Đế quốc mặt trời không bao giờ lặn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Cụm từ "đế quốc mặt trời không bao giờ lặn" đã được sử dụng để miêu tả những đế quốc với lãnh thổ rộng lớn đến nỗi luôn luôn có một phần lãnh thổ của nó nằm trong ban ngày.

Nó được sử dụng đầu tiên cho Đế quốc Tây Ban Nha, chủ yếu trong thế kỉ 16 và 17. Vào thế kỉ 19 và 20, nó được sử dụng cho Đế quốc Anh. Giữa khoảng thời gian này, Đế quốc Anh nắm giữ một lãnh thổ lớn hơn tất cả các đế quốc nào trong lịch sử.

Georg Büchmann lần được dấu vết của cụm từ là từ một câu nói trong bộ Historiai của Herodotus, bởi Xerxes I trước khi xâm lược Hy Lạp lần thứ hai.[1][2]

Một phiên bản tương tự trong Kinh Cựu ước có mặt trước Herodotus và Xerxes I, dòng Psalm 72:8 và 72:5 nói về đức vua Messiah: ‘Người sẽ quản hạt từ biển nầy tới biển kia, từ sông cho đến cùng trái đất, hễ mặt trời, mặt trăng còn có bao lâu, thì chúng nó kính sợ Chúa bấy lâu, cho đến muôn đời.’[3]. Khái niệm này đã xuất hiện ở Cận Đông cổ đại trước Kinh Cựu ước. Câu chuyện về Sinuhe (thế kỉ 19 TCN) nói rằng vua Ai Cập ngự trị “tất cả những gì xung quanh mặt trời.”[4] Đương thời, trong những văn bản tiếng Lưỡng Hà, Sargon của Akkad (c. 2334 – 2279 BC) cũng có nói rằng vị vua này ngự trị “tất cả những vùng đất từ bình minh đến hoàng hôn.”[5]

Tây Ban Nha[sửa | sửa mã nguồn]

Bản đồ rộng lớn của Đế chế Tây Ban Nha bao gồm các tuyên bố lãnh thổ

Vào đầu thế kỉ 16, cụm từ "el imperio en el que nunca se pone el sol" (đế quốc mặt trời không bao giờ lặn) lần đầu tiên được nói bởi Fray Francisco de Ugalde[cần dẫn nguồn] với vua Charles I của Tây Ban Nha (từ năm 1512 đến năm 1556), người là vua của Tây Ban Nhahoàng đế La Mã Thần thánh Karl V, từng có một đế quốc, bao gồm vô số lãnh thổ ở Châu Âu, các đảo ở Địa Trung HảiĐại Tây Dương, các thành phố ở Bắc Phi và lãnh thổ rộng lớn ở Châu Mỹ.

Anh[sửa | sửa mã nguồn]

Đế quốc Anh năm 1919, thời điểm cực thịnh với đất trải dài trên khắp thế giới

Trong thế kỉ 19, việc dùng cụm từ trên cho Đế quốc Anh trở nên nổi tiếng. Đã từng có lúc đế quốc được tô màu đỏ và hồng trong bản đồ thế giới của Anh để biểu trưng cho sức mạnh của đế quốc bao phủ toàn thế giới. Tác giả người Scotland, John Wilson, lấy bút danh "Christopher North" viết trong tập chí Blackwood năm 1829, đôi lúc được xem như là người khởi phát của việc sử dụng này.[6][7][8][9] Tuy nhiên, George Macartneywrote viết vào năm 1773, năm khởi đầu của việc bành trướng lãnh thổ sau chiến thắng của Vương quốc Anh trong Chiến tranh Bảy Năm, "đế quốc rộng lớn với mặt trời không bao giờ lặn, và những giới hạn của tự nhiên chưa đạt được."

Hoa Kì[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Büchmann, Georg; Walter Robert-turnow (1895). Geflügelte Worte: Der Citatenschatz des deutschen Volkes (bằng tiếng Đức) (ấn bản 18). Berlin: Haude und Spener (F. Weidling). tr. 157. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2016. 
  2. ^ "γῆν τὴν Περσίδα ἀποδέξομεν τῷ Διὸς αἰθέρι ὁμουρέουσαν. οὐ γὰρ δὴ χώρην γε οὐδεμίαν κατόψεται ἥλιος ὅμουρον ἐοῦσαν τῇ ἡμετέρῃ" ("Chúng ta sẽ mở rộng bờ cõi xa đến nơi thiên đàng của Chúa chạm đến. Mặt trời khi ấy sẽ không chiếu sáng nơi nào xa hơn bờ cõi chúng ta.") Herodotus (1910). “Book 7 (Polyhmnia)”. Histories. dịch sang tiếng Anh bởi George Rawlinson. ¶8. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2016. 
  3. ^ “Kinh thánh, Psalm 72”. 
  4. ^ Ancient Egyptian Literature: A Book of Readings, ed. Miriam Lichtheim, Berkeley & Los Angeles & London: University of California Press, (1975), vol I, p 230.
  5. ^ Wayne Horowitz, Mesopotamian Cosmic Geography, Winona Lake: Eisenbraums, (1998), p 88.
  6. ^ Wilson, John (tháng 4 năm 1829). “Noctes Ambrosianae No. 42”. Blackwood's Edinburgh Magazine XXV (cli): 527. Not a more abstemious man than old Kit North in his Majesty's dominions, on which the sun never sets. 
  7. ^ Vance, Norman (2000). “Imperial Rome and Britain's Language of Empire 1600–1837”. History of European Ideas 26 (3-4): 213, fn.3. ISSN 0191-6599. doi:10.1016/S0191-6599(01)00020-1. It seems this proverbial phrase was first used by 'Christopher North' (John Wilson) in Blackwood's Magazine (April 1829). 
  8. ^ Morris, Jan (1978). Farewell the Trumpets: An Imperial Retreat. as Christopher North the poet, had long before declared it, an Empire on which the sun never set. 
  9. ^ Miller, Karl (ngày 9 tháng 8 năm 2003). “Star of the Borders”. The Guardian. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2009. the British empire, on which, as Wilson may have been the first to say, the sun never set.