A Sử Na hoàng hậu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

A Sử Na hoàng hậu (chữ Hán: 阿史那皇后, không rõ tên thật) (551–582) là hoàng hậu của Bắc Chu Vũ Đế trong lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Bà ra đời năm 551, ngay trước khi ông nội Y Lơi Khả hãn (伊利可汗), ban đầu là một chư hầu của Nhu Nhiên, tuyên bố độc lập từ Nhu Nhiên và thiết lập một nhà nước độc lập là Đột Quyết. Đột Quyết sớm chinh phục phần lớn lãnh thổ Nhu Nhiên, trở thành cường quốc thống trị các thảo nguyên ở phía bắc Trung Nguyên và Đông Ngụy, Tây Ngụy (và các chính quyền kế thừa, tương ứng là Bắc Tề và Bắc Chu). Bởi vậy, Vũ Văn Thái đang nắm quyền Tây Ngụy đề nghị liên minh với Đột Quyết. Ban đầu, Mộc Hãn khả hãn A Sử Na Sĩ Cân (cha của A Sử Na thị), người đã tiếp quản ngai vàng từ năm 554, đã đồng ý gả con gái ông để liên hôn, nhưng ngay sau đó bị thu hồi thỏa thuận. Sau cái chết của Vũ Văn Thái năm 556, con trai ông Vũ Văn Giác soán ngôi Tây Ngụy lập ra Bắc Chu vào mùa xuân 557. Thời gian ngắn sau đó, sau khi em trai Giác là Vũ Văn Ung lên nối ngôi năm 560, tức Bắc Chu Vũ Đế. Vũ Đế lại cầu xin liên hôn với Đột Quyết và A Sử Na Sĩ Cân đồng ý.

Hoàng hậu Bắc Chu[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 565, Vũ Đế đã gửi một phái đoàn gồm 120 người do anh trai Vũ Văn Thuần (宇文 純) đến Đột Quyết rước dâu, hộ tống công chúa A Sử Na thị đến Bắc Chu, nhưng A Sử Na Sĩ Cân lại thu hồi thỏa thuận của mình và thay vào đó xem xét đến liên minh với Bắc Tề, bắt giữ Vũ Văn Thuần và toàn bộ phái đoàn. Đến thời điển trước năm 568, một cơn bão gây thiệt hại lớn tại lều của A Sử Na Sĩ Cân, và A Sử Na Sĩ Cân xem đây như là một dấu hiệu của sự không chấp thuận của Thượng đế, quyết định thu hồi lời đề nghị liên hôn với Bắc Tề, và như vậy cho phép Vũ Văn Thuần để hộ tống con gái của ông đến Bắc Chu. Trong đầu năm 568, khi bà đến kinh đô Trường An, Vũ Đế đích thân đón tiếp bà và sắc phong hoàng hậu.

A Sử Na hoàng hậu được cho là xinh đẹp và điềm đạm. Vũ Đế khá kính trọng bà, nhưng dường như không sủng ái bà. Cho đến khi cháu gái của Vũ Đế là Đậu thị (con gái công chúa Tương Dương và đại thần Đậu Nghị (竇毅)), khoảng 572, nhắc nhở Vũ Đế về quyền lực Đột Quyết, cho rằng Bắc Chu vẫn còn phải đối mặt với những đối thủ là Bắc Tề và Trần quốc phía nam, Đậu thị khuyên rằng Vũ Đế phải sủng ái hoàng hậu hơn để tìm sự ủng hộ từ Đột Quyết. Vũ Đế đồng ý. Tuy nhiên, họ không có con với nhau.

Hoàng thái hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Trong 578, Vũ Đế mất, con trai ông là Vũ Văn Uân nối ngôi (mẹ là Lý Nga Tư), tức Bắc Chu Tuyên Đế. Tuyên Đế đã tôn phong A Sử Na hoàng hậu là hoàng thái hậu.

Năm 579, Tuyên Đế truyền ngôi cho thái tử Vũ Văn Diễn, tức Bắc Chu Tĩnh Đế và tự xưng danh hiệu không chính thống "Thiên nguyên hoàng đế" (天元皇帝), thay vì Thái thượng hoàng. Tuyên Đế tôn phong bà làm "Thiên Nguyên hoàng thái hậu" (天元 皇太后), sau đó đổi thành "Thiên Nguyên Thượng hoàng thái hậu" (天元 上 皇太后).

Vào mùa hè năm 580, Tuyên Đế mất. Tĩnh Đế tôn phong bà là Thái hoàng thái hậu. Bà sống sót sau cuộc soán ngôi Bắc Chu của Dương Kiên năm 581 (thành lập triều đại nhà Tùy và mở đầu là Tùy Văn Đế). Tùy Văn Đế đã tàn sát hết hoàng tộc Bắc Chu nhưng A Sử Na hoàng hậu không bị tổn hại. A Sử Na hoàng hậu qua đời năm 582 và được chôn cất với danh dự một hoàng hậu cùng Chu Vũ Đế, thụy là Vũ Thành hoàng hậu.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]