Bảo tàng Victoria và Albert

Bảo tàng Victoria và Albert
Victoria and Albert Museum Logo.svg
Logo giới thiệu năm 1989
upright=250px
Cổng chính
Bảo tàng Victoria và Albert trên bản đồ Central London
Bảo tàng Victoria và Albert
Vị trí trong
Tên cũBảo tàng Chế tạo, Bảo tàng Nam Kensington
Thành lập1852; 170 năm trước (1852)
Vị tríĐường Cromwell,
Kensington & Chelsea
London, SW7
Vương quốc Anh
Tọa độ51°29′47″B 00°10′19″T / 51,49639°B 0,17194°T / 51.49639; -0.17194
Kích thước bộ sưu tập2.278.183 hiện vật trong 145 phòng trưng bày
Lượng khách
Giám đốcTristram Hunt[3]
Chủ sở hữuCơ quan công quyền không thuộc Bộ Kỹ thuật số, Văn hóa, Truyền thông và Thể thao
Trang webwww.vam.ac.uk

Bảo tàng Victoria và Albert (thường viết tắt là V&A) ở Luân Đôn là bảo tàng nghệ thuật trang trí và ứng dụng cũng như nghệ thuật điêu khắc lớn nhất thế giới, bảo tàng chứa bộ sưu tập hơn 2,27 triệu hiện vật.[4] Bào tàng thành lập năm 1852 và được đặt theo tên của Nữ hoàng VictoriaHoàng tử Albert.

V&A nằm ở quận Brompton của Royal Borough of Kensington và Chelsea, trong một khu vực được biết đến với cái tên "Albertopolis" vì liên kết với Hoàng tử Albert, Đài tưởng niệm Albert và các tổ chức văn hóa lớn mà ông có liên hệ khi còn sống. Chúng bao gồm Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên, Bảo tàng Khoa học, Hội trường Hoàng gia AlbertĐại học Hoàng gia Luân Đôn. Bảo tàng này là một cơ quan công cộng không thuộc bộ được tài trợ bởi Bộ Kỹ thuật số, Văn hóa, Truyền thông và Thể thao. Cũng như các bảo tàng quốc gia Anh khác, có thể đến thăm hoàn toàn miễn phí.

V&A có diện tích 12,5 mẫu Anh (5,1 ha)[5] và 145 phòng trưng bày. Bộ sưu tập kéo dài 5.000 năm nghệ thuật, từ thời cổ đại cho đến ngày nay, từ các nền văn hóa của Châu Âu, Bắc Mỹ, Châu ÁBắc Phi. Tuy nhiên, nghệ thuật cổ xưa trong hầu hết các lĩnh vực không được thu thập. Với các hiện vật gốm sứ, thủy tinh, dệt may, trang phục, bạc, đồ sắt, trang sức, nội thất, đồ vật thời Trung cổ, điêu khắc, bản in và in, bản vẽ và hình ảnh, đây khiến nơi đây là một trong các bảo tàng lớn và toàn diện nhất trên thế giới.

Bảo tàng sở hữu bộ sưu tập điêu khắc hậu cổ điển lớn nhất thế giới, với số lượng vật phẩm thời Phục hưng Ý lớn nhất bên ngoài nước Ý. Bộ phận châu Á bao gồm các tác phẩm nghệ thuật từ Nam Á, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Hồi giáo. Bộ sưu tập Đông Á là một trong những bộ sưu tập tốt nhất ở châu Âu, với thế mạnh đặc biệt về gốm sứ và đồ kim loại, trong khi bộ sưu tập Hồi giáo là một trong những bộ sưu tập lớn nhất ở thế giới phương Tây. Nhìn chung, đâylà một trong những viện bảo tàng lớn nhất trên thế giới.

