Khác biệt giữa các bản “Hoàng đế Đức”

Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
n
không có tóm lược sửa đổi
n
n
}}
 
'''Hoàng đế Đức''', cònđôi khi cũng gọi là '''Đức hoàng'''<ref>[http://www.dunglac.org/index.php?m=home&v=detail&ia=17267 Điểm sách (931)]</ref> ([[tiếng Đức]]: '''''Deutscher Kaiser''''') là tước hiệu chính thức của [[nguyên thủ quốc gia]] hay nói cách khác là [[vua]] của [[Đế quốc Đức]] - tức "Đế chế thứ hai" của ngừơi Đức<ref name="Vier126">Peter Viereck, ''Metapolitics: From Wagner and the German Romantics to Hitler'', trang 126</ref>, mở đầu với sự đăng quang của [[Hoàng đế]] [[Wilhelm I của Đức|Wilhelm I]] (còn gọi là Wilhelm Đại Đế<ref>Stefan Berger, Mark Donovan, Kevin Passmore, ''Writing National Histories: Western Europe Since 1800'', trang 104</ref>) trong cuộc [[Chiến tranh Pháp-Phổ]] vào ngày [[18 tháng 1]] năm [[1871]] tại [[cung điện Versailles]], và kết thúc với sự kiện Hoàng đế [[Wilhelm II của Đức|Wilhelm II]] chính thức thoái vị vào ngày [[18 tháng 11]] năm [[1918]]. Trong suốt [[lịch sử]] tồn tại của mình, Đế quốc Đức đã trải qua ba đời Hoàng đế thuộc [[triều đại]] [[nhà Hohenzollern]] của [[Vương quốc Phổ]].<ref name="Cook345"/> Hoàng đế Đức được xem là vị vua hùng mạnh nhất của [[châu Âu]] trong thời kỳ ấy. <ref>[[Otto Bismarck]] (Fürst von), ''The Kaiser vs. Bismarck: suppressed letters by the Kaiser and new chapters from the autobiography of the Iron Chancellor'', trang XI</ref> Song, nhiều tài liệu cũng ghi nhận các vị [[Hoàng đế La Mã Thần thánh]] ("Đế chế thứ nhất" của người Đức<ref name="Vier126"/>) là '''Hoàng đế Đức'''. <ref>Mehmet Sinan Birdal, ''The Holy Roman Empire and the Ottomans: From Global Imperial Power to Absolutist States'', trang 87</ref><ref>Nina Berman, ''German Literature on the Middle East: Discourses and Practices, 1000-1989'', trang 27</ref>
 
ĐứcHoàng hoàngđế nắm phần lớn quyền thống trị Đế quốc Đức.<ref name="tongUe4"/> Trong khi sự đăng cơ của ĐứcHoàng hoàngđế Wilhelm I đánh dấu đại thắng của dân tộc Đức trước quân [[Đệ tam Cộng hòa Pháp|Pháp]] cũng như sự thắng lợi hoàn toàn của công cuộc [[thống nhất nước Đức]],<ref>Philip Schaff, ''History of the Christian Church: Medieval Christianity 590-1973'', trang 263</ref> việc ĐứcHoàng hoàngđế Wilhelm II thoái ngôi đã đánh dấu sự kết thúc của [[chế độ quân chủ]] Phổ - Đức. <ref name="Cook345">Chris Cook, John Stevenson, ''The Routledge Companion To European History Since 1763'', trang 345</ref>
 
Ngoài ra, nhiều tài liệu cũng sử dụng từ "'''Hoàng đế Đức'''" khi viết về các vị [[Hoàng đế La Mã Thần thánh]] ("Đế chế thứ nhất" của người Đức<ref name="Vier126"/>).<ref>Mehmet Sinan Birdal, ''The Holy Roman Empire and the Ottomans: From Global Imperial Power to Absolutist States'', trang 87</ref><ref>Nina Berman, ''German Literature on the Middle East: Discourses and Practices, 1000-1989'', trang 27</ref> Thực ra, các vị này kiêm nhiệm ngôi ''[[Vua Đức|Quốc vương Đức]]''. <ref>Philip J. Adler, Randall L. Pouwels, ''World Civilizations: To 1700'', trang 147</ref>
 
