Bánh mì kẹp

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Bánh mì sandwich
Salmon Cream Cheese Sandwiches.jpg
Bánh mì sandwich cá hồi kem phô mai
Thành phần chínhbánh mì sandwich, xà lách, thịt, phô mai, nước sốt
Một lát bánh mì sandwich hình tam giác thường thấy

Bánh mì kẹp hoặc bánh mì lát (còn gọi là bánh xăng-đuých hay xăng-uých vì phiên âm từ tiếng Anh: sandwich) là loại thức ăn thường có ít nhất là hai lát bánh mì mềm kẹp bên ngoài lớp nhân thường là từ nguyên liệu thịt, hải sản, trứng... kèm với pho mát cùng với các loại rau, và có thể có thêm nước sốt. Định nghĩa rộng hơn, bánh mì kẹp là tất cả những loại thức ăn có bánh mì đóng vai trò là lớp vỏ bao bọc cho lớp nhân. Ví dụ như bánh mì Việt Nam cũng là một kiểu bánh mì kẹp. Nhân bánh mì kẹp cũng có thể là nguyên liệu từ thực vật như mứt trái cây, bơ thực vật, bơ đậu phộng, dầu, mù tạc hay gia vị khác.

Trong nhiều nền ẩm thực, bánh mì kẹp được xếp vào nhóm thức ăn nhanh và rẻ tiền. Dù được phục vụ bằng cách gói giấy hay đặt trên đĩa, người ta vẫn thường cầm tay để ăn bánh mì kẹp mà không dùng bộ dao nĩa. Bánh mì kẹp có thể ăn nóng, nguội hoặc lạnh, tùy theo sở thích.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Hình thức bánh mì kẹp đầu tiên được cho là do hiền nhân Do Thái cổ Hillel, người ta cho rằng ông kẹp thịt cừu và những rau đắng (maror) vào bánh matzo (hay bánh bằng phẳng không men) để ăn mừng lễ Vượt Qua. Đồ kẹp vào giữa hai miếng matzo nhắc những người Do Thái về việc phải xây dựng những tòa nhà Ai Cập. Vì thế, người La Mã cổ gọi món ăn này là cibus Hilleli, hay bữa nhỏ của Hillel.[1]

Vào thời Trung cổ, những mảng bánh mì cũ lớn gọi là trencher được dùng làm đĩa. Sau buổi ăn, miếng bánh mì bẩn này được đưa cho chó hay người ăn xin để ăn, hay được ăn bởi người đầu tiên. Những trencher dẫn đến bánh xăng-đuých trần (open-face sandwich).[2]

Trong nhiều ngôn ngữ châu Âu, bánh mì kẹp có tên giống sandwich (tiếng Anh) hay sándwich (tiếng Tây Ban Nha). Ở Cận Đông, vùng Địa Trung Hải, và những vùng châu Âu khác, những món ăn như thịt, trái cây, phó mát, và đồ gia vị được kẹp vào giữa bánh mì hay bánh ngọt trước khi cái tên này xuất hiện. Tên này xuất hiện lần đầu tiên trong nhật ký của Edward Gibbon, tác giả gọi "những miếng thịt nguội" là sandwich. Nó được đặt tên theo John Montagu, Bá tước Sandwich thứ 4, người quý tộc Anh vào thế kỷ 18, nhưng ông không phải là người sáng tạo đồ ăn này hay người làm cho nó trở nên phổ biến. Người ta cho rằng Ngài Sandwich thích loại đồ ăn này vì nó để ông tiếp tục đánh bài trong khi ăn, nhất là chơi cribbage, khi ăn không phải làm dơ các lá bài vì ăn thịt bằng tay không.

Vào thế kỷ 18, bánh mì kẹp được làm phổ biến bởi Montagu và phần lớn vẫn là đồ ăn Tây Ban Nha. Tuy ban đầu bánh mì kẹp được cho là làm để những đàn ông ăn khi họ đánh bài và uống rượu vào ban đêm, nhưng bánh mì kẹp từ từ bắt đầu xuất hiện ở những trường hợp lịch sự như là một bữa ăn trễ ban đêm của những người giàu có. Bánh mì kẹp trở thành đồ ăn rất phổ biến ở Tây Ban Nha và Anh vào thế kỷ 19, khi có công nghiệp nặng và giai cấp công nhân cần bữa ăn nhanh, rẻ, và dễ mang theo.[3]

Vào lúc này, bánh mì kẹp bắt đầu được phổ biến ngoài châu Âu. Ở Hoa Kỳ, bánh mì kẹp mới đầu được quảng cáo là một buổi tối phức tập. Vào thế kỷ 20, khi bánh mì trở thành nền của đồ ăn Mỹ, bánh mì kẹp trở thành bữa ăn nhanh, rẻ, và phổ biến như đã có ở vùng Địa Trung Hải.[3]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Varro Atacinus viết rằng "cibus Hilleli est illa caesna quo panis sive caseum sive carnem sepit buturoque saepe operitur."
  2. ^ “What's Cooking America”. Sandwiches, History of Sandwiches. 2 tháng 2 năm 2007.  Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |date= (trợ giúp)
  3. ^ a ă Solomon H. Katz biên tập (2003). “Sandwich”. Encyclopedia of Food and Culture. Thành phố New York: Charles Scribner's Sons. 

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]