | url =http://lanic.utexas.edu/la/cb/cuba/asce/cuba7/crespo.pdf | title =Cuban tourism in 2007: economic impact | publisher =University of Texas | accessdate =ngày 9 tháng 7 năm 2006}}</ref> 1,9 triệu du khách đã tới Cuba năm 2003 chủ yếu từ Canada và Liên minh châu Âu mang lại khoản tiền 2,1 tỷ dollar cho nước này.<ref name="state.gov">{{Chú thích web | year = 2005 | month =December | url = http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2886.htm | title = Background Note: Cuba | publisher =U.S. Department of State | accessdate =ngày 9 tháng 7 năm 2006}}</ref> Chính phủ Cuba đã phát triển đáng kể khả năng [[Du lịch y tế]] của họ, coi đó là một trong những phương tiện quan trọng mang lại thu nhập cho đất nước. Trong nhiều năm, Cuba đã phát triển các bệnh viện đặc biệt điều trị bệnh riêng cho người ngoại quốc và các nhà ngoại giao nước ngoài. Mỗi năm, hàng ngàn người châu Âu, người Mỹ Latinh, người Canada và người Mỹ tới đây để sử dụng các dịch vụ chăm sóc y tế có giá cả thấp hơn tới 80% so với tại Hoa Kỳ.
 
Tới cuối thập kỷ 1990, Cuba đã có các mối quan hệ kinh tế với hầu hết các quốc gia Mỹ Latinh và đã cải thiện quan hệ với [[Liên minh châu Âu]], tổ chức này bắt đầu có quan hệ thương mại với Cuba. Trung Quốc cũng xuất hiện với tư cách một đối tác tiềm năng mới. Cuba cũng tìm thấy các đồng minh mới là [[Venezuela]] và [[Bolivia]], những nước xuất khẩu dầu và khí tự nhiên lớn.
 
Năm 2014, Cuba thống kê việc [[Hoa Kỳ cấm vận chống Cuba]] đã khiến kinh tế nước này thiệt hại 1,11 nghìn tỷ USD trong 55 năm qua (trung bình mỗi năm thiệt hại 20 tỷ USD). Trong 22 năm qua, Liên hiệp quốc năm nào cũng thông qua một nghị quyết yêu cầu Hoa Kỳ dỡ bỏ cấm vận chống Cuba với sự ủng hộ áp đảo của các thành viên thể hiện sự đoàn kết ủng hộ cho Cuba. Năm 2013, bản nghị quyết đã nhận được 188 phiếu thuận và chỉ có 2 phiếu chống của [[Mỹ]] và [[Israel]]<ref>{{chú thích web | url = http://vneconomy.vn/the-gioi/cuba-tuyen-bo-tong-thiet-hai-1168-ty-usd-vi-cam-van-20140910080043736.htm | tiêu đề = Cuba tuyên bố tổng thiệt hại 116,8 tỷ USD vì cấm vận | author = | ngày = | ngày truy cập = 9 tháng 3 năm 2015 | nơi xuất bản = VnEconomy, báo điện tử thuộc nhóm Thời báo Kinh tế Việt Nam | ngôn ngữ = }}</ref> (tuy nhiên, do Mỹ là nước có quyền phủ quyết ở Liên Hiệp quốc nên dù Nghị quyết có số phiếu thuận áp đảo thì vẫn không được thông qua). Năm 2014, sau 53 năm bao vây cấm vận, Tổng thống Mỹ [[Barack Obama]] đã tuyên bố mong muốn bình thường hóa quan hệ giữa 2 nước.
Cuba thời Fidel Castro đã tham gia vào 17 cuộc cách mạng châu Phi, giành được chiến thắng vĩ đại ở [[Angola]] và tạo hiệu ứng suốt miền nam châu Phi. Những hình ảnh của chuyến thăm của Nelson Mandela đến gặp Fidel Castro vào năm 1991, ngay sau khi rời khỏi nhà tù sau 27 năm, vẫn hình ảnh mang tính biểu tượng của lòng biết ơn tới Cuba đóng góp cho phong trào giải phóng ở các bộ phận khác nhau của châu Phi. Fidel từng nói ''"Angola rất giàu tài nguyên thiên nhiên. Một số đế quốc tự hỏi tại sao chúng tôi giúp người dân Angola, nhằm đạt những lợi ích gì. Chúng tôi không nhằm bất kỳ lợi ích vật chất nào cả, mà chúng tôi đang thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả"''<ref>[http://internacional.elpais.com/internacional/2016/11/27/actualidad/1480272891_087185.amp.html De Angola al ébola, la impronta cubana en África]</ref> (sau này khi Fidel mất, Angola đã để [[quốc tang]] cho ông).
 
