Khác biệt giữa các bản “Trận Leipzig”

Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
n
không có tóm lược sửa đổi
n (Bot: Tự động thay thế văn bản (-Cologne +Köln))
n
|date=ngày [[16 tháng 10|16]] – [[19 tháng 10]] năm 1813
|place=[[Leipzig]], [[Sachsen]]
|result= [[Thắng lợi quyết định]] của phe Liên minh ; [[Napoléon I]] rút quân khỏi [[sông Rhine]] <ref name="groundwarfare">Stanley Sandler, ''Ground warfare: an international encyclopedia'', Tập 1, trang 496</ref><ref name="spencertucker304"/><ref name="duncanwu"/> <br /> Đất [[Đức]] hoàn toàn được giải phóng ; <ref name="spencertucker304"/> <br /> Mở đầu cho sự sụp đổ của Napoléon I. <ref name="martinpolley">Martin Polley, ''A-Z of modern Europe since 1789'', trang 82</ref>
|combatant1={{flagicon|France}} [[Đệ nhất Đế chế Pháp]]<br />{{flagicon image|Flag of Poland (1807–1815).svg|size=22px}} [[Công quốc Warsaw]]<br />[[Tập tin:Flag of the Napoleonic Kingdom of Italy.svg|23px]] [[Vuơng quốc Ý (thời Napoléon)|Vuơng quốc Ý]]<br />{{flagicon|Two Sicilies|1811}} [[Vương quốc Napoli|Napoli]]<br />[[Tập tin:State flag of Saxony before 1815.svg|23px|Sachsen]] [[Vương quốc Sachsen|Sachsen]]<small>(16-17 tháng 10)</small><ref name="Saxons">Chuyển qua phe Liên minh từ 18 tháng 10 năm 1813</ref>
|combatant2={{flagicon|Russia}} [[Đế quốc Nga]]<br />{{flagicon|Austria|empire}} [[Đế quốc Áo]]<br />{{flagicon|Prussia|1803}} [[Vương quốc Phổ]] <br />{{flagicon|Sweden}} [[Thụy Điển]]<br />[[Tập tin:State flag of Saxony before 1815.svg|23px|Sachsen]] [[Vương quốc Sachsen|Sachsen]]<ref name="Saxons"/>
|commander1={{flagicon|France}} '''[[Napoléon Bonaparte|Napoléon I]]'''<br /> {{flagicon|France}} [[Auguste de Marmont]] <br /> {{flagicon|France}} [[JacquesMichel LauristonNey]] <br /> {{flagicon|France}} [[Jacques MacDonald]] <br /> {{flagicon image|Flag of Poland (1807–1815).svg|size=22px}} [[Józef Poniatowski]]{{KIA}}<br />[[Tập tin:State flag of Saxony before 1815.svg|23px|Sachsen]] [[FrederickFriedrich AugustusAugust I|FrederickFriedrich AugustusAugust]]
|commander2={{flagicon|Russia}} [[Mikhail Bogdanovich Barklay-de-Tolli|Barclay de Tolly]]<br />{{flagicon|Russia}} [[Levin August von Bennigsen|Bá tước von Bennigsen]] <br /> {{flagicon|Russia}} [[FabianMatvei Gottlieb vonIvanovich Osten-Sacken]] <br /> {{flagicon|Russia}} [[Louis Alexandre Andrault de LangéronPlatov]] <br /> {{flagicon|Austria|empire}} [[Karl Philipp, Công tước xứ Schwarzenberg|Công tước Schwarzenberg]]<br /> {{flagicon|Austria|empire}} [[Joseph Radetzky von Radetz]] <br /> {{flagicon|Austria|empire}} [[Johann von Klenau]] <br /> {{flagicon|Austria|empire}} [[Ignaz Gyulai]] <br /> {{flagicon|Sweden}} [[Karl XIV Johan của Thụy Điển|Thái tử Karl Johan]]<br />{{flagicon|Prussia|1803}} [[Gebhard Leberecht von Blücher|Gebhard von Blücher]] <br /> {{flagicon|Prussia|1803}} [[August Neidhardt von Gneisenau]] <br /> {{flagicon|Prussia|1803}} [[Georg von Pirch]] <br /> {{flagicon|Prussia|1803}} [[Hans Ernst Karl, Bá tước Zieten|Ziethen]] <br /> {{flagicon|Prussia|1803}} [[Friedrich Graf Kleist von Nollendorf]]
|strength1=195 nghìn.000 [[ngườiQuân đội|quân]] <ref name="Chandler1020">{{harvnb|Chandler|1966|p=1020}}</ref> <br /> 700 hỏa pháo<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.napoleonguide.com/battle_leipzig.htm |title=Leipzig : Battle of Leipzig : Napoleonic Wars : Bonaparte : Bernadotte : Charles : Blucher |publisher=Napoleonguide.com |date= |accessdate=2010-10-16}}</ref> <br /> '''Nguồn khác''': 361.000 nghìn người (vớiquân, 166,5 khẩu đội pháo) <ref name="alansked48"/>
|strength2=43 vạn.000 [[Lục quân|ngườiquân]] <ref name="Chandler1020"/> <br /> 1500 hỏa [[pháo]]<ref name=autogenerated1 /> <br /> '''Nguồn khác''': 202 nghìn.000 [[Quân đội|ngườiquân]]] (với, 114,5 khẩu đội pháo) <ref name="alansked48"/>
|casualties1='''Nguồn 1''': 38.000 nghìn ngườiquân [[chết]] và bị thương<br />330.000 vạn người bị bắt làmquân [[tù binh|bị bắt]] <br /> '''Tổng cộng: 68.000 nghìn ngườiquân''', cùng với 325 hỏa pháo và 500 xe goòng<ref name="spencertucker304"> Spencer Tucker, ''Battles That Changed History: An Encyclopedia of World Conflict'', trang 304</ref> <br /> '''Nguồn 2''' : 10.000 vạn ngườiquân (trong số đó 20.000 2 vạnquân bị bắt làm tù binh) <ref name="rogerparkinson162">Roger Parkinson, ''Hussar General: The Life of Blucher, Man of Waterloo'', trang 162</ref> <br /> '''Nguồn 3''': 12.000 nghìn ngườiquân bị bắt làm tù binh, 5.000 nghìn ngườiquân đào ngũ <br /> 15.000 nghìn ngườiquân bị nhiễm bệnh, chí ít là 440.0000 vạn ngườiquân chết và bị thương <br /> '''Tổng cộng: khoảng 75.000 nghìn ngườiquân''' (có cả 6 Sĩ quan cấp cao chết và 11 Tướng và Thống chế bị thương) <br /> 28 hiệu kỳ, 325 hỏa pháo, 720 tấn đạn dược, 900 xe goòng quân nhu <br /> 440.000 vạn [[hỏa mai]] và súng trường bị thu giữ <ref name="jonathonriley196">Jonathon P. Riley, ''Napoleon and the World War of 1813: lessons in coalition warfighting'', các trang 196-197.</ref>
|casualties2='''Nguồn 1''': 54.000 nghìn ngườiquân chết và bị thương <ref name="Chandler1020"/><ref name="spencertucker304"/> <br /> '''Nguồn 2''': '''Tổng cộng: khoảng 46.000 nghìn ngườiquân''' <br /> 16.000 nghìn ngườiquân Phổ <br /> 22.000 nghìn ngườiquân Nga <br /> 8500 ngườiquân Áo <ref name="rogerparkinson162"/> <br /> '''Nguồn 3''': khoảng 5 vạn50.000 ngườiquân chết và bị thương <ref name="jonathonriley196"/>
}}
{{Các cuộc chiến của Liên minh thứ sáu}}
'''Trận Leipzig''' là một trận đánh lớn trong [[những cuộc chiến tranh của Napoléon]], diễn ra từ ngày [[16 tháng 10]] cho đến ngày [[19 tháng 10]] năm [[1813]] giữa một bên là [[Liên minh thứ sáu]] bao gồm [[Đế quốc Nga|Nga]], [[Vương quốc Phổ|Phổ]], [[Đế quốc Áo|Áo]] và [[Thụy Điển]] do Đại tướng [[Mikhail Bogdanovich Barklay-de-Tolli|Barklay-de-Tolli]], [[Levin August von Bennigsen|Bá tước von Bennigsen]], [[Karl Philipp, Công tước xứ Schwarzenberg|Công tước Schwarzenberg]], [[Karl XIV Johan của Thụy Điển|Thái tử Karl Johan]] và [[Thống chế]] [[Gebhard Leberecht von Blücher|Gebhard von Blücher]] chỉ huy, và một bên là [[Quân đội]] [[Đế chế thứ nhất|Đế chế Pháp]] do đích thân [[Hoàng đế]] [[Napoléon Bonaparte]] chỉ huy. Lực lượng của Napoléon còn bao gồm các binh sĩ đến từ [[Ba Lan]], [[Ý]], và những đồng minh Đức trong [[Liên minh sông Rhine]]. Với hơn 60 vạn binh sĩ của khoảng 10 quốc gia tham chiến, đây là trận đánh có quy mô lớn nhất trước [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]].<ref>Peter, Hofschröer (1993), ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 64</ref> Thậm chí nó còn lớn hơn cả những cuộc giao tranh ác liệt trong cuộc [[Nội chiến Hoa Kỳ]]. Chính vì số lượng dân tộc tham chiến nhiều đến thế nên trận chiến này mới có tên là '''trận đánh Liên Quốc gia'''.<ref name="groundwarfare"/> Vị Tham mưu trưởng Von Radetzky của Áo đã lập kế hoạch cho trận này, mang lại chiến thắng quyết định cho khối Liên minh, làmgiúp họ xóa đi cái vết chiếnthất bại tại [[trận Dresden]] vừa qua.<ref name="davidhollins"/><ref name="spencertucker"/> Trong khi ngày đầu bất lợi cho người Pháp,<ref name="peterhof81"/> trận đánh này kết thúc với việc quân Phổ đột phá vào Leipzig trong ngày 19 tháng 10 năm ấy, trong khi quân Thụy Điển đập tan một cuộc phản công của quân Pháp.<ref name="petertr88">Peter Hofschr?er, ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 88</ref> Thất bại thê thảm này không những trở nên một bước ngoặt của [[Vương triều đại]] [[nhà Bonaparte]] trong [[lịch sử Pháp]]<ref name="theoaraonson134">Theo Aronson, ''The golden bees: the story of the Bonapartes'', trang 134</ref>, mà cũng là một điểm ngoặt trong [[lịch sử thế giới]].<ref name="hanshoeferhein51">Hans Hoefer, Heinz Vestner, ''Germany'', trang 51</ref> ThựcKết chấtthúc thảmthắng họalợi cuộc cùngChiến thêtranh lươngGiải nàyphóng cònDân đượctộc xemĐức, là trọng đại hơn cả [[trận Waterloo|thảmchiến họa Waterloo]] ([[1815]]),Leipzig do đâynhẽ là trận thảmđánh bạiquan lớntrọng nhất củathời Napoléon I và thực sự quyết định cho tình hình Âu lục trong vòng một [[thế kỷ]] sau đó, mà thảm họa Waterloo củng cố điều này. <ref name="peterhof6parkinson192">Peter Hofschr?er, ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 6</ref>
 