Kể từ năm 2001, bảo tàng đã bắt tay vào một chương trình cải tạo lớn trị giá 150 triệu bảng Anh. Các phòng trưng bày mới của châu Âu có từ thế kỷ 17 và 18 đã khai trương ngày 9 tháng 12 năm 2015. Các phòng trưng bày này đã khôi phục lại nội thất ban đầu của Aston Webb và lưu trữ các bộ sưu tập châu Âu 1600–1815.[6][7] Young V&A ở Đông Luân Đôn là một chi nhánh của bảo tàng và một chi nhánh mới ở Luân Đôn cũng đang được lên kế hoạch.[8] Bảo tàng V&A đầu tiên bên ngoài Luân Đôn là V&A Dundee đã mở cửa ngày 15 tháng 9 năm 2018.[9]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Sáng lập[sửa | sửa mã nguồn]

Henry Cole, giám đốc đầu tiên của bảo tàng
Khắc họa hình ảnh Nữ hoàng Victoria trước Đại triển lãm năm 1851

Bảo tàng Victoria và Albert có nguồn gốc từ Đại triển lãm năm 1851, với Henry Cole là giám đốc đầu tiên của bảo tàng, ông cùng tham gia vào việc lập kế hoạch thành lập bảo tàng. Ban đầu bảo tàng được gọi là Bảo tàng Chế tạo,[10] mở cửa đầu tiên vào tháng 5 năm 1852 tại Nhà Marlborough, nhưng đến tháng 9 đã được chuyển đến Nhà Somerset. Ở giai đoạn này, các bộ sưu tập bao gồm cả nghệ thuật ứng dụng và khoa học.[11] Một số vật trưng bày từ Triển lãm đã được mua để tạo thành hạt nhân của bộ sưu tập.[12]

1900–1950[sửa | sửa mã nguồn]

Lễ khai trương tòa nhà Aston Webb của Edward VII của AnhNữ hoàng Alexandra diễn ra vào ngày 26 tháng 6 năm 1909.[13] Năm 1914, việc xây dựng Bảo tàng Khoa học bắt đầu, báo hiệu sự chia tách cuối cùng của các bộ sưu tập khoa học và nghệ thuật.[14]

Từ năm 1950[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 2000, một chùm đèn thủy tinh thổi, cao 11 mét của Dale Chihuly đã được lắp đặt làm tâm điểm ở lối vào sảnh chính của V&A.

Tháng 7 năm 1973, là một phần của chương trình tiếp cận những người trẻ tuổi, V&A trở thành bảo tàng đầu tiên ở Anh tổ chức buổi hòa nhạc rock. V&A đã trình bày một buổi hòa nhạc/bài giảng kết hợp của ban nhạc dân gian-rock tiến bộ của Anh là Gryphon, người đã khám phá dòng dõi của âm nhạc và nhạc cụ thời Trung cổ và liên quan đến việc những người đó đã đóng góp như thế nào cho âm nhạc đương đại 500 năm sau. Cách tiếp cận sáng tạo này nhằm thu hút những người trẻ tuổi đến các viện bảo tàng như là một dấu ấn của giám đốc của Roy Strong, và sau đó đã được một số bảo tàng khác của Anh mô phỏng theo.

Tháng 3 năm 2018, đã có thông báo rằng Nữ công tước xứ Cambridge sẽ trở thành người bảo trợ hoàng gia đầu tiên của bảo tàng.[15] Ngày 15 tháng 9 năm 2018, bảo tàng V&A đầu tiên bên ngoài Luân Đôn là V&A Dundee mở cửa đón khách.[9] Bảo tàng này được xây dựng với chi phí 80,11 triệu bảng Anh, nằm trên bờ sông Dundee, và tập trung vào thiết kế Scotland, đồ nội thất, dệt may, thời trang, kiến trúc, kỹ thuật và thiết kế kỹ thuật số.[16] Mặc dù cùng sử dụng tên V&A nhưng hoạt động và nhà tài trợ độc lập với V&A.[17]

Kiến trúc[sửa | sửa mã nguồn]

