Báo cáo Đánh giá Toàn cầu về Đa dạng sinh học và Dịch vụ Hệ sinh thái

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Báo cáo Đánh giá Toàn cầu về Đa dạng sinh học và Dịch vụ Hệ sinh thái là một báo cáo được phát hành vào ngày 6 tháng 5 năm 2019 bởi Nền tảng chính sách khoa học liên chính phủ của Liên Hiệp Quốc về đa dạng sinh học và dịch vụ hệ sinh thái, về tình trạng đa dạng sinh học toàn cầu. Báo cáo cho thấy, do tác động của con người đến môi trường trong nửa thế kỷ qua, đa dạng sinh học của Trái đất đã phải chịu một sự suy giảm thảm khốc chưa từng có trong lịch sử loài người.[1] Ước tính 82 phần trăm sinh khối động vật có vú hoang dã đã bị mất, trong khi 40 phần trăm động vật lưỡng cư, gần một phần ba các rạn tạo bởi san hô, hơn một phần ba động vật có vú biển và 10 phần trăm tất cả các loài côn trùng đang bị đe dọa tuyệt chủng.

Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 2010, một nghị quyết của phiên họp thứ 65 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thúc giục Chương trình Môi trường của Liên hợp quốc triệu tập một cuộc họp toàn thể để thành lập một Nền tảng liên chính phủ về đa dạng sinh học và dịch vụ hệ sinh thái (IPBES).[2][3] Vào năm 2013, một khung khái niệm ban đầu đã được thông qua cho toàn thể IPBES tương lai.[3]

Từ ngày 29 tháng 4 đến ngày 4 tháng 5 năm 2019, đại diện của 132 thành viên IPBES đã gặp nhau tại Paris, Pháp, để nhận báo cáo đầy đủ của IPBES và thông qua một bản tóm tắt về nó cho các nhà hoạch định chính sách. Vào ngày 6 tháng 5 năm 2019, bản tóm tắt 40 trang đã được phát hành.[4][5]

Mục tiêu và phạm vi[sửa | sửa mã nguồn]

Báo cáo đánh giá toàn cầu là một đánh giá toàn cầu về những thay đổi trong đa dạng sinh học của Trái đất đã xảy ra trong năm mươi năm qua. Nó vẽ ra một bức tranh rộng lớn về sự phát triển kinh tế và những ảnh hưởng của nó đối với thiên nhiên trong thời kỳ đó. Báo cáo là một nỗ lực hợp tác của 145 tác giả từ 50 quốc gia, được tạo ra trong khoảng thời gian ba năm và được hỗ trợ bởi một số đóng góp của 310 tác giả.[6] Báo cáo đánh giá toàn cầu bao gồm 1.700 trang [7] đánh giá hơn 15.000 ấn phẩm khoa học và báo cáo từ người bản địa.[8] Các tác giả của Báo cáo chủ yếu là các nhà khoa học tự nhiên, một phần ba là các nhà khoa học xã hội và khoảng mười phần trăm là những người làm việc liên ngành.[7]

Báo cáo IPBES tương tự như báo cáo của Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC), bao gồm Báo cáo đánh giá lần thứ năm của IPCC nhằm mục đích hình thành cơ sở khoa học cho các quyết định chính trị và xã hội về chính sách đa dạng sinh học.[9] Đây là báo cáo đầu tiên của Liên Hợp Quốc về tình trạng đa dạng sinh học toàn cầu kể từ Đánh giá hệ sinh thái thiên niên kỷ được công bố năm 2005. [10]

Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]

Báo cáo đã kiểm tra tốc độ suy giảm đa dạng sinh học và thấy rằng tác động bất lợi của các hoạt động của con người đối với các loài trên thế giới là "chưa từng có trong lịch sử loài người":[11] một triệu loài, bao gồm 40% động vật lưỡng cư, gần một phần ba xây dựng rạn san hô san hô, hơn một phần ba động vật có vú biển và 10 phần trăm của tất cả các loài côn trùng đang bị đe dọa tuyệt chủng.[12]

Kể từ thế kỷ 16, ít nhất 680 loài động vật có xương sống đã tuyệt chủng.[13] Vào năm 2016, trong số các động vật có vú, hơn chín phần trăm các giống vật nuôi đã tuyệt chủng và 1.000 giống khác bị đe dọa tuyệt chủng.[14] Các tác giả đã đặt ra biểu hiện "loài chết đi bộ" cho hơn 500.000 loài chưa tuyệt chủng nhưng do thay đổi hoặc giảm môi trường sống của chúng không có cơ hội sống sót lâu dài.[15]