Trận huyết chiếnđánh này diễn ra trong vòng ba ngày, trongmở đóđầu là ngày [[16 tháng 10]] diễn ra những trận giao chiến không quyết định được tình hình, songkhi Napoléon I đã thất bại trong việc giáng đòn quyết định.<ref name="davidmarkh"/> Và, ngày [[17 tháng 10]] thì yên tĩnh hơn. Tuy nhiên, trong ngày hôm ấy liên quân có thêm được viện binh của Bá tước Bennigsen và Thái tử Karl Johan - góp phần dẫn đến chiến thắng quyết định của họ.<ref name="spencertucker304"/> Thế rồi, vào ngày [[18 tháng 10]] năm 1813, các thống soái Liên quân là Schwarzenberg, Karl Johan và Blücher đã vây được đại quân của Napoléon, rồi những cuộc giao chiến hết sức đẫm máu đã khiến cho cả hai phe đều phải hứng chịu tổn thất nặng nề, quân Pháp đại bại và bị đánh lui vào thành phố. Các chiến sĩQuân Phổ tiên phong chọc thủng hàng ngũ quân thùPháp.<ref name="parkinson192">Roger Parkinson, ''The encyclopedia of modern war'', các trang 192-193.</ref><ref name="josephbiesinger52"/> Napoléon không những thất thế mà lại còn phải hứng chịu tổn thất nặng nề. VớiThua đại bại củatan mìnhtác, Napoléon phải rút quân vào ngày [[19 tháng 10]] năm 1813. Quân Phổ thừa thắng chọcđột thủngphá vào Leipzig trong khi quân Thụy Điển cũng đánh bật quân Pháp. Chiến thắng quyết định của phe Liên minh đã quật chết chiến dịch cuối cùng của ông tại Đức.<ref name="groundwarfare"/><ref name="theoaraonson134"/><ref name="peterhof81"/> Trong khi toànToàn bộ vùng đấtnước Đức đã được giải phóng, Napoléon buộc phải trở về nước Pháp cùng với mộttàn độibinh quânbại tảtướng tơicủa ông.<ref name="spencertucker304"/> Trên đường rút quân, ông còn gặp tai ương khi một viên Hạ sĩ được lệnh đánh sập cầu để chặn đứng Liên quân lại hành động lúc quân Pháp còn kẹt lại, làm cho quân Pháp chịu nhiều thiệt hại thê thảm, mất đến cả vạn binh sĩ nữa.<ref name="sydneybritt145"/><ref name="josephbiesinger52"/> Trận ácLeipzig chiếnđẫm máu Leipzigđược trởxem thành thất bại bi đát nhất của Napoléon I,<ref name="hofchsro6">Peter Hofschröer, ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 6</ref> là một quả đắng tiếp tục thể hiện hạn chế của tài nghệ của ông kể từ sau [[trận Borodino]] ([[1812]]).<ref name="jeremyb4041"/> Tuy ông rút được quân ra khỏi [[sông Rhine]], quân đội ông đã bị rệu rã và chiến thắng bước ngoặt này của các nước phong kiến châu Âu đã định đoạt cho tương lai của cả châu lục này. <ref name="josephbiesinger52"/><ref name="duncanwu"/> Do bị áp đảo về quân số, Napoléon dù đã dựa vào ''[[nội tuyến]]'' để chống lại quân Đồng Minh vốn thiếu hợp tác và đố kỵ nhau, vẫn bị đại bại.<ref name="jeremyb4041"/> Chiến thắng vẻ vang tại Leipzig được xem là thể hiện lòng quả cảm không gì sánh bằng của những [[người lính]] Phổ, Nga và Áo,<ref name="radetz210"/> trong đó lực lượng Kỵ binh của họ đã lập công tích hiển hách khiến quân Pháp vô vọng.<ref name="romanjoh18"/> Trong khi đó Napoléon đã không thể đánh diệt từng đối phương một, và rồi thảm bại<ref name="jeremyblak24"/>.
Thắng lợi quan trọng này cũng tạo điều kiện cho Phổ chiếm được một lãnh thổ rộng lớn của Sachsen và Leipzig tình cờ trở thành vùng biên thùy. <ref name="marcoar211">Marco Arjan Bontje, Sako Musterd, Peter Pelzer, ''Inventive City-Regions: Path Dependence and Creative Knowledge Strategies'', trang 211</ref>
 