The Ceramic Staircase, thiết kế của Frank Moody

Các bộ phận thời Victoria của tòa nhà có lịch sử phức tạp do các kiến trúc sư khác nhau bổ sung từng phần. Thành lập vào tháng 5 năm 1852 nhưng mãi đến năm 1857, bảo tàng mới chuyển về địa điểm hiện nay. Khu vực này của London trước đây được gọi là Brompton, sau này đổi tên thành 'Nam Kensington'. Vùng đất bị Nhà Brompton Park chiếm đóng sau đó được mở rộng, đáng chú ý nhất là "Brompton Boilers",[18] vốn là những phòng trưng bày bằng sắt thực dụng với vẻ ngoài tạm thời và đã được tháo dỡ để xây dựng Bảo tàng Trẻ em V&A. Tòa nhà đầu tiên được dựng lên vẫn là một phần của Phòng trưng bày Sheepshanks vào năm 1857 ở phía đông khu vườn.[19] Kiến trúc sư chính là kỹ sư dân dụng Đại úy Francis Fowke, Kỹ sư Hoàng gia, do Cole bổ nhiệm.[20] Việc mở rộng lớn tiếp theo do cùng một kiến trúc sư thiết kế, các phòng trưng bày Turner và Vernon được xây dựng năm1858–1859[21] để chứa các bộ sưu tập cùng tên (sau đó được chuyển đến Tate Gallery) và hiện được sử dụng làm phòng trưng bày tranh và thảm. Phần phía Bắc[22] và Nam[23] sau đó được xây dựng, cả hai đều mở cửa vào tháng 6 năm 1862. Hiện nay, chúng tạo thành các phòng trưng bày để triển lãm tạm thời và nằm ngay phía sau Phòng trưng bày Sheepshanks. Ở rìa phía bắc của địa điểm là Secretariat Wing;[24] cũng được xây dựng vào năm 1862, nơi này có văn phòng và phòng họp, v.v. và không mở cửa cho công chúng.

Bức tranh khảm trong khuôn viên của North Façade, do Godfrey Sykes thiết kế
Lò sưởi Nhà Dorchester, của Alfred Stevens, phòng Centre Refreshment

Thời kỳ Edwardian[sửa | sửa mã nguồn]

Thời kỳ hậu chiến[sửa | sửa mã nguồn]

Thiệt hại bom trên mặt tiền đường triển lãm

Bảo tàng đã tồn tại sau Chiến tranh thế giới thứ hai với một số thiệt hại nhỏ do bom gây ra. Tổn thất nặng nề nhất là kính màu thời Victoria trên Cầu thang gốm sứ, bị nổ tung khi bom rơi gần đó; Các vết rỗ vẫn còn nhìn thấy trên mặt tiền của bảo tàng là do các mảnh vỡ của bom gây ra.

Khu vườn[sửa | sửa mã nguồn]

Khu vườn John Madejski, mở cửa năm 2005

Khu vườn trung tâm được Kim Wilkie thiết kế lại và khai trương với tên gọi Vườn John Madejski vào ngày 5 tháng 7 năm 2005. Thiết kế là sự pha trộn tinh tế giữa truyền thống và hiện đại: cách bài trí trang trọng; có đặc điểm mặt nước hình elip được xếp bằng đá với các bậc thang xung quanh để có thể thoát nước ra mỗi khi sử dụng khu vực này cho mục đích tiếp khách, họp mặt hoặc triển lãm. Đây là khu phía trước những cánh cửa bằng đồng dẫn đến các phòng nghĩ. Một con đường trung tâm được bao quanh bởi những bãi cỏ dẫn đến phòng trưng bày tác phẩm điêu khắc. Các phía bắc, đông và tây có các đường viền thân dọc theo các bức tường của bảo tàng với các con đường phía trước tiếp nối dọc theo mặt tiền phía nam. Ở hai góc của mặt tiền phía bắc, có trồng một cây American Sweetgum. Các rìa phía nam, phía đông và phía tây của bãi cỏ có các chậu trồng cây bằng kính trồng cây cam và chanh vào mùa hè, được thay thế bằng nguyệt quế vào mùa đông.

