Ưu đãi nội nhóm

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm

Ưu ái nội nhóm hay còn gọi là ưu đãi bè phái.v.v. là một kiểu ưu đãi thành viên nhóm của mình hơn hẳn các thành viên khác không thuộc nhóm. Nó biểu hiện trong việc đánh giá người khác, phân chia tài nguyên và trong nhiều việc khác.

Bài này không nói đến khái niệm "đoàn kết" (unity) bởi vì "đoàn kết" chỉ nói về mối liên hệ giữa người cùng nhóm.

Trên lý thuyết, có 02 cách giải thích sáng giá cho hiện tượng ưu ái người trong nhóm đó là thuyết mâu thuẫn thực tế và thuyết định danh xã hội. Thuyết mâu thuẫn thực tế cho rằng: khi có 2 nhóm cùng tranh giành một tài nguyên giới hạn thì sẽ phát sinh sự ganh đua giữa các nhóm và gây ra mâu thuẫn liên nhóm. Ngược lại, thuyết định danh xã hội đặt vấn đề: nỗ lực tâm lý để đạt được sự nhìn nhận đặc thù và tích cực của xã hội (~cộng đồng) là nguyên nhân gốc rễ chung của việc đối xử ưu ái người trong nhóm của mình.

Nhóm (có khi gọi là "tập thể") bao gồm những cá nhân có chung một đặc điểm cụ thể do tự quy ước hay đặc điểm sinh học. Ví dụ: "gia đình" là 1 nhóm vì cùng huyết thống, công ty là 1 nhóm có cùng ông chủ, hội là 1 nhóm có cùng mục tiêu, băng đảng xã hội đen có cùng 1 lãnh tụ "đại ca", đàn ông (hoặc đàn bà) là 1 nhóm cùng giới tính, hoặc người đẹp là nhóm có cùng nghề nghiệp người mẫu, hoặc đồng đạo là nhóm có cùng tôn giáo, hoặc đảng phái chính trị là nhóm có cùng mục đích chính trị, hoặc nhóm người giàu (vs. nghèo) vì có cùng thu nhập, hoặc những nhóm lớn hơn như một bộ tộc, vùng miền (cùng địa phương), hoặc vị trí biên giới địa lý như quốc gia.v.v..

Con người có hai loại hành xử: đối với người cùng nhóm (in-group) và đối với người khác nhóm (out-group). Con người có xu hướng ưu đãi người cùng nhóm hơn là kẻ khác nhóm. Mỗi nhóm nuôi dưỡng niềm kiêu hãnh và kiêu căng riêng, tự cho rằng nhóm mình là hơn hẳn nhóm khác, có giá trị tồn tại cao cả và coi những nhóm khác thua kém, không ra gì.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]