== Khởi thủy ==
Lễ thành lập Đế quốc Đức diễn ra ở [[cung điện Versailles]] ([[Pháp]]) vào năm [[1871]], và không phải là ngẫu nhiên mà Bismarck chọn nơi này. Như mọi học sinh Đức đều biết, một [[thế kỷ]] trước thời [[Napoléon Bonaparte]], vua [[Louis XIV của Pháp]] - người đã xây nên cung điện Versailles - đã [[xâm lược]] nước Đức, lăng mạ các Vương hầu Đức. Qua đó, sự kiện này thể hiện sự "trả đũa" của người Đức đối với các cuộc xâm lăng của Louis XIV và Napoléon, cũng như là sự lăng nhục mà người Phổ giành cho Pháp - quốc gia lớn mạnh nhất châu Âu đã bị Phổ đánh bại trong cuộc [[Chiến tranh Pháp-Phổ]].<ref> Alan Davies, ''The Crucified Nation: A Motif in Modern Nationalism'', trang 56</ref><ref name="tongUe4">Neil Tonge, ''The Rise of the Nazis'', trang 4</ref> Với cuộc đăng quang này, vị Hoàng đế [[chiến thắng]] đã nhận được chiếc "[[Vương miện]] của [[Charlemagne]] và [[Friedrich I của Đế quốc La Mã Thần thánh|Barbarossa]]"<ref>''Eminent persons: biographies reprinted from the Times 1870-'', Tập 4, trang 54</ref> trong khi [[Liên bang Bắc Đức]] ('''''Norddeutscher Bund''''') được chuyển đổi thành [[Đế quốc Đức]] ('''''Deutsches Kaiserreich'''''). Đế quốc này là một [[Liên bang|quốc gia Liên bang]]; Hoàng đế là nguyên thủ quốc gia và cũng là vị [[Chủ tịch]] của các vua chúa Liên bang (các vị [[Vua|Quốc vương]] xứ [[Vương quốc Bayern|Bayern]], [[Vương quốc Württemberg|Württemberg]], [[Vương quốc Sachsen|Sachsen]], các [[Đại Công tước]] xứ [[Đại Công quốc Baden|Baden]], [[Mecklenburg]], [[Đại Công quốc Hesse|Hesse]], cũng như nhiều Công quốc do Vương công hoặc [[Công tước]] cai quản, các [[thành phố tự do]] [[Thành phố tự do Hamburg|Hamburg]], [[Thành phố tự do Lübeck|Lübeck]] và [[Bremen (bang)|Bremen]]). Trong Đế chế Đức, Hoàng đế nắm phần lớn quyền hành (chẳng hạn như quyền bổ nhiệm các quan đại thần và [[Thủ tướng]] [[Chính phủ]], quyền tuyên bố chiến tranh và thiết lập hòa bình, quyền điều hành đường lối đối ngoại,…), trong khi [[Quốc hội (Đế quốc Đức)|Quốc hội]] (''[[Reichstag]]'') đóng vai trò quan trọng về [[tài chính]] và thuế khóa. Qua đó, Bismarck được xem là đã thành công trong việc xây dựng Vương triều của một vị Hoàng đế chuyên quyền. <ref name="tongUe4"/><ref> Joseph A. Biesinger, ''Germany'', trang 277</ref>
 