Khu triển lãm[sửa | sửa mã nguồn]

Lối vào và sân mới trên Exhibition Road, khai trương năm 2017

Năm 2011, V&A thông báo công ty AL A có trụ sở tại Luân Đôn đã giành chiến thắng trong một cuộc thi quốc tế về việc xây dựng một phòng trưng bày mới trên Exhibition Road.[25] Kế hoạch cho chương trình đã được cấp vào năm 2012.[26] Nó thay thế phần mở rộng được Daniel LibeskindCecil Balmond đề xuất thiết kế nhưng bị bỏ ngõ vào năm 2004 sau khi không nhận được tài trợ từ Heritage Lottery Fund.[27]

Bộ sưu tập[sửa | sửa mã nguồn]

Không dễ để tóm tắt các khu vực sưu tầm của bảo tàng vồn đã phát triển một phần thông qua những nỗ lực tránh trùng lặp quá nhiều với các bảo tàng quốc gia khác ở London. Nói chung, thế giới cổ điển của phương Tây và Cận Đông cổ đại được để lại cho Bảo tàng Anh và các bức tranh phương Tây cho Bảo tàng Quốc gia London, mặc dù cũng có các ngoại lệ, chẳng hạn như chân dung thu nhỏ, V&A có bộ sưu tập quốc gia chính.

Các bộ sưu tập chia thành mười sáu khu vực trưng bày, với tổng số trên 6,5 triệu đối tượng, nhưng không phải tất cả các mục đều được hiển thị hoặc lưu trữ tại V&A. Có một kho lưu trữ tại Nhà Blythe, West Kensington, cũng như các tổ chức phụ do V&A quản lý,[28] Bảo tàng cũng cho các tổ chức khác mượn các hiện vật. Phần sau liệt kê từng bộ sưu tập được trưng bày và số lượng đối tượng trong bộ sưu tập.

Bộ sưu tập Số hiện vật
Kiến trúc (phụ lục của RIBA) 2,050,000
Châu Á 160,000
Phòng trưng bày của Anh (hiển thị giữa các bộ phận) ...
Gốm sứ 74,000
Thời thơ ấu (phụ lục củaV&A) 20,000
Thiết kế, Kiến trúc và Kỹ thuật số 800
Đồ trang sức & Thời trang 28,000
Đồ gỗ 14,000
Thủy tinh 6,000
Đồ sắt 31,000
Tranh & Bản vẽ 202,500
Ảnh chụp 500,000
Bản in và Sách 1,500,000
Điêu khắc 17,500
Dệt may 38,000
Nhà hát (bao gồm Phòng đọc Bộ sưu tập Nhà hát V&A, một khu phụ của Bảo tàng Nhà hát) 1,905,000

Bảo tàng có 145 phòng trưng bày, nhưng với phạm vi rộng lớn của các bộ sưu tập, chỉ có một tỷ lệ nhỏ được trưng bày. Nhiều thương vụ mua lại chỉ được thực hiện với sự hỗ trợ của Quỹ sưu tập nghệ thuật quốc gia.

Châu Á[sửa | sửa mã nguồn]

Tilework Chimneypiece, Thổ Nhĩ Kỳ, có lẽ là Istanbul, có niên đại 1731

Nghệ thuật Hồi giáo[sửa | sửa mã nguồn]

Nam Á[sửa | sửa mã nguồn]

Ly rượu của Shah Jahan.

Đông Á[sửa | sửa mã nguồn]

Sách[sửa | sửa mã nguồn]

Leonardo da Vinci, Codex Forster III, 1490–1505

Phòng trưng bày Anh[sửa | sửa mã nguồn]

Các cánh[sửa | sửa mã nguồn]

Gốm sứ và thủy tinh[sửa | sửa mã nguồn]

Một phần dự trữ bộ sưu tập gốm sứ châu Âu được trưng bày trên tầng cao nhất.

Thời trang[sửa | sửa mã nguồn]

Nội thất[sửa | sửa mã nguồn]

Trang sức[sửa | sửa mã nguồn]

Phòng trưng bày đồ trang sức

Đồ sắt[sửa | sửa mã nguồn]

Một bộ áo giáp chiến đấu hạng nhẹ được trang trí tinh xảo và thời trang. Bavaria, 1570.