DoThắng bịlợi áplớn đảo về quân số, Napoléon dù đã dựa vào ''[[nội tuyến]]'' để chống lại quân Đồng Minh vốn thiếu hợp tác và đố kỵ nhau, vẫn bị đại bại.<ref name="jeremyb4041"/> Chiến thắng vẻ vang tại Leipzig cũngcòn thểđược hiện lòng quả cảm không gì sánh bằng của những [[người lính]] Phổ, Nga và Áo,<ref name="radetz210"/> trong đó các chiến sĩ Kỵ binh của họ đã lập công tích hiển hách khiến quân Pháp vô vọng.<ref name="romanjoh18"/> Như một vị tướng sa ngã, Napoléon I đã không thể đánh diệt từng đối phương một, và rồi dại bại trận này<ref name="jeremyblak24"/>. Trận thắng lớn ở Leipzig cũngxem là nhờ có tài cầm quân của Quận công xứ Schwarzenberg và đầu óc sáng suốt của viên Tham mưu trưởng của ông là [[Joseph Radetzky von Radetz]], trong khi những đòn ngoại giao trước đó của quan[[Bộ Thượngtrưởng|Đại Thưthần]] TriềuNgoại đìnhgiao Áo là [[Klemens von Metternich]] cũng được cho là góp phần lớn cho đại thắng.<ref name="radetz210"/> Kết thúc thắng lợi cuộc Chiến tranh Giải phóng Dân tộc Đức, trận chiến Leipzig có nhẽ là trận đánh quan trọng nhất thời Napoléon I.<ref name="parkinson192"/> Chiến thắng của quân Liên minh trong trận này đã lưu danh nghìn thu và trở thành đại quốc họa của nước Pháp dưới triềuthời Napoléon I, báo hiệu sự mất ngai vàng của ông lần đầu.<ref name="davidmarkh"/><ref name="martinpolley"/><ref name="hanshoeferhein51"/> Để đại thắng chói lọi trong trận đánh khốc liệt này thì Liên minh thứ sáu đã phải chịu nhiều hy sinh, tuy nhiên tổn thất của quân Pháp còn kinh hoàng hơn nữa. Có những 17 nghìn lãnh đạo quân sự của Pháp bao gồm Thống chế, Tướng và Sĩ quan cấp cao đều tử vong hoặc là bị thương, chưa kể còn mất nhiều vũ khí.<ref name="jonathonriley196"/> Chiến thắng to tát trong trận Leipzig đã mang lại danh thơm nức tiếng cho vị Thống chế Von Blücher của Phổ.<ref name="muller69al"/> Lực lượng [[Quân đội Phổ]], sau một quá trình [[cải cách]] lâu dài, đã giành lại được vinh quang nức tiếng kể từ sau chiến bại thảm hại trong [[trận Jena]] hồi năm [[1806]].<ref name="peteryoing"/> Bản thân vị tướng thắng trận Blücher cũng chính là một bậc công thần của cuộc cải tổ này.<ref name="rogerparkinsonlz">Roger Parkinson, ''The encyclopedia of modern war'', trang 60</ref> Trong trận ác chiến này thì xứ [[Sachsen]] chuyển từ phe Đế chế Pháp sang Liên minh - một sự kiện khiến quân Pháp choáng ngập<ref name="davidmarkh"/>, góp phần đem lại thảm họa cho Hoàng đế Napoléon. Trên đà thắng lợi sau chiến thắng vẻ vang ở Leipzig, quân Liên minh hủy diệt Liên minh sông Rhine một thời chư hầu của Napoléon I.<ref name="dornbrose74"/> Trên đường rút chạy của quân Pháp, vị vua xứ [[Westfalen]] do Napoléon I lập nên cũng theo gót ông.<ref name="theoaraonson134"/> Chiến thắng quyết định tại trận Leipzig là sự tiếp nối cho chiến thắng của nước Nga trong cuộc [[Chiến tranh Pháp-Nga, 1812|cuộc Chiến tranh Vệ quốc]] chống quân xâm lược Napoléon I buổi năm 1812,<ref name="rogerparkinson116">Roger Parkinson, ''The encyclopedia of modern war'', trang 116</ref> và diễn ra đúng lúc quân [[Đế quốc Anh|Anh]] cũng đang dần tiến vào nước Pháp.<ref name="martinpolley"/> Thua trận đánh được coi là định đoạt nhất của cuộc chiến ấy, vị Hoàng đế nước Pháp gì đây không bao giờ nắm ''thế công'' được nữa.<ref name="theoaraonson134"/><ref name="duncanwu"/> Với thắng lợi quyết định này, phe Liên minh đã phá vỡ tan tành Đế quốc của ông tại Đức và Ba Lan.<ref name="josephbiesinger52"> Joseph A. Biesinger, ''Germany: a reference guide from the Renaissance to the present'', trang 527</ref> Trên đà thắng lớn của khối Liên minh và sự suy sụp của Napoléon I, xứ [[Holland]] cũng tuyên bố [[độc lập]]<ref name="martindesmondjones"/>. Quân Liên minh thừa thắng tổ chức tấn công thẳng vào chính quốc Pháp, trong khi nước Pháp suy sụp sau đại bại,<ref name="jeremyblak24"/> để rồi dẫn đến sự thất bại hoàn toàn của Napoléon buộc ông phải thoái vị vô điều kiện vào Mùa[[mùa Xuânxuân]] năm [[1814]].<ref name="sydneybritt145"/> Trong khi quân Phổ đã cống hiến quyết định đến chiến thắng tại trận Leipzig, họ sẽ còn quyết định tới chiến thắng của khối [[Liên minh thứ bảy]] tại [[trận Waterloo]] ([[1815]]), cả hai trận đánh vang danh này đều gắn liền với sự toàn bại của Napoléon I. <ref name="grunberger"/><ref name="hanshoeferhein51"/>
== Sơ lược ==
Trận huyết chiến này diễn ra trong vòng ba ngày, trong đó ngày [[16 tháng 10]] diễn ra những trận giao chiến không quyết định được tình hình, song Napoléon I đã thất bại trong việc giáng đòn quyết định.<ref name="davidmarkh"/> Và, ngày [[17 tháng 10]] thì yên tĩnh hơn. Tuy nhiên, trong ngày hôm ấy liên quân có thêm được viện binh của Bá tước Bennigsen và Thái tử Karl Johan - góp phần dẫn đến chiến thắng quyết định.<ref name="spencertucker304"/> Thế rồi, vào ngày [[18 tháng 10]] năm 1813, các thống soái Liên quân là Schwarzenberg, Karl Johan và Blücher đã vây được đại quân của Napoléon, rồi những cuộc giao chiến hết sức đẫm máu đã khiến cho cả hai phe đều phải hứng chịu tổn thất nặng nề, quân Pháp đại bại và bị đánh lui vào thành phố. Các chiến sĩ Phổ tiên phong chọc thủng hàng ngũ quân thù.<ref name="parkinson192">Roger Parkinson, ''The encyclopedia of modern war'', các trang 192-193.</ref><ref name="josephbiesinger52"/> Napoléon không những thất thế mà lại còn phải hứng chịu tổn thất nặng nề. Với đại bại của mình, Napoléon phải rút quân vào ngày [[19 tháng 10]] năm 1813. Quân Phổ thừa thắng chọc thủng Leipzig trong khi quân Thụy Điển cũng đánh bật quân Pháp. Chiến thắng quyết định của phe Liên minh đã quật chết chiến dịch cuối cùng của ông tại Đức.<ref name="groundwarfare"/><ref name="theoaraonson134"/><ref name="peterhof81"/> Trong khi toàn bộ vùng đất Đức đã được giải phóng, Napoléon buộc phải trở về nước Pháp với một đội quân tả tơi.<ref name="spencertucker304"/> Trên đường rút quân, ông còn gặp tai ương khi một viên Hạ sĩ được lệnh đánh sập cầu để chặn đứng Liên quân lại hành động lúc quân Pháp còn kẹt lại, làm cho quân Pháp chịu nhiều thiệt hại thê thảm, mất đến cả vạn binh sĩ nữa.<ref name="sydneybritt145"/><ref name="josephbiesinger52"/> Trận ác chiến ở Leipzig trở thành thất bại bi đát nhất của Napoléon I,<ref name="hofchsro6">Peter Hofschröer, ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 6</ref> là một quả đắng tiếp tục thể hiện hạn chế của tài nghệ của ông kể từ sau [[trận Borodino]] ([[1812]]).<ref name="jeremyb4041"/> Tuy ông rút được quân ra khỏi [[sông Rhine]], quân đội ông đã bị rệu rã và chiến thắng bước ngoặt này của các nước phong kiến châu Âu đã định đoạt cho tương lai của cả châu lục này. <ref name="josephbiesinger52"/><ref name="duncanwu"/>
Do bị áp đảo về quân số, Napoléon dù đã dựa vào ''[[nội tuyến]]'' để chống lại quân Đồng Minh vốn thiếu hợp tác và đố kỵ nhau, vẫn bị đại bại.<ref name="jeremyb4041"/> Chiến thắng vẻ vang tại Leipzig cũng thể hiện lòng quả cảm không gì sánh bằng của những [[người lính]] Phổ, Nga và Áo,<ref name="radetz210"/> trong đó các chiến sĩ Kỵ binh của họ đã lập công tích hiển hách khiến quân Pháp vô vọng.<ref name="romanjoh18"/> Như một vị tướng sa ngã, Napoléon I đã không thể đánh diệt từng đối phương một, và rồi dại bại trận này<ref name="jeremyblak24"/>. Trận thắng lớn ở Leipzig cũng là nhờ có tài cầm quân của Quận công xứ Schwarzenberg và đầu óc sáng suốt của viên Tham mưu trưởng của ông là [[Joseph Radetzky von Radetz]], trong khi những đòn ngoại giao trước đó của quan Thượng Thư Triều đình Áo là [[Klemens von Metternich]] cũng góp phần lớn cho đại thắng.<ref name="radetz210"/> Kết thúc thắng lợi cuộc Chiến tranh Giải phóng Dân tộc Đức, trận chiến Leipzig có nhẽ là trận đánh quan trọng nhất thời Napoléon I.<ref name="parkinson192"/> Chiến thắng của quân Liên minh trong trận này đã lưu danh nghìn thu và trở thành đại quốc họa của nước Pháp dưới triều Napoléon I, báo hiệu sự mất ngai vàng của ông lần đầu.<ref name="davidmarkh"/><ref name="martinpolley"/><ref name="hanshoeferhein51"/> Để đại thắng chói lọi trong trận đánh khốc liệt này thì Liên minh thứ sáu đã phải chịu nhiều hy sinh, tuy nhiên tổn thất của quân Pháp còn kinh hoàng hơn nữa. Có những 17 nghìn lãnh đạo quân sự của Pháp bao gồm Thống chế, Tướng và Sĩ quan cấp cao đều tử vong hoặc là bị thương, chưa kể còn mất nhiều vũ khí.<ref name="jonathonriley196"/> Chiến thắng to tát trong trận Leipzig đã mang lại danh thơm nức tiếng cho vị Thống chế Von Blücher của Phổ.<ref name="muller69al"/> Lực lượng [[Quân đội Phổ]], sau một quá trình [[cải cách]] lâu dài, đã giành lại được vinh quang nức tiếng kể từ sau chiến bại thảm hại trong [[trận Jena]] hồi năm [[1806]].<ref name="peteryoing"/> Bản thân vị tướng thắng trận Blücher cũng chính là một bậc công thần của cuộc cải tổ này.<ref name="rogerparkinsonlz">Roger Parkinson, ''The encyclopedia of modern war'', trang 60</ref> Trong trận ác chiến này thì xứ [[Sachsen]] chuyển từ phe Đế chế Pháp sang Liên minh - một sự kiện khiến quân Pháp choáng ngập<ref name="davidmarkh"/>, góp phần đem lại thảm họa cho Hoàng đế Napoléon. Trên đà thắng lợi sau chiến thắng vẻ vang ở Leipzig, quân Liên minh hủy diệt Liên minh sông Rhine một thời chư hầu của Napoléon I.<ref name="dornbrose74"/> Trên đường rút chạy của quân Pháp, vị vua xứ [[Westfalen]] do Napoléon I lập nên cũng theo gót ông.<ref name="theoaraonson134"/> Chiến thắng quyết định tại trận Leipzig là sự tiếp nối cho chiến thắng của nước Nga trong cuộc [[Chiến tranh Pháp-Nga, 1812|cuộc Chiến tranh Vệ quốc]] chống quân xâm lược Napoléon I buổi năm 1812,<ref name="rogerparkinson116">Roger Parkinson, ''The encyclopedia of modern war'', trang 116</ref> và diễn ra đúng lúc quân [[Đế quốc Anh|Anh]] cũng đang dần tiến vào nước Pháp.<ref name="martinpolley"/> Thua trận đánh được coi là định đoạt nhất của cuộc chiến ấy, vị Hoàng đế nước Pháp gì đây không bao giờ nắm ''thế công'' được nữa.<ref name="theoaraonson134"/><ref name="duncanwu"/> Với thắng lợi quyết định này, phe Liên minh đã phá vỡ tan tành Đế quốc của ông tại Đức và Ba Lan.<ref name="josephbiesinger52"> Joseph A. Biesinger, ''Germany: a reference guide from the Renaissance to the present'', trang 527</ref> Trên đà thắng lớn của khối Liên minh và sự suy sụp của Napoléon I, xứ [[Holland]] cũng tuyên bố [[độc lập]]<ref name="martindesmondjones"/>. Quân Liên minh thừa thắng tổ chức tấn công thẳng vào chính quốc Pháp, trong khi nước Pháp suy sụp sau đại bại,<ref name="jeremyblak24"/> để rồi dẫn đến sự thất bại hoàn toàn của Napoléon buộc ông phải thoái vị vô điều kiện vào Mùa Xuân năm [[1814]].<ref name="sydneybritt145"/> Trong khi quân Phổ đã cống hiến quyết định đến chiến thắng tại trận Leipzig, họ sẽ còn quyết định tới chiến thắng của khối [[Liên minh thứ bảy]] tại [[trận Waterloo]] ([[1815]]), cả hai trận đánh vang danh này đều gắn liền với sự toàn bại của Napoléon I. <ref name="grunberger"/><ref name="hanshoeferhein51"/>
 