Theo báo cáo, mối đe dọa đối với sự đa dạng loài là do con người gây ra.[16] Nguyên nhân chính là do nhu cầu đất đai của con người, làm mất đi các loài sinh vật khác.[8] Trong 50 năm qua, dân số thế giới đã tăng gấp đôi [17] và đa dạng sinh học đã phải chịu sự suy giảm thảm khốc.[18] Đáng chú ý nhất là rừng nhiệt đới đã bị chặt phá để chăn thả gia súc ở Nam Mỹ và cho các đồn điền cọ dầu ở Đông Nam Á.[19] Khoảng 32 triệu ha (79 triệu mẫu Anh) của rừng mưa nhiệt đới đã bị phá hủy từ năm 2010 đến 2015, so với 100 triệu ha (250 triệu mẫu Anh) bị mất trong hai thập kỷ sau của thế kỷ 20. Đã có 85% vùng đất ngập nước trên thế giới bị mất.[20]

Tổng sinh khối của động vật có vú hoang dã đã giảm 82%, trong khi con người và động vật trang trại của chúng hiện chiếm 96% tổng sinh khối động vật có vú trên Trái Đất.[8] Ngoài ra, kể từ năm 1992, nhu cầu đất đai cho các khu định cư của con người đã tăng hơn gấp đôi trên toàn thế giới;[21] và nhân loại đã khiến 23% đất đai của Trái đất bị suy thoái về mặt sinh thái và không còn sử dụng được nữa.[22] Nông nghiệp quy mô lớn được coi là một trong những đóng góp chính cho sự suy giảm này.[23]

Trong các đại dương, đánh bắt quá mức là nguyên nhân chính gây mất loài. Khoảng 300 - 400 triệu tấn kim loại nặng, dung môi, bùn độc và chất thải khác mỗi năm đi vào chu trình nước từ các cơ sở công nghiệp.[8][24] Kể từ thế kỷ 19, các rạn san hô của thế giới đã giảm một nửa.

Hậu quả kinh tế xã hội bao gồm đe dọa mất sản xuất lương thực, do mất côn trùng thụ phấn, trị giá từ 235 đến 577 tỷ USD mỗi năm; và dự đoán mất sinh kế lên tới 300 triệu người, do mất các khu vực ven biển như rừng ngập mặn.

Kết luận[sửa | sửa mã nguồn]