Nhạc cụ[sửa | sửa mã nguồn]

Tranh (và tiểu cảnh)[sửa | sửa mã nguồn]

Điêu khắc[sửa | sửa mã nguồn]

The dead Christ with the Virgin, St. John and St. Mary Magdalene, sơn đất nung do Andrea della Robbia hoặc xưởng điêu khắc vào năm 1515.
Giambologna—Samson Slaying a Philistine, c. 1562

Dệt may[sửa | sửa mã nguồn]

Các buổi triển lãm[sửa | sửa mã nguồn]

V&A có các phòng trưng bày lớn dành cho các cuộc triển lãm tạm thời. Hằng năm, bảo tàng có hơn một chục cuộc triển lãm khác nhau được tổ chức, bao gồm tất cả các lĩnh vực của các bộ sưu tập. Các cuộc triển lãm đáng chú ý trong những năm gần đây là:

V&A đứng thứ hai trong các cuộc triển lãm được trả tiền nhiều nhất ở London vào năm 2015 với kỷ lục hiện nay là buổi biểu diễn của Alexander McQueen (3,472 một ngày).[33]

Tranh cãi[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 11 năm 2019, nhiếp ảnh gia nghệ thuật Nan Goldin đã dẫn đầu một cuộc 'đột nhập' ở lối vào sân Sackler của bảo tàng, để phản đối việc V&A chấp nhận quyên góp từ gia đình Sackler, chủ sở hữu của Purdue Pharma, nhà sản xuất thuốc thuốc giảm đauOxyContin gây nghiện do có chứa thuốc phiện.[34] Giám đốc của bảo tàng là Tristram Hunt bảo vệ mối quan hệ của bảo tàng với dòng họ Sacklers, nói rằng họ rất tự hào vì đã nhận được sự ủng hộ từ gia đình trong nhiều năm.[35]

Cũng trong năm 2019, V&A đã nhận được tài trợ cho một cuộc triển lãm ô tô của Bosch, đơn vị bị phạt 90 triệu euro vì liên quan đến vụ bê bối khí thải động cơ diesel. Người phát ngôn của V&A cho biết: “Bosch đi đầu trong lĩnh vực đổi mới, với trọng tâm là cung cấp các giải pháp bền vững cho sự di chuyển trong tương lai.[36]

Extinction Rebellion đã tổ chức một cuộc biểu tình bẩn bên ngoài V&A Dundee, để phản đối sự tài trợ từ phía Barclays Bank cho triển lãm Mary Quant của bảo tàng.[37]

Năm 2021, bảo tàng lên kế hoạch cắt giảm chi phí bằng cách tổ chức lại các bộ sưu tập theo ngày tháng thay vì theo tài liệu, đã bị bãi bỏ sau khi các nhà phê bình cho rằng điều này sẽ dẫn đến việc phải cắt giảm nhân viên, việc đó sẽ dẫn đến việc thiếu đi các chuyên gia.[38]

Truyền thông[sửa | sửa mã nguồn]

Bắt đầu từ tháng 3 năm 2020, BBC Two đã phát một loạt sáu chương trình mô tả công việc hậu trường của những người phụ trách và phục chế bảo tàng, mang tên Bí mật của Bảo tàng.[39]

Phòng trưng bày[sửa | sửa mã nguồn]

Phòng chung
Phòng trưng bày bảo tàng
Châu Á
Phòng trưng bày Vương quốc Anh
Đồ kim loại
Tranh vẽ

Tranh Vương quốc Anh

Tranh Pháp

Tranh Ý

Tượng điêu khắc

Nghệ thuật Gothic

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo thư loại[sửa | sửa mã nguồn]