ĐứcHoàng hoàngđế Wilhelm I luôn thỏa mãn với việc trị vì đất nước trong khi Bismarck thực sự cầm quyền.<ref>Hastings Eells, ''Europe since 1500'', trang 159</ref> Dưới sự thống trị của hai ông, chính thể chuyên chế của Đế quốc Đức được vững tồn. Trong các nước lớn (ngoại trừ [[Đế quốc Nga]]), Đức thực sự là quốc gia duy nhất còn đứng vững trước phong trào [[Cách mạng]] và các yêu sách [[dân chủ]] của quần chúng. Trong lịch sử Đệ nhị Đế chế Đức có năm [[1888]] được gọi là là "Năm ba Hoàng đế" do vào năm ấy Hoàng đế Friedrich III lên kế vị vua cha Wilhelm I trong một thời gian ngắn rồi bệnh mất, để lại ngôi Hoàng đế cho con ông là Wilhelm II.<ref>Nick Yapp, Nicholas Yapp, ''Audrey Hepburn'', trang 13</ref><ref>W. Michael Blumenthal, ''The Invisible Wall: Germans and Jews: A Personal Exploration'', trang 239</ref><ref>Jonathan Steinberg, ''Bismarck: A Life'', trang 425</ref> Ông là vị nguyên thủ hùng mạnh nhất ở [[châu Âu]] thời đó.<ref name="yenne14"/> Không những là cháu trai của vị Hoàng đế đầu tiên của Đế quốc Đức - Wilhelm I và [[Nữ hoàng]] [[Victoria của Anh]] (do mẹ ông là con gái trưởng của Victoria<ref>Martin Kitchen, ''A History of Modern Germany: 1800 to the Present'', trang 157</ref>), Hoàng đế Wilhelm II còn là người thuộc dòng dõi các [[Sa hoàng|Nga hoàng]] Nga.<ref>John M. Merriman, J. M. Winter, ''Europe 1789 to 1914: encyclopedia of the age of industry and empire'', trang 2468</ref> Bản chất của Nhà nước quân chủ Đức có thể được thấy qua lời diễn văn của Wilhelm II vào năm [[1890]] : ''"Duy chỉ có một người làm chủ Đế quốc này và Trẫm sẽ không thể khoan dung cho những người khác"''.<ref name="tongUe4"/> Trong cuộc [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]], sau khi đại phá quân đội Nga hoàng trong [[trận Tannenberg]] ([[1914]]), [[Nguyên soái|Thống chế]] [[Paul von Hindenburg]] và [[Thượng tướng Bộ binh (Đức)|Thượng tướng]] [[Bộ binh]] [[Erich Ludendorff]] đã nổi lên mạnh mẽ, và sau khi lên nắm binh quyền vào năm [[1916]], hai ông đã chấn chỉnh đáng kể tình hình bất lợi cho Quân đội Đế quốc Đức sau thất bại trong [[trận Verdun]]. Hai ông được ĐứcHoàng hoàngđế trao cho quyền lực [[chính trị]] vào đầu năm [[1917]] và trở thành những nhà [[độc tài]] [[quân sự]] trên thực tế của nước Đức, chi phối Đế quyền.<ref>Shelley Baranowski, ''Nazi Empire: German Colonialism and Imperialism from Bismarck to Hitler'', trang 81</ref><ref>Denis Judd, ''Eclipse of kings: European monarchies in the twentieth century'', trang 18</ref><ref>Eric Dorn Brose, ''The Kaiser's Army: The Politics of Military Technology in Germany During the Machine Age, 1870-1918''</ref> Măt khác, Chiến dịch [[Tổng tấn công Mùa xuân 1918]] của Ludendorff - mở đầu với thắng lợi vang dội của quân Đức - đã được đặt tên là ''Trận chiến của Hoàng đế'' (''Kaiserschlacht''), và một bức tranh [[tuyên truyền]] của Đức đã cho thấy Đứcvị hoàngHoàng đế nước Đức tích cực tham gia lập kế hoạch cho Chiến dịch ấy.<ref>Spencer Tucker, ''Battles That Changed History: An Encyclopedia of World Conflict'', trang 439</ref><ref>David Raab, ''Battle of the Piave: Death of the Austro-Hungarian Army, 1918'', trang 59</ref> Dù sao đi chăng nữa, dẫu cho Hoàng đế thường hay vượt qua các giới hạn mà Hiến pháp Đức quy định và tích cực tận dụng Đế quyền theo các điều khoản của [[Hiến pháp]] sau năm [[1900]], dần dần ông không còn quyền trị nước nữa trong chiến tranh, khiến cho ông trở thành một "Hoàng đế bóng mờ" (''Schattenkaiser'').<ref> John C. G. Röhl, John C. G. Rohl, Nicolaus Sombart, ''Kaiser Wilhelm II New Interpretations: The Corfu Papers'', trang 7</ref> Sau thất bại của Chiến dịch Mùa xuân năm 1918, nước Đức cận kề thất bại, phe [[Entente|Hiệp Ước]] chủ trương trừng trị Đức thật khắt khe chừng nào ĐứcHoàng hoàngđế Wilhelm II vẫn còn trị vì nước Đức, buộc người Đức phải mở rộng quyền lực của Quốc hội. Song, phe Hiệp Ước vẫn nhất quyết không chịu từ bỏ chủ trương trên. Dù Wilhelm II không muốn thoái vị, phong trào [[Cách mạng Đức (1918&ndash;1919)|Cách mạng Đức]] bùng nổ dẫn tới sự thoái vị của ông, đánh dấu sự kết thúc của 3 thập kỷ trị vì của vị Hoàng đế cuối cùng của Đức. <ref> John Kerr, ''Germany, 1918-39'', trang 8</ref><ref name="yenne14">Bill Yenne, ''Hitler's Master of the Dark Arts: Himmler's Black Knights and the Occult Origins of the SS'', trang 1-</ref>
 
Chữ "the [[Kaiser]]" được dùng phổ biến trong các tài liệu [[tiếng Anh]], để chỉ ĐứcHoàng hoàngđế Wilhelm II.<ref>Nigel John Ashton, Duco Hellema, ''Unspoken Allies: Anglo-Dutch Relations Since 1780'', trang 80</ref><ref>Ronald Pawly, ''The Kaiser's Warlords: German Commanders of World War I'', trang 80</ref> Khái niệm ''chủ nghĩa Đức hoàng''<ref name="lenin">[http://www.tinparis.net/timhieu/Lenine_CarEcausse-Phan2_Ch7_RF.html Chương 7- Nước Nga bại trận là việc tốt cho cuộc cách mạng]</ref> hay ''chủ nghĩa Hoàng đế'' (''Kaiserism'') trong Anh ngữ cũng được dùng cho chế độ chuyên quyền và các chính sách của Hoàng đế Đức. <ref>[http://www.thefreedictionary.com/kaiserism TheFreeDictionary]</ref><ref>[http://tratu.soha.vn/dict/en_vn/Kaiserism Nghĩa của từ Kaiserism - từ điển Anh - Việt]</ref>
 
== Các vị Hoàng đế Đức (1871–1918)==

Trình đơn chuyển hướng