Báo cáo kết luận rằng "xã hội cần chuyển từ một trọng tâm duy nhất để theo đuổi tăng trưởng kinh tế."[7] Báo cáo kêu gọi các nước bắt đầu tập trung vào "phục hồi môi trường sống, trồng lương thực trên ít đất, ngừng khai thác bất hợp phápđánh cá, bảo vệ các vùng biển và ngăn chặn dòng chảy của kim loại nặng và nước thải vào môi trường."[25] Báo cáo cũng kiến nghị rằng các quốc gia giảm trợ cấp cho các ngành có hại cho tự nhiên, và tăng trợ cấp và tài trợ cho các chương trình có lợi cho môi trường.[26]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “World is ‘on notice’ as major UN report shows one million species face extinction”. UN News. 6 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2019. 
  2. ^ Vadrot, Alice B. M.; Rankovic, Aleksandar; Lapeyre, Renaud; Aubert, Pierre-Marie; Laurans, Yann (1 tháng 3 năm 2018). “Why are social sciences and humanities needed in the works of IPBES? A systematic review of the literature”. Innovation: The European Journal of Social Science Research 31 ("Suppl 1"): 78–100. ISSN 1351-1610. PMC 5898424 Kiểm tra giá trị |pmc= (trợ giúp). PMID 29706803. doi:10.1080/13511610.2018.1443799. 
  3. ^ a ă Duraiappah, Anantha Kumar; Rogers, Deborah (tháng 9 năm 2011). “The Intergovernmental Platform on Biodiversity and Ecosystem Services: opportunities for the social sciences”. Innovation: The European Journal of Social Science Research (bằng tiếng Anh) 24 (3): 217–224. ISSN 1351-1610. doi:10.1080/13511610.2011.592052. 
  4. ^ “Media Release: Nature's Dangerous Decline 'Unprecedented'; Species Extinction Rates 'Accelerating'. IPBES. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2019. 
  5. ^ “Nature's decline 'unprecedented' in human history: 1 million species threatened with extinction”. Radboud University. 
  6. ^ Chazan, David (6 tháng 5 năm 2019). 'Mass extinction event' that could wipe out a million species is already underway, says UN-backed report”. The Telegraph (bằng tiếng en-GB). ISSN 0307-1235. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  7. ^ a ă â “One million species at risk of extinction, UN report warns”. National Geographic. 6 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2019. 
  8. ^ a ă â b Watts, Jonathan (6 tháng 5 năm 2019). “Human society under urgent threat from loss of Earth's natural life”. The Guardian. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2019. 
  9. ^ Masood, Ehsan (22 tháng 8 năm 2018). “The battle for the soul of biodiversity”. Nature (bằng tiếng Anh) 560 (7719): 423–425. Bibcode:2018Natur.560..423M. PMID 30135536 Kiểm tra giá trị |pmid= (trợ giúp). doi:10.1038/d41586-018-05984-3. 
  10. ^ Stokstad, Erik (5 tháng 5 năm 2019). “Landmark analysis documents the alarming global decline of nature”. Science (bằng tiếng Anh). American Association for the Advancement of Science. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  11. ^ “Humans Are Speeding Extinction and Altering the Natural World at an 'Unprecedented' Pace”. The New York Times. 6 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2019. 
  12. ^ Hancock, Farah (7 tháng 5 năm 2019). “Million species facing extinction: report”. Newsroom (bằng tiếng en-AU). Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  13. ^ Borenstein, Seth (6 tháng 5 năm 2019). “UN report: Humans accelerating extinction of other species”. AP News. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  14. ^ Shieber, Jonathan (6 tháng 5 năm 2019). “New study shows human development is destroying the planet at an unprecedented rate”. TechCrunch (bằng tiếng en-US). Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  15. ^ Baier, Tina (6 tháng 5 năm 2019). “Der Mensch verdrängt eine Million Tier- und Pflanzenarten”. Süddeutsche Zeitung (bằng tiếng Đức). ISSN 0174-4917. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  16. ^ Resnick, Brian (7 tháng 5 năm 2019). “A million species are at risk of extinction. Humans are to blame.”. Vox. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  17. ^ Dalton, Jane (6 tháng 5 năm 2019). “UN issues world alert over 'direct threat to humanity'. HeraldScotland (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  18. ^ Cookson, Clive (6 tháng 5 năm 2019). “Extinctions increasing at unprecedented pace, UN study warns”. Financial Times (bằng tiếng en-GB). Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  19. ^ McGrath, Matt (6 tháng 5 năm 2019). “Humans 'threaten 1 m species with extinction' (bằng tiếng en-GB). Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  20. ^ Schwägerl, Christian (6 tháng 5 năm 2019). “Dramatischer Uno-Bericht: Eine Million Arten vom Aussterben bedroht”. Spiegel Online. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2019. 
  21. ^ Fingas, Jon (6 tháng 5 năm 2019). “UN study says humans are damaging nature at 'unprecedented' rate”. Engadget (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. 
  22. ^ Vidal, John (15 tháng 3 năm 2019). “The Rapid Decline Of The Natural World Is A Crisis Even Bigger Than Climate Change”. The Huffington Post. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2019. "The food system is the root of the problem. The cost of ecological degradation is not considered in the price we pay for food, yet we are still subsidizing fisheries and agriculture." - Mark Rounsevell 
  23. ^ Vidal, John (15 tháng 3 năm 2019). “The Rapid Decline Of The Natural World Is A Crisis Even Bigger Than Climate Change”. The Huffington Post. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2019. "The food system is the root of the problem. The cost of ecological degradation is not considered in the price we pay for food, yet we are still subsidizing fisheries and agriculture." - Mark Rounsevell 
  24. ^ Pirani, Fiza (7 tháng 5 năm 2019). “More than 1 million species at risk of extinction because of humans, UN warns”. The Atlanta Journal-Constitution (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 9 tháng 5 năm 2019. 
  25. ^ “World must undergo huge social and financial transformation to save future of human life, major report finds”. The Independent. 6 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2019. 
  26. ^ “We're facing a biodiversity crisis, according to landmark UN study”. The Ecosia Blog. 7 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 5 năm 2019. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]