== Bối cảnh lịch sử ==
Tuy Napoléon I đại thắng nước [[Đế quốc Nga|Nga]] vào năm [[1807]] và [[Đế quốc Áo|Áo]] vào năm [[1809]], ông vẫn khó thể củng cố các thắng lợi này.<ref name="jeremyb4041">[[Jeremy Black]], ''Introduction to global military history: 1775 to the present day'', các trang 40-41.</ref> Sau khi Napoléon thất bại trong [[Chiến tranh Pháp-Nga, 1812|cuộc xâm lược nước Nga]] và cuộc chiến tranh tại [[bán đảo Iberia]], hệ thống liên minh của ông bị lung lay,<ref name="jeremyblak24"/> và các lực lượng chống Pháp từ từ thận trọng tập hợp lại thành Liên minh thứ sáu, bao gồm Nga, Áo, [[Phổ (quốc gia)|Phổ]], [[Thụy Điển]], [[Vương quốc Anh|Anh]], [[Tây Ban Nha]], [[Bồ Đào Nha]] và một số tiểu quốc của Đức.<ref>Peter, Hofschröer (1993), ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 265</ref> Tổng cộng, Liên minh có thể đưa vào chiến trường hơn một triệu quân. Thực sự thì ở thời điểm diễn ra trận đánh Leipzig, tổng số lực lượng của liên quân ở phía đông [[sông Rhine]] đã lên tới hơn một triệu người. Ngược lại, lực lượng của Napoléon đã giảm xuống chỉ còn vài trăm ngàn. Người Phổ chiến đấu trong cuộc chiến tranh này để giải phóng đất nước khỏi quân Pháp xâm lược (vốn trước đó họ luôn mong mỏi chờ cơ hội "ngàn năm có một" để mà vùng lên kháng chiến<ref name="martindesmondjones"/>), trong khi người Nga coi cuộc chiến này là sự tiếp nối của chiến thắng của họ trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc 1812. Do đó, cả hai nước Phổ và Nga đều quyết tâm lật nhào chế độ Napoléon. Trong khi đó, người Áo không có được niềm nhiệt huyết của người Phổ và sự quyết tâm của người Nga : họ chỉ làm tới cùng vì mục đích chính trị, nhằm đánh cho chế độ Napoléon đuối đi và phá vỡ sự nhũng nhiễu của Pháp vào Triều đình nước Áo, cho nên họ vẫn không hề tham chiến. <ref>Peter Hofschröer, ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 22</ref>
 
Bấy giờ Napoléon I cũng tái xây dựng quân đội của mình.<ref name="josephbiesinger52"/> Vị Hoàng đế cố gắng khôi phục lại quyền kiểm soát của mình ở Đức và ông giành được hai chiến thắng khó nhọc trước liên quân Nga - Phổ tại [[trận Lützen|Lützen]] ngày 2 tháng 5 và [[trận Bautzen|Bautzen]] vào ngày 20-21 tháng 5. Hai chiến thắng này đưa tới một sự đình chiến tạm thời. Vào ngày 26 tháng 6, quanĐại Thượng thư Bộthần Ngoại giao của Áo là [[Franz Georg Karl von Metternich]] (cũng là một trong những nhân vật quan trọng trong việc thành lập Liên minh thứ sáu) tới gặp Napoléon ở [[Dresden]] để thương lượng cho một hòa ước lâu dài hơn. Metternich đòi hỏi Napoléon phải buông bỏ hầu hết các lãnh thổ ở bên ngoài biên giới tự nhiên của Pháp, và cuộc đàm phán không đi đến kết quả.<ref name="Paul">100 Decisive Battles from Ancient Times to the Present, Paul K. Davis, p. 295</ref>
 
ViVị Tham mưu trưởng 46 tuổi của quân Áo là Von Radetzky đã lập sẵn kế hoạch Dựdự Bịbị, đồng ông đãthời tổng động viên được tới 37 nghìn.000 binh sĩ tinh nhuệ.<ref name="davidhollins"/> Sau khi hòa ước ngắn ngủi kết thúc, Napoléon đạtgiành được mộtthắng chiến thắnglợi lớn tạitrong [[trận Dresden|Dresden]] vào ngày 27 tháng 8. Từ sau thời điểm này, quân Liên minh, dưới quyền chỉ huy tối cao của Đại tướng Nga là [[Mikhail Bogdanovich Barklay-de-Tolli]] và những sự chỉ huy riêng rẽ của [[Gebhard Leberecht von Blücher]], [[Karl XIV Johan của Thụy Điển|Thái tử Karl Johan của Thụy Điển]], [[Karl Philipp zu Schwarzenberg]], và [[Levin August Gottlieb Theophil, Bá tước Bennigsen|Bá tước Bennigsen]] của Nga, đã làm theo chiến lược được vạch ra trong ''Kế hoạch Trachenberg'' của Radetzky<ref name="alansked48"/> là tránh đụng độ trực tiếp với Napoléon mà tấn công các thống chế của ông. Chiến lược này giúp họ chiến thắng trong các trận đánh ở [[Trận Großbeeren|Großbeeren]], [[Trận Kulm|Kulm]], [[Trận Katzbach|Katzbach]] và [[Trận Dennewitz|Dennewitz]].
[[Tập tin:Napoleon i Poniatowski Lipsk.jpg|thumb|300px|right|Napoleon và tướng Poniatowski ở Leipzig, tranh của January Suchodolski]]
Những chiến thắng của quân Liên minh đã lật ngược ý nghĩa của những thắng lợi ban đầu của Napoléon I, đưa ông vào tình thế nguy kịch.<ref name="davidmarkh"/><ref name="leggiere212">Michael V. Leggiere, ''The Fall of Napoleon: The allied invasion of France, 1813-1814'', các trang 11-12.</ref> Trong khi ấy, Napoléon I cho rằng quân Pháp phải đóng cứ thật đông tại kinh thành Dresden để hộ vệ cho vua chư hầu xứ Sachsen.<ref name="josephbiesinger52"/> Thống chế Pháp [[Nicolas Oudinot]] với 6 vạn quân sĩ đã thất bại ở Großbeeren và không thể đánh chiếm được kinh thành [[Berlin]]. Napoléon vì vậy phải rút về phía tây, do sự uy hiếp từ phía bắc. Về hướng Bắc, từ bên bờ trái sông Elbe, quân Ney không chặn nổi quân Thụy Điển do Thái tử Bernadotte chỉ huy.<ref name="leggiere212"/> Napoléon I vượt sông Elbe vào cuối tháng 9, vốn đã có ý định từ bỏ đất Đức,<ref name="leggiere212"/> sau đó tập hợp lực lượng ở [[Leipzig]] để bảo vệ con đường tiếp vận và chạm trán với quân Liên minh. Ông triển khai quân đội xung quanh thành phố, nhưng lấy trong tâm từ [[Taucha]] đến [[Stötteritz]], nơi ông trực tiếp chỉ huy. Lúc này thì quân Phổ tiến đánh từ [[Wartenburg]], quân Áo và quân Nga tiến đánh từ [[Dresden]], còn quân Thụy Điển từ phía bắc kéo tới. Đối đầu với một khối Liên minh quá ư là hùng mạnh,<ref name="martinpolley"/> Napoléon I không thể xuất binh đánh bại từng đối phương một của ông.<ref name="davidmarkh"/> Trong khi đó, Hoàng đế nước Nga là Aleksandr I đã giành lại được một số quyền chủ động về ngoại giao từ tay người Áo, trong khi vua Friedrich Wilhelm III nước Phổ vẫn là "đồng minh trung thành" của Nga. Nhà vua nước Phổ cho rằng chính ông cứ thân cận với Đế quốc Nga như thế thì ắt hẳn là thanh danh của nước Phổ sẽ gia tăng tại Đức, bất chấp Đế quốc Áo. <ref name="leggiere212"/>
 
