Bước tới nội dung

Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Deoxyribonucleotide”

Biên soạn tiếp có bổ sung hình.
Không có tóm lược sửa đổi
(Biên soạn tiếp có bổ sung hình.)
[[Tập tin:Deoxyinosine monophosphate Haworth.svg|nhỏ|Cấu trúc hóa học của dIMP (deoxyinosine monophosphate).]]
'''Deoxyribonucleotide''' (đêôxyribônuclêôtit) là [[nucleotide|nuclêôtit]] của phân tử [[ADN]]. Mỗi deoxyribonucleotide là một đơn vị cấu tạo nên đại phân tử sinh học ADN, nên cũng gọi là '''đơn phân của ADN'''.<ref>Campbell và cộng sự: "Sinh học" - [[Nhà xuất bản Giáo dục]], 2010.</ref><ref name=":0">Phạm Thành Hổ: "Di truyền học" - [[Nhà xuất bản Giáo dục]], 1998.</ref><ref>Đỗ Lê Thăng: "Di truyền học" - [[Nhà xuất bản Giáo dục]], 2005.</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.dictionary.com/browse/deoxyribonucleotide|title=deoxyribonucleotide|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|url hỏng=|ngày truy cập=}}</ref> Đây là một thuật ngữ trong [[Hóa sinh|sinh hoá học]], thường được viết tắt là '''dNP''' dùng để chỉ đơn vị hợp thành đại phân tử [[DNA|ADN]].
 
== Tổng quan ==
'''Deoxyribonucleotide''' là [[nucleotide]] của phân tử [[ADN]]. Mỗi deoxyribonucleotide là một đơn vị cấu tạo nên đa phân tử sinh học ADN, nên cũng gọi là '''đơn phân của ADN'''.
 
* Mỗi deoxyribonucleotidedNP (đêôxyribônuclêôtit) thông thường bao gồm ba phần:phân mộttử [[Baseliên nitơ|bazơkết nitơ]],với mộtnhau loạihợp đườngthành:<ref name=":0" /><ref>"Sinh học 12" - [[deoxyribose]]Nhà xuất mộtbản nhómGiáo [[Phosphat|phosphatedục]]., 2019.</ref><ref>{{cite book|title=The ACS style guide: effective communication of scientific information|year=2006|publisher=American Chemical Society|location=Washington, D.C.|isbn=978-0-8412-3999-9|edition=3rd|editor1=Coghill, Anne M. |editor2=Garson, Lorrin R. |page=244}}</ref> Bazơ nitơ liên kết với carbon 1' của deoxyribose (deoxyribose khác với ribose bởi sự tồn tại của một proton (-H) trên carbon 2', không phải là nhóm hydroxi (-OH)). Các nhóm [[Phosphat|phosphate]] liên kết với carbon 5' của đường.
 
- một phân tử [[Base nitơ|bazơ nitơ]] (nitrogenous base),
 
- một phân tử đường 5C là [[deoxyribose|đêoxyribôza]],
 
- một gốc [[Phosphat|phôtphat]] từ phân tử [[Axit phosphoric|axit phôtphoric]].
 
* Bazơ nitơ thông thường là [[Adenine|ađênin]] (A), [[Thymine|timin]] (T), [[Guanine|guanin]] (G) hoặc [[Cytosine|xitôzin]] (X). Vị trí liên kết của bazơ nitơ là nguyên tử [[cacbon]] số 1 của đường 5C ([[deoxyribose|đêoxyribôza]]), còn vị trí liên kết của gốc [[Phosphat|phôtphat]] là nguyên tử [[cacbon]] số 5 của đường này.<ref>Đỗ Quý Hai và cộng sự: "Giáo trình Hoá sinh" - Nhà xuất bản Đại học Huế.</ref>
 
* Trong mỗi dNP (đêôxyribônuclêôtit), thì đường và phôtphat chỉ có một loại, nhưng bazơ nitơ có thể là một trong bốn loại (A, T, G, X) là ít nhất, nên có ít nhất bốn loại dNP khác nhau, dựa vào đó mà tên gọi của mỗi loại khác nhau như sau:
 
- d'''A'''MP (deoxy'''a'''denosine monophosphate): bazơ nitơ là [[Adenine|A]],
 
- d'''T'''MP (deoxy'''t'''hymidine monophosphate): bazơ nitơ là [[Thymine|T]],
 
- d'''G'''MP (deoxy'''g'''uanosine monophosphate): bazơ nitơ là [[Guanine|G]],
 
- d'''C'''MP (deoxy'''c'''ytidine monophosphate) có bazơ nitơ là [[Cytosine|X]] (trong [[tiếng Anh]] viết tắt là C).
 
Ở trường hợp có nhiều hơn một gốc [[Phosphat|phôtphat]] liên kết với C<sub>5</sub> của đường 5C, thì từ "mono" (một) trong tên thay đổi thành "di" (nếu có hai) hoặc thành "tri" (nếu có ba [[Phosphat|phôtphat]]) - như [[Adenosine triphosphat|ATP]] tức adenosine triphosphate.
 
{{Đang sửa đổi}}
 
(deoxyribose khác với ribose bởi sự tồn tại của một proton (-H) trên carbon 2', không phải là nhóm hydroxi (-OH)). Các nhóm [[Phosphat|phosphate]] liên kết với carbon 5' của đường.
 
Deoxyribonucleotide trùng ngưng tạo thành ADN, nhóm phosphate của một nucleotide sẽ liên kết với carbon 3' trên một nucleotide khác, tạo thành [[liên kết phosphodiester]] thông qua quá trình [[trùng ngưng hóa]]. Các nucleotide mới được thêm vào phía carbon 3' của nucleotide cuối cùng, vì vậy quá trình tổng hợp luôn diễn ra theo chiều từ 5' đến 3'.
* {{MeshName|Deoxyribonucleotides}}
 
<br />{{sơ khai}}