Minh họa ấn tượng nhất của sự cống hiến của ông cho cuộc tranh đấu của châu Phi là can thiệp của ông ở [[Namibia]] và [[Angola]] chống lại chế độ phân biệt chủng tộc ở [[Nam Phi]] được sự ủng hộ của Mỹ và các cường quốc thực dân Tây Âu khác nhằm khai thác và thống trị của châu lục này. Sự trợ giúp của Fidel cho các nước châu Phi vẫn tiếp tục cho đến nay. Minh chứng đậm nét là sự ​​hỗ trợ hào phóng của Cuba trong cuộc chiến chống lại đại dịch [[Ebola]] cho các nước Tây Phi vào năm 2014<ref>[http://www.pambazuka.org/pan-africanism/we-mourn-fidel-castro-it-time-africa%E2%80%99s-youth-rose-against-kleptocracies As we mourn Fidel Castro, it is time Africa’s youth rose up against kleptocracies]</ref>. Sau khi Namiba độc lập, Castro gửi giáo viên Cuba, kỹ sư và bác sĩ y khoa Cuba đến để giúp tái thiết Namibia và cho đến ngày nay người dân Namibia vẫn được hưởng sự chăm sóc và tư vấn của các bác sĩ Cuba ở đây, nhờ vào lòng hảo tâm và tầm nhìn xa rộng lớn của Castro.<ref name="newera.com.na">[https://www.newera.com.na/2016/12/01/namibia-declares-three-days-of-mourning-for-castro/ Namibia declares three days of mourning for Castro]</ref>. Sau chiến tranh, khi Angola không đủ khả năng trả nợ cho Cuba, Fidel từng nói ''"Chúng tôi làm Cách mạng không phải để các bạn trả tiền"''. Hơn 42% nhân viên y tế tại Angola là người Cuba, nhiều người quyết định ở lại sau chiến tranh.<ref>[http://www.pri.org/stories/2016-11-27/angolan-leaders-remember-fidel-castro-fondly Angolan leaders remember Fidel Castro fondlyAngolan leaders remember Fidel Castro fondly]</ref> Fidel Castro được Ban lãnh đạo Liên đoàn phụ nữ dân chủ thế giới (FDIM) phong tặng là "Công dân Toàn cầu" vào ngày 5/12/2006.<ref>[http://vntinnhanh.vn/the-gioi/tinh-than-doan-ket-quoc-te-cuba-hien-tuong-dac-biet-trong-lich-su-quan-he-quoc-te-137905 Tinh thần đoàn kết quốc tế Cuba, hiện tượng đặc biệt trong lịch sử quan hệ quốc tế]</ref>
==Hình ảnh đại chúng==
"Tổng tư lệnh cách mạng Cuba - Fidel Castro qua đời lúc 22h29 ngày 25 tháng 11 năm 2016 giờ Cuba", Chủ tịch Cuba Raul Castro thông báo trên truyền hình quốc gia Cuba.
 