Vào ngày [[6 tháng 10]] năm 1813, theo thỏa thuận với quanĐại Thượngthần thưNgoại giao Metternich của Áo,<ref name="alansked48"/> xứ [[Bayern]] chuyển qua khối Liên minh để bảo vệ nền độc lập của mình. Đến đây, Liên minh sông Rhine chư hầu của Napoléon I bắt đầu tan rã.<ref name="davidmarkh"/> Trong lúc ấy, Napoléon I hãy còn phân vân trước tình thế và cho đến ngày [[14 tháng 10]] năm 1813 thì ông mới hay tin từ vua xứ [[Württemberg]] là xứ Bayern từ rời bỏ ông. <ref name="alansked48">Alan Sked, ''Radetzky: Imperial Victor and Military Genius'', trang 48</ref>
 
== Lực lượng hai bên ==
Vào lúc bắt đầu trận chiến, quân Pháp có khoảng 195.000 người, còn liên quân có khoảng 330.000 người. Cả hai phía đều có nhiều pháo binh, tổng cộng có thể lên tới trên 2.500 khẩu pháo. Napoléon phải đối mặt với hai vấn đề trong quân đội mình: sự thiếu kinh nghiệm của một bộ phận binh sĩ và sự thiếu hụt về lực lượng kỵ binh (do bị thiệt hại nặng nề trong chiến dịch đánh nước Nga).<ref name="Paul"/> Các chiến sĩ của ông trong trận này đều mới được tuyển mộ, cho nên được luyện tập kém cỏi.<ref name="josephbiesinger52"/> Không có nhiều kỵ binh, vấn đề trinh sát quân địch trở nên khó khăn với quân Pháp.<ref name="Paul"/> Họ cũng bị vây đánh từ cả hai mặt, với Đại tướng Kỵ binh Phổ là Blücher áp sát từ phía bắc, còn quân Áo và Nga do Karl von Schwarzenberg chỉ huy uy hiếp từ phía nam. Theo tác giả Alan Sked thì trong suốt trận đại thắng tại Leipzig, quân Đồng Minhminh có tới 361 nghìn chiếnbinh sĩ (cùng với 166.5 khẩu đội pháo) và đối đầu với họ là 202 nghìn binh lính Pháp (cùng với 114.5 khẩu đội pháo).<ref name="alansked48"/> Những người lính Đồng Minhminh đã tụ họp ở vùng ngoại ô thành phố Leipzig, sẵn sàng đánh một trận quyết định cho tương lai của cả châu Âu<ref name="josephbiesinger52"/>. Trên cương vị là Tham mưu trưởng của Schwarzenberg, Tướng Áo là [[Joseph Radetzky von Radetz]] cũng có đóng góp xuất sắc<ref>Paula S. Fichtner, ''Historical dictionary of Austria'', trang 246</ref>, tham gia lập kế hoạch góp phần không nhỏ đến đại thắng của quân Đồng Minh trong trận Leipzig sau đó. <ref name="spencertuckerjosephbiesinger52">Spencer Tucker, ''A global chronology of conflict: from the ancient world to the modern Middle East'', Tập 2, trang 1296</ref>
 
Trên trận địa, hai Hoàng đế Franz I nướccủa Áo, Aleksandr I nướccủa Nga cùng với Quốc vương Friedrich Wilhelm III nướccủa Phổ ngồi quan sát tình hình chiến sự trong một trại, và đã có khi quân Pháp suýt nữa bắt được ba quân vương. <ref name="alansked48">Alan Sked, ''Radetzky: Imperial Victor and Military Genius'', các trang 4841-51.</ref>
 
== Trận chiến ngày 16 tháng 10 ==
Quân đoàn II của Áo do von Merveldt chỉ huy đã tiến về Connewitz qua Gautzsch và định tấn công vị trí này, nhưng đường tiến quân tới đây không có chỗ để quân Áo triển khai pháo binh. Vì vậy mà họ xoay sang tiến đánh Dölitz ở gần đó do quân Ba Lan phòng thủ, và chiếm lấy vị trí này. Một cuộc phản công đã đánh bật quân Áo, nhưng rồi quân Áo pháo kích mạnh mẽ vào nơi đây và đẩy lui quân Ba Lan.
 
Tướng [[Friedrich Graf Kleist von Nollendorf]] của Phổ tiến quân dọc sông Pleisse và tấn công các thống chế bên Pháp là Poniatowski và Augereau ở làng Markkleeberg. Họ sửa lại một cây cầu và chiếm một trường học cùng một thái ấp. Quân Pháp phản công đẩy lui quân Áo ra khỏi trường trở lại sông. Đợt tấn công của Pháp vào thái ấp thì lại khiến họ gặp nhiều tổn thất. Sư đoàn 14 của Nga bắt đầu thọc sườn để đẩy lui quân Ba Lan khỏi Markkleeberg. Tướng Poniatowski tới ngăn cuộc rút lui này và chặn đứng quân Nga. Sau đó ông tấn công một bộ phận quân Phổ đang ở vị trí trống trải trước khi cáclực chiến sĩlượng Khinh Kỵ binh Nga giải cứu họ. Poniatowski chiếm lại được Markkleeberg, nhưng rồi lại bị quân Phổ đẩy lui. Lính ném lựu đạn Áo tập hợp ở Markkleeberg và tấn công thọc sườn để đánh bật quân Pháp và Ba Lan khỏi vùng này.<ref>http://www.napolun.com/mirror/napoleonistyka.atspace.com/Leipzig_battle.htm, Fighting along the Pleisse River.</ref>
 
==== Giao tranh ở Wachau và Liebertwolkwitz ====
Napoléon nhận thấy liên quân đã chiếm thế thượng phong, nhưng lực lượng của họ khá phân tán và đó có thể là điều kiện thuận lợi để quân Pháp phản công. Ông hạ lệnh cho tướng Drouot đưa 100 khẩu đại pháo lên đồi Gallows, hy vọng dùng uy lực của chúng để đánh tan kẻ địch. Quân đoàn II Nga của tướng Eugene đứng ở vị trí trống trải và là nạn nhân chủ yếu của đợt pháo kích này. Mặc dù Eugene chỉ huy quân lính rất dũng cảm nhưng lực lượng của ông vẫn bị tổn thất nặng nề và phải rút lui.<ref>http://www.napolun.com/mirror/napoleonistyka.atspace.com/Leipzig_battle.htm#leipzigbattle112, General Drouot "The Monk" and his 100 guns on Gallows Hill.</ref>
 
Tiếp đó, Napoléon hạ lệnh cho thống chế [[Joachim Murat|Murat]] dẫn 10.000 kỵ binh xông lên, đánh vào ngay lỗ hổng trong hàng ngũ địch vừa được tạo ra giữa Wachau và đồi Gallows. Murat cho tiến quân theo các đội hình dọc và đẩy lui được những lực lượng đầu tiên mà ông giáp mặt. Thế nhưng nhiều nhóm quân cơ động của Nga, Phổ và Áo bắt đầu quấy rối quân của Murat, còn [[Aleksandr I của Nga|SaNga hoàng]] đưa lực lượng dự bị tới cánh phía nam để trợ chiến. Murat buộc phải thu quân lại vị trí ban đầu.<ref name="Paul2">100 Decisive Battles from Ancient Times to the Present, Paul K. Davis, p. 296</ref>
 
Sư đoàn Tân Cận vệ cũng được Napoléon tung ra tham chiến để hy vọng tạo ra bước ngoặt. Phối hợp cùng quân đoàn V của Lauriston và quân đoàn II của Victor, họ đánh chiếm lại các làng Liebertwolkwitz và Wachau, nhưng rồi bị chặn lại bởi lính tinh nhuệ của Áo<!--(Trong bản tiếng Anh grenadier dùng để chỉ lính tinh nhuệ, không phải lính ném lựu vốn không còn tồn tại ở thời điểm này)--> cùng lính Cận vệ Nga, được hỗ trợ bởi kỵ binh giáp nặng của Nga. Kết quả chung từ các phương án tác chiến của Napoléon là chúng đã giúp quân Pháp chiếm được một vài vị trí chiến thuật, nhưng không phá vỡ được thế trận của liên quân như ông mong đợi.
Phía Pháp chỉ nhận thêm 14 nghìn viện binh, một con số ít ỏi nếu so với 145.000 viện binh của liên quân, bao gồm cả những lực lượng được chỉ huy bởi tướng Nga von Bennigsen và Thái tử Thụy Điển Karl Johan (trước kia từng phục vụ cho Napoléon với danh hiệu Thống chế Bernadotte). Nếu như Karl Johan đến sớm hơn thì rất có thể là mặt trận phía bắc của quân Pháp với binh lực ít ỏi đã bị đánh tan nát trong ngày hôm qua. <ref name="Paul2"/>
 
Đêm ngày 17 tháng 10 năm 1813, Hoàng đế Napoléon phải rút ngắn mặt trận của ông ta bằng việc cho rút quân về vị trí gần Leipzig. Ông ta cho bố trí như sau : Trong quân cánh phải do Murat chỉ huy, Binh đoàn Poniatowski, Augereau và Victor được triển khai từ Connewitz về Probstheida, được lực lượng Cận vệ và quân chủ lực Kỵ binh hỗ trợ. Trung quân dưới quyền Macdonald - Binh đoàn thứ XI được triển khai từ Zuckelhausen thông qua Holzhausen tới Steinberg và được yểm trợ bởi Lauriston và Sebastiani. Quân cánh trái dưới quyền Ney - ở trong và xung quanh Paunsdorf gồm có Sư đoàn Sachsen, Sư đoàn Durutte và Binh đoàn Marmont được yểm trợ bởi Souham và vài chiếnbinh sĩ của Binh đoàn Kỵ binh Arrighi. Tại Leipzig - có Sư đoàn Dombrowski, lực lượng đồn trú Leipzig, Sư đoàn Kỵ binh Lorge. Tại Lindenau - hai Sư đoàn Tân Cận vệ do Mortier cầm đầu. Do những tổn thất ê chề của quân Pháp trong suốt hai ngày, Napoléon còn có 16 vạn quân sĩ và 630 khẩu đại bác. <ref name="hofschroeer81">Peter Hofschröer, ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 81</ref>
 
== Trận chiến ngày 18 và 19 tháng 10 ==
Trong cùng lúc này, theo yêu cầu của các sĩ quan Thụy Điển, vốn cảm thấy xấu hổ về việc đã không đến kịp để chiến đấu trong ngày hôm qua, Thái tử ra lệnh cho bộ binh nhẹ của họ tham gia vào cuộc tấn công cuối cùng trong ngày, vào chính Leipzig. Những người lính Thụy Điển chiến đấu rất tốt và chỉ mất có 121 người trong trận đánh này. Thực sự, Bernadotte luôn rất lo lắng sợ Napoléon I sẽ tiến chiếm kinh kỳ Berlin cùng với đường rút quân của chính ông, cho dầu nhiều nhà phê bình chỉ trích rằng ông đến chậm và sẽ không đến nếu không có lời đe dọa là nước Anh sẽ cắt viện trợ cho ông. Đánh giá [[sử học]] về vai trò của Bernadotte vẫn còn là điều gây tranh cãi. <ref name="alansked48"/>
 
Trong cuộc chiến, 5.400 người lính Sachsen thuộc quân đoàn VII của Pháp bỏ qua phe liên quân. Quân Pháp choáng váng. Quân Sachsen nổ súng nhằm thẳng vào quân Pháp, và dầu quân Pháp đánh bật được họ, điều này chẳng còn có ý nghĩa gì nữa.<ref name="davidmarkh"/> Các binh sĩ [[Baden]] của Napoléon I thừa thế cũng đào ngũ và chạy qua phe Liên minh. <ref name="alansked48"/> Sau khi thua to trong trận tàn sát kinh hồn bạt vía, Napoléon biết rằng thất bại là điều không thể tránh khỏi và cho rút quân qua [[sông Elster]] vào đêm 18-19 tháng 10. Nguồn tiếp tế của ông đã bị suy sụp.<ref name="davidmarkh"/><ref name="josephbiesinger52"/> Liên quân không hay biết về cuộc rút lui của quân Pháp cho đến 7 giờ sáng, và sau đó bị họ cầm chân bởi đạo quân chặn hậu dũng mãnh của tướng Oudinot. Một Tiểu đoàn Dân binh [[Đông Phổ]] do Friccius chỉ huy đã lập nên chiến công đột phá vào Leipzig, trong khi quân Thụy Điển đập tan một đợt phản kích của đối phương.<ref name="petertr88">Peter Hofschr?er, ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 88</ref> Cuộc rút lui diễn ra êm thắm cho đến khi xảy ra sự cố ở cây cầu bắc qua sông Elster. Viên hạ sĩ có nhiệm vụ đánh sập cầu để chặn đường truy đuổi của liên quân đã tính toán sai thời gian. Ông ta đánh sập cầu vào lúc 1 giờ chiều, khi trên cầu vẫn còn nhiều quân Pháp và quân chặn hậu của Oudinot vẫn còn kẹt lại ở Leipzig. Hàng ngàn lính Pháp đã chết đuối và hàng ngàn bị bắt sống. Do sự cố này, tướng Ba Lan là Poniatowski đã bị chết đuối dưới sông.<ref>Chandler, 1966,p 936</ref>
 
Trong suốt những ngày quyết chiến, những thây tử sĩ chất đầy thành phố Leipzig, gây cho cả thành phố một cảm giác thật là rùng rợn.<ref name="sheehan319"/> Sau trận huyết chiến này, người ta đối xử rất phi nhân tính với thi hài các tử sĩ. Ghê rợn nhất, họ bị tước bỏ sạch y phục và vũ khí, và bị chôn trong một ngôi mộ tập thể.<ref>Terry Crowdy, Christa Hook, ''French Napoleonic Infantryman 1803-15'', trang 51</ref> Các xe goòng trong chiến trận cũng bị cướp bóc.<ref>Peter Hofschröer, ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 89</ref> Một thầy thuốc có tên tuổi ở kinh đô [[Berlin]] là Johann Christian Reil đã viết thư cho vị Thượng quan Triều đình Phổ là [[Heinrich Friedrich Karl Reichsfreiherr vom und zum Stein]], trong đó ông ghi nhận : <ref> Heikki Lempa, ''Beyond the gymnasium: educating the middle-class bodies in classical Germany'', trang 81</ref>
{{Cquote|''Hàng đống thây người nằm xung quanh, phần lớn họ thì phần nào còn quần áo hoặc là hoàn toàn trần truồng, thường nằm chồng lên nhau. Phần lớn họ nằm xuống, với hai bàn tay dài qua mặt họ, do đó người ta có thể cảm nhận lần đầu tiên về những vầng thơ của [[Homer]], dùng răng mà cắt mặt đất. Một con chó đi tuần ở đây và nó không thể nào mà lại quay đi ... có lẽ nó đã nhận ra thây chủ của nó.''|||Wilhelm von Humboldt}}
 
Điều này nêu ra cho thấy các đoàn quân đương thời hãy còn rất man rợ.<ref>Marilène Patten Henry, [http://books.google.com.vn/books?id=Ed1mAAAAMAAJ&q=%22naked%22 ''Monumental accusations: the Monuments aux morts as expressions of popular resentment''], trang 88. P. Lang, 1996. ISBN 0-8204-2807-8.</ref> Những thương binh đều được đưa vào các Trường học, Bệnh viện và Thánh đường, mà thị dân khó thể cứu chữa được họ. Như thường thấy, các chiếnbinh sĩ trong chiến tranh luôn hứng chịu tổn thất kinh hoàng trước dịch bệnh. Trên khắp các đường phố đầy người của Leipzig, một cơn sốt phát ban đã làm cho các thương binh đều tắt thở và các quân y cũng bị lây nhiễm.<ref name="sheehan319"/> Trong khi đó, vớinhờ chiến công hiển hách của Tướng Vontướng Blücher, vua Phổ là Friedrich Wilhelm III nước Phổ đã vinh danh ông : <ref name="muller69al">Adalbert Müller, ''Donaustauf and Walhalla'', trang 69</ref>
{{Cquote|''Hoan nghênh, hỡi vị '''Thống chế'''.''|||Friedrich Wilhelm III}}
 
{{Cquote|''Nhờ vào tài ngoại giao của Metternich, bộ não của Radetzky và tài cầm binh của Schwarzenberg - đương nhiên là, không thể quên lòng quả cảm tuyệt vời của những người lính Nga, Phổ và Áo - Napoléon giờ đây đã bị đánh bại tại Leipzig, phải tháo chạy khỏi đất Đức và bị buộc phải thoái ngôi sau khi quân lực Đồng Minh chiếm lấy thành Paris.''|||Alan Sked, trong cuốn ''Radetzky: Imperial Victor and Military Genius''<ref name="radetz210">Alan Sked, ''Radetzky: Imperial Victor and Military Genius'', trang 210</ref>}}
 