Ngoài Cuba, 11 quốc gia khác cũng tuyên bố [[quốc tang]] để tưởng niệm ông: [[Bolivia]] (7 ngày)<ref>{{cite web|title=Bolivia decreta duelo nacional por la muerte de Fidel Castro|url=http://prensa-latina.cu/index.php?o=rn&id=45915&SEO=bolivia-decreta-duelo-nacional-por-la-muerte-de-fidel-castro|website=Prensa Latina|accessdate=28 November 2016|date=28 November 2016|language=es}}</ref> [[Algeria]] (8 ngày)<ref name="Algeria" /> [[Nicaragua]] (9 ngày)<ref>{{cite web|title=Nicaragua decreta nueve días de duelo nacional por muerte de Fidel Castro|url=http://www.elnuevodiario.com.ni/politica/411369-nicaragua-decreta-nueve-dias-duelo-nacional-muerte/|website=El Nuevo Diario|accessdate=28 November 2016|date=26 November 2016|language=es}}</ref> [[Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên]] (3 ngày)<ref>{{cite web|title=North Korea declares 3-day mourning for 'close friend and comrade' Fidel Castro|url=https://www.rt.com/news/368389-north-korea-castro-mourning/|publisher=RT|accessdate=28 November 2016|date=28 November 2016}}</ref> [[Guinea Xích Đạo]] (3 ngày)<ref name="eqguinea">{{cite web|title=Duelo nacional en Guinea Ecuatorial por fallecimiento de Fidel Castro|url=http://prensa-latina.cu/index.php?o=rn&id=46097&SEO=duelo-nacional-en-guinea-ecuatorial-por-fallecimiento-de-fidel-castro|website=Prensa Latina|accessdate=29 November 2016|date=29 November 2016|language=es}}</ref> [[Venezuela]] (3 ngày),<ref>{{cite web|title=Gobierno de Venezuela declara tres días de duelo por fallecimiento de Fidel Castro|url=http://globovision.com/article/venezuela-se-solidariza-con-cuba-por-la-muerte-de-fidel-castro|website=Globovisión|accessdate=28 November 2016|date=26 November 2016|language=es}}</ref> [[Uruguay]] (1 ngày)<ref name="cu">{{cite web|url=http://www.granma.cu/mundo/2016-11-26/el-mundo-junto-a-un-gigante-26-11-2016-12-11-15|title=El mundo junto a un gigante|language=es|publisher=Granma}}</ref> và [[Việt Nam]] (1 ngày), [[Namibia]] để tang 3 ngày <ref>[https://www. name="newera.com.na"/2016/12/01/namibia-declares-three-days-of-mourning-for-castro/ Namibia declares three days of mourning for Castro]</ref>, [[Angola]] để tang 1 ngày<ref>[https://www.angop.ao/angola/en_us/noticias/politica/2016/11/48/Angolan-President-declares-one-day-national-mourning-Fidel-Castro-memory,099475d9-d025-4d03-87e1-0d8a6676ef13.html Angolan President declares one-day national mourning in Fidel Castro's memory]</ref>, và [[Dominica]]<ref>[http://www.dominicavibes.dm/news-217908/ Dominica declares national mourning for Fidel Castro]</ref>. Tại tang lễ ở Cuba, 70 nước đã cử lãnh đạo chính phủ đến viếng ông.
 
*Tổng thư ký Liên Hiệp quốc [[Ban Ki-moon]] nói từ [[Ashgabat]], [[Turkmenistan]]: ''"Tại thời điểm này của quốc tang, tôi cam kết sự ủng hộ của Liên Hợp Quốc để làm việc cùng với người dân của hòn đảo Cuba. Với sự lãnh đạo của cựu Chủ tịch Castro, Cuba đã tiến bộ không ngừng trong các lĩnh vực giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Tôi hy vọng Cuba sẽ tiếp tục tiến trên con đường cải cách và thịnh vượng hơn. Fidel để lại một dấu ấn lớn trên đất nước của ông và về chính trị toàn cầu. Lý tưởng cách mạng của ông để lại vài tranh luận. Ông là một tiếng nói mạnh mẽ cho [[công bằng xã hội]] trong các cuộc thảo luận toàn cầu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc và các diễn đàn quốc tế và khu vực."''<ref name="guard"/>
 
==Biểu tượng công cộng==
Theo nguyện vọng của cựu lãnh đạo Cuba Fidel Castro Ruz, sau khi ông chết, không trường học, không có bệnh viện, công trình công cộng mang tên ông. Tương tự như vậy, họ cũng không dựng tượng đài. Không có gì ở Cuba mang tên Fidel. <ref>[https://www.cibercuba.com/videos/noticias/2016-12-04-u146802-nada-cuba-llevara-nombre-fidel-castro Nada en Cuba llevará el nombre de Fidel Castro]</ref>
 
Tuy nhiên ở nhiều nước khác, nhiều đường phố, trường học,... mang tên ông.
48.517

lần sửa đổi