Kết thúc thắng lợi cuộc Chiến tranh Giải phóng dân tộc Đức, đây là trận đánh hệ trọng nhất thời kỳ Napoléon I, cùng với trận đánh vang danh tại Waterloo gắn liền với sự toàn bại của ông.<ref name="parkinson192"/><ref name="hanshoeferhein51"/> Trận thảmThảm bại Leipzig của Napoléon I tại Leipzig (1813) là sự nối tiếp của chiến thắng bằng cái giá đắt của ông trong [[trận Borodino]] (1812) nói riêng và thất bại của ông trong cuộc xâm lược nước Nga nói chung, thể hiện những hạn chế của tài năng của ông.<ref name="jeremyb4041"/><ref name="rogerparkinson116"/> Thất bại nặng nề này trở nên một bước ngoặt của Vương triều [[nhà Bonaparte]] trong lịch sử Pháp, và cũng là một điểm ngoặt trong [[lịch sử thế giới]]<ref name="theoaraonson134"/><ref name="hanshoeferhein51"/>. Thương vong của cả hai bên đều cao đến đáng ngạc nhiên; tổng cộng khoảng 8 vạn đến 11 vạn người chết và bị thương. Napoléon mất 38 nghìn quân do tử trận hoặc bị thương. Liên quân bắt giữ 15 nghìn quân còn khỏe mạnh, 21 nghìn quân bị thương hoặc bệnh tật, thu về 325 súng đại bác và 28 cờ hiệu. Ngoài ra họ còn thu nạp thêm số quân Sachsen, như đã nói ở trên. Józef Antoni Poniatowski, vị thống chế mới được phong chức ngày hôm qua, và cũng là cháu của vị vua Ba Lan cuối cùng là [[Stanisław August Poniatowski]], bị chết đuối khi vượt sông. Mất Poniatowski chính là sự mất mát đau đớn nhất của Napoléon I trong trận thảm bại này. Poniatowski bản chất vốn nồng nhiệt trung thành với ông, là đại diện cho lòng yêu mến của người Ba Lan đối với vị Hoàng đế nước Pháp.<ref name="davidmarkh"/> Hai tướng chỉ huy quân đoàn của Pháp là Lauriston và Reynier bị bắt sống. 15 tướng Pháp tử trận và 51 người bị thương. Chưa kể, Hoàng đế Pháp cũng phải từ bỏ đến hơn 300 khẩu đại pháo, cùng với phần lớn phương tiện vận tải và tiếp tế của ông ta.<ref name="sheehan319"/> Những sự mất mát dọc đường của đoàn quân rệu rã khiến Napoléon chỉ còn có 6 vạn quân khi về tới kinh đô [[Paris]].<ref name="Paul2"/><ref name="duncanwu"/> Chính vụ nổ cầu khi quân Pháp tháo chạy sau chiến bại trong trận Leipzig là một trong những nguyên nhân mang lại tổn thất kinh hoàng cho họ trong cuộc chiến này.<ref name="jeremyblak24"/> Đối với nước Pháp, trận thảm bại tại Leipzig có nhẽ là ghê gớm hơn tất cả mọi thảm kịch khác của ông dưới sự thống trị của Napoléon I, với tính chất quyết định báo hiệu cho sự mất ngôi lần thứ nhất của Napoléon I.<ref name="davidmarkh">J. David Markham, [http://books.google.com.vn/books?id=nq7148J-DHEC&pg=PT151&dq=%22leipzig%22#v=onepage&q=%22leipzig%22&f=false ''Napoleon For Dummies'']</ref> <ref name="martinpolley"/> Trong suốt cả sự nghiệp chinh chiến của mình, vị Hoàng đế nước Pháp chưa bao giờ bị thua một trận cay đắng như thế. <ref name="jeremyb4041"/>
 
Sau đại thắng tại trận Leipzig, do có công về mặt ngoại giao nên quan ThượngĐại thưthần Metternich được Triều đình Áo phong cho tước Vương, và ban tặng ''Đại Thập tự của Huy chương Maria Theresia''. Nhờ ông, xứ Bayern đã rời bỏ Napoléon I.<ref name="alansked48"/> Các chiếnQuân sĩ Áo cũng được cho là đóng vai trò hệ trọng cho chiến thắng của khối Liên minh trong trận đánh Leipzig này - một thắng lợi để tiếng nghìn thu.<ref name="davidhollins">David Hollins, ''Austrian Commanders of the Napoleonic Wars 1792-1815'', trang 51</ref><ref name="hanshoeferhein51"/> Trong toàn thể quân lực Đồng Minh, các chiến sĩquân Kỵ binh đã góp phần không nhỏ với chiến thắng oanh liệt tại Leipzig, làm tiêu tan ước vọng chiến thắng cuối cùng của Đế chế Pháp. <ref name="romanjoh18">Roman Johann Jarymowycz, ''Tank tactics: from Normandy to Lorraine'', trang 18</ref>
 
Với thắng lợi này, khối Liên minh đã xua tan cái vết chiến bại tại trận Dresden vừa qua.<ref name="davidhollins"/> Trận đánh này có số lượng tổn thất lớn hơn tất cả những trận chiến trước đó.<ref name="pohsander167168">Hans A. Pohlsander, ''National monuments and nationalism in 19th century Germany'', các trang 167-168.</ref> Phe Liên quân mất mát khoảng 54 nghìn quânbinh lính trên tổng số 362 nghìn chiến sĩquân. Đạo quân của Schwarzenberg tổn thất 34 nghìn binh lính, đạo quân của Blücher tổn thất 12 nghìn chiến binh lính, còn đạo quân của Thái tử Thụy Điển và Bennigsen đều mất 4 nghìn chiếnquân sĩ. Trong số các liệt sĩ này có cả một cảnh sát chuyên cần là Friedrich Wagner, anh đã hy sinh để lại người vợ góa và một đứa con mới sáu tháng tuổi tên là Richard.<ref name="sheehan319"/> Bản thân Tham mưu trưởng Radetzky của Áo cũng bị thương.<ref name="alansked48"/> Trên cương vị là Tham mưu trưởng của Schwarzenberg, ông được xem là có đóng góp xuất sắc<ref>Paula S. Fichtner, ''Historical dictionary of Austria'', trang 246</ref>, tham gia lập kế hoạch góp phần không nhỏ đến đại thắng của quân Đồng minh trong trận Leipzig.<ref name="spencertucker">Spencer Tucker, ''A global chronology of conflict: from the ancient world to the modern Middle East'', Tập 2, trang 1296</ref> Đến cả danh tướng nước Phổ [[August Neidhardt von Gneisenau]] của Phổ là người nổi tiếng lạnh lùng, mà cũng phải rơi nước mắt khi ông cùng [[Đại úy]] Stosch dạo trên bãi chiến trường Möckern (nơi Yorck chiếm lĩnh vào ngày 16 tháng 10) vào ngày [[19 tháng 10]] năm 1813 - gần như là dạo trên những thi thể liệt sỹ của Đạo quân Silesia. Khuôn mặt ông trở nên trịnh trọng, và nói : ''"Chiến thắng được mua với máu của người Đức trở thành cái giá rất đắt, cái giá hết sức là đắt"''. Do có công trong chiến dịch Leipzig, Gneisenau được phong làm Bá tước.<ref>Peter Young, ''Blücher's army, 1813-1815'', trang 17</ref> Con số thiệt hại của liên quân cũng không phải là nhỏ, chưa kể 5 nghìn quân Liên minh còn đào ngũ sang phe Pháp trong trận chiến, nhưng chiến thắng của họ thật là huy hoàng.<ref name="sheehan319">James J. Sheehan, ''German history, 1770-1866'', trang 319</ref> Vả lại, việc bù đắp lại không khó khăn mấy cho họ, xét tới khả năng kinh tế và nhân lực của Liên minh ở thời điểm đó.
 
Về thất bại của Napoléon ở Leipzig, chính ông cho rằng nếu phía Pháp có thêm 3 vạn Pháo binh thì họ sẽ chiến thắng.<ref>http://www.napolun.com/mirror/napoleonistyka.atspace.com/Leipzig_battle.htm#leipzigbattle24, Aftermath. "Had I possessed 30,000 artillery rounds at Leipzig ..., today I would be master of the world." - Napoleon </ref> George Nafziger trong cuốn ''Napoleon at Leipzig'' cho rằng cả hai phía đều không tác chiến một cách hoàn hảo, nhưng Napoléon thất bại vì đã không có phương án để chủ động tấn công từng đạo quân riêng rẽ trong liên quân, mà co cụm lại phòng thủ ở Leipzig.<ref>http://www.napolun.com/mirror/napoleonistyka.atspace.com/Leipzig_battle.htm#leipzigbattle24</ref> Với thất bại nặng nề trong việc tấn công từng đối phương một, trận thua ở Leipzig được xem là ghi dấu sự sa ngã của ông với tư cách là một chủ tướng.<ref name="jeremyblak24"/> ĐâyTheo Hofschröer, đây là một chiếnthất bại về mặt [[chiến thuật]] có thể được coi là "vô đối", là thất bại mang tính hủy diệt hơn cả<ref name="hofchsro6"/> trong sự nghiệp của Napoléon. Với sựThua tan rã của quân Phápnát, nỗi nhục thất bại được thể hiện ngay trên mặt của Napoléon trên đường rút quân, báo hiệu cho sự suy sụp của nền Đệ nhất Đế chế Pháp.<ref name="sydneybritt145"/> Đây được xem là trận đánh lớn nhất trong suốt [[thế kỷ 19]], với số lượng dân tộc tham gia đông đảo. Quy mô của nó còn to lớn hơn cả những trận huyếtđánh chiếnđẫm máu trong cuộc [[Nội chiến Hoa Kỳ]].<ref name="groundwarfare"/> Trận Leipzig được xem như chiến thắng có ý nghĩa quyết định trong việc buộc Napoléon rời bỏ ngai vàng. Chiến thắng lừng lẫy này đã đi vào huyền thoại trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Đức.<ref name="sheehan319"/> VớiCác Binh đoàn Phổ được xem là có công lao to lớn cho chiến thắng oanhlợi liệt,lớn các Binh đoàn Phổ đã thể hiện rõ rệt sự thiện chiến của mình, cùng với lòng yêu nước dân trào của dân tộc Đức<ref name="sydneybritt145"/>. Đại thắng Leipzig chínhcòn được cho là thành quả của quá trình canh tân quân lực Phổ trong suốt thời gian từ sau năm 1806 cho tới năm 1813, trong khi thắng lợi quan trọng này cũng tạo điều kiện cho Phổ chiếm được một lãnh thổ rộng lớn của Sachsen, làm Leipzig bỗng dưng trở thành nơi biên thùy.<ref name="peteryoing"/><ref>Marco name="marcoar211"Arjan Bontje, Sako Musterd, Peter Pelzer, ''Inventive City-Regions: Path Dependence and Creative Knowledge Strategies'', trang 211</ref> Chính cácbinh chiến sĩtướng dưới quyền Thống chế Blücher đã tiên phong chọc thủng hàng ngũ quân thù trong cái ngày quyết định của chiến thắng vang dội.<ref name="parkinson192"/> Đối với ông, trận thắng ở Leipzig là một trong những niềm vinh hạnh to tát hơn cả của ông.<ref name="muller69al"/> Đại thắng này, kết hợp với chiến thắng [[Trận sông Katzbach|trên sông Katzbach]] trước đó, được cho là đã lấy lại vinh dự cho lực lượng Quân đội Phổ, kể từ khi họ bị đội quân xâm lăng Pháp đánh bại trong [[trận Jena]] và trận Auerstädt vào năm [[1806]]<ref name="peteryoing">Peter Young, ''Blücher's army, 1813-1815'', trang 3</ref>. Bản thân vị tướng thắng trận Blücher cũng chính là một bậc công thần mãnh liệt của cuộc cải tổ này.<ref name="rogerparkinsonlz"/> Giờ đây, các nhà [[Chủ nghĩa yêu nước|yêu nước]] Đức đã trở nên mãnh liệt hơn, mừng rỡ hân hoan chiến thắng đánh đuổi kẻ thù xâm lược ra khỏi quê cha đất tổ, và thậm chí còn khát khao mãnh liệt, ao ước ngày [[Thống nhất nước Đức|nước Đức được nhất thống]].<ref name="pohsander167168"/> Vùng đất Đức đã được giải phóng toàn vẹn, [[chủ nghĩa yêu nước]] truyền thống của dân tộc Đức hòa quyện với [[chủ nghĩa dân tộc]] mới mẻ. Tại [[thủ đô]] Berlin, nhiều nhà ái quốc Phổ đã chuyển thành nhà dân tộc chủ nghĩa.<ref name="dornbrose74"> Eric Dorn Brose, ''German history, 1789-1871: from the Holy Roman Empire to the Bismarckian Reich'', trang 74</ref> CácBinh chiến sĩtướng Phổ, vốn đã cống hiến quyết định cho chiến thắng to lớn tại trận Leipzig này, sẽ tiếp tục làm nên công tích tương tự cho chiến thắng của khối [[Liên minh thứ bảy]] vào năm [[1815]] trong [[trận Waterloo]].<ref name="grunberger">Richard Grunberger, ''Germany, 1918-1945'', trang 18</ref> Trận kịch chiến tại Leipzig đãđược trởxem thành trận thắng quyết định nhất của cuộc chiến, cũng như là một trong những trận đánh quan trọng nhất trong [[lịch sử thế giới]]<ref name="lanning14"/>.<ref name="duncanwu">Duncan Wu, ''William Hazlitt: The First Modern Man''.</ref>
 
Không những chiến thắng bước ngoặt tại trận Leipzig đã đánh đổ Đếđế quốcchế của Napoléon I tại Đức mà còn tại Ba Lan nữa<ref name="josephbiesinger52"/>. Liên quân ở thời điểm đó tuy đông đảo, nhưng vẫn có những sự bất đồng trong nội bộ giữa các nước với nhau. Nếu Napoléon có thể đại thắng họ như ở [[trận Austerlitz]] thì cũng không loại trừ khả năng Liên minh sẽ tan rã.<ref name="Paul3">100 Decisive Battles from Ancient Times to the Present, Paul K. Davis, p. 295</ref> Trước kia, Napoléon I đã thắng nhiều cuộc chiến trước các nước có quân lực đông đảo hơn, nhưng giờ đây, ông đã bại trận.<ref name="jeremyb4041"/> Vì vậy tuy trận đánh này không có tính chất quyết định bằng [[trận Waterloo]] vào năm [[1815]], nhưng có thể xem là nó còn trọng đại hơn cả chiến thắng của liên quân Anh - Phổ - [[Hà Lan]] tại Waterloo.<ref name="lanning14"/> ThảmTheo họatác bigiả đátPeter củaHofschroer, ôngthảm tạihọa Leipzig của ông thực sự đã quyết định cho tình hình Âu lục trong vòng một thế kỷ sau đó, mà thảm bại ở trận Waterloo chỉ là sự củng cố.<ref name="peterhof6">Peter Hofschr?er, ''Leipzig 1813: The Battle of the Nations'', trang 6</ref> Thực chất chính Napoléon ban đầu trận huyết chiến Leipzig đã dựa vào lợi thế ''[[nội tuyến]]'' để chiến đấu, trong khi các đường ''ngoại tuyến'' khiến cho quân lực Đồng Minh vốn hay đố kỵ nhau, khó thể liên hợp với nhau mà tác chiến. Thế nhưng, quân số đông đảo của họ đã triệt hạ được quân Pháp mà tung cho Napoléon I một quả đắng rất to.<ref name="jeremyb4041"/> Khi Napoléon lần đầu tiên bước chân vào nghị viện sau khi trở về, ông đã thốt lên rằng: ''"Một năm trước cả châu Âu đều hành quân cùng chúng ta, giờ thì cả châu Âu đều hành quân chống lại chúng ta."''<ref>J.T. Headley, "The Imperial Guard of Napoleon"</ref> Dù cho Napoléon I đã tổ chức thành công cuộc triệt binh khỏi đất Đức, thất bại ở trận đánh này đã chấm dứt sự hiện diện của Đệ nhất Đế chế Pháp ở bờ đông [[sông Rhine]], đặt dấu chấm hết cho sự bá quyền của tại châu Âu.<ref name="sheehan319"/><ref name="josephbiesinger52"/> Và, chiến thắng vẻ vang này còn khiến các tiểu quốc của Đức gia nhập vào Liên minh. Không những Napoléon I vừa mới đại bại tại Leipzig mà quân [[Đế quốc Anh|Anh]] vừa mới đại thắng trong cuộc [[Chiến tranh Bán đảo|chiến tranh]] tại [[Bán đảo Iberia|bán đảo Tây-Bồ]] cũng bắt đầu tiến công miền Nam nước Pháp. <ref name="martinpolley"/> [[Jérôme Bonaparte]] - vua xứ [[Westfalen]] do Napoléon I lập nên, cũng phải theo chân đoàn quân tàn tạ của ông mà bỏ chạy.<ref name="theoaraonson134"/> Không lâu sau khi liên quân Nga - Áo - Phổ đại thắng tại trận đánh Leipzig, xứ [[Holland]] cũng thừa cơ mà giành lại [[độc lập]] khỏi Pháp vào [[tháng 11]] năm 1813.<ref name="martindesmondjones">William Simpson, Martin Desmond Jones, ''Europe, 1783-1914'', trang 83</ref> Trong khi ba ngày chiến đấu tại Leipzig đã quyết định thất bại của Napoléon I tại Đức, các đồn bót của quân Pháp tại Đức cũng sẽ nhanh chóng ra đầu hàng mà thôi <ref name="alansked48"/> Khối Liên minh tận dụng cơ hội này và tấn công thẳng vào chính quốc Pháp trong năm 1814. Kể từ sau đại bại năm 1813, Nhà nước Pháp suy sụp, trong khi chí khí của người Pháp thì bị sụt giảm trầm trọng.<ref name="jeremyblak24">Jeremy Black, ''War in the nineteenth century: 1800-1914'', trang 24</ref> Napoléon I giờ đây đã hoàn toàn lui về ''thế thủ''<ref name="theoaraonson134"/>. Sau khi quân Pháp đại bại trong [[Trận Paris (1814)|trận Paris]],<ref name="lanning14"/> Napoléon buộc phải thoái vị và bị lưu đày tới đảo Elba.
 
== Trong văn hóa ==

Bảng chọn điều hướng