  • Banham, Mary; Hillier, Bevis biên tập (1976). A Tonic to the Nation: The Festival of Britain 1951.
  • Physick, John (1982). The Victoria and Albert Museum: The History of its Building. ISBN 978-0-7148-8001-3. OCLC 230893308.
  • Sheppard, F.H.W. biên tập (1975). Survey of London XXXVIII: The Museums Area of South Kensington and Westminster.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “ALVA - Association of Leading Visitor Attractions”. www.alva.org.uk. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2020.
  2. ^ “2017 Visitor Figures”. Association of Leading Visitor Attractions. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2018.
  3. ^ Stewart, Heather (13 tháng 1 năm 2017). “Tristram Hunt to quit as MP to become V&A director”. The Guardian. ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2017.
  4. ^ “V&A · About us”. Victoria and Albert Museum.
  5. ^ “FuturePlan – Victoria and Albert Museum”. vam.ac.uk. ngày 6 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2011.
  6. ^ 'Our Europe is an inclusive Europe': the Victoria and Albert Museum's new European Galleries”. Apollo. 4 tháng 12 năm 2015.
  7. ^ “FuturePlan Live: Europe 1600 – 1815”. Victoria & Albert Museum. Bản gốc lưu trữ 8 Tháng mười hai năm 2015.
  8. ^ “V&A · The V&A East project”. Victoria and Albert Museum. Truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2019.
  9. ^ a b Moore, Rowan (15 tháng 9 năm 2018). “V&A Dundee review – a flawed treasure house on the Tay”. The Guardian. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2018.
  10. ^ Physick 1982, tr. 16.
  11. ^ Sheppard 1975, tr. 248.
  12. ^ Physick 1982, tr. 19.
  13. ^ Physick 1982, tr. 246.
  14. ^ Sheppard 1975, tr. 254.
  15. ^ “Kensington Palace on Twitter”. Twitter. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2018.
  16. ^ “V&A Dundee opens its doors to the world”. BBC. 15 tháng 9 năm 2018.
  17. ^ “Everything you need to know about the V&A Dundee”. BBC. 12 tháng 9 năm 2018.
  18. ^ Physick 1982, tr. 23.
  19. ^ Physick 1982, tr. 33.
  20. ^ “Victoria and Albert Museum: Quadrangle”. Royal Institute of British Architects. Bản gốc lưu trữ 7 Tháng tư năm 2012. Truy cập 16 Tháng mười hai năm 2010.
  21. ^ Physick 1982, tr. 39.
  22. ^ Physick 1982, tr. 47.
  23. ^ Physick 1982, tr. 53.
  24. ^ Physick 1982, tr. 92.
  25. ^ “AL_A win V&A Exhibition Road project - Dezeen”. dezeen.com. 28 tháng 3 năm 2011.
  26. ^ “V&A museum Exhibition Road extension by AL_A - Dezeen”. dezeen.com. 11 tháng 7 năm 2012.
  27. ^ “Elsewhere: London: The Millennium Projects: Museum Expansions”. www.thecityreview.com.
  28. ^ V&A Collecting Plan Including Acquisition & Disposal Policy, August 2004.
  29. ^ Museum, Victoria and Albert. “Mantua | Unknown | V&A Explore The Collections”. Victoria and Albert Museum: Explore the Collections (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2022.
  30. ^ Kerimov L. Azerbaijani carpet. Vol III. Baku, 1983. p. 294 (ill. 112)
  31. ^ Power of Marking, V&A. Retrieved: 13 July 2021.
  32. ^ Food: Bigger Than the Plate, V&A. Retrieved: 13 July 2021.
  33. ^ “2015's most popular exhibitions by genre and city”. theartnewspaper.com. Bản gốc lưu trữ 5 Tháng tư năm 2016. Truy cập 5 Tháng tư năm 2016.
  34. ^ “Artist Nan Goldin leads die-in at V&A over use of Sackler name”. The Guardian (bằng tiếng Anh). 16 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2022.
  35. ^ “V&A boss proud of funding from US family linked to opioid crisis”. The Guardian (bằng tiếng Anh). 10 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2022.
  36. ^ “V&A defends sponsor for new cars exhibition after emissions scandal”. inews.co.uk (bằng tiếng Anh). 20 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2022.
  37. ^ Moncur, James (18 tháng 10 năm 2020). “Climate change protesters stage dirty oil demo outside V&A Dundee”. Daily Record (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2022.
  38. ^ “V&A will not scrap focus on materials in restructuring U-turn”. The Art Newspaper - International art news and events. 1 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2022.
  39. ^ “BBC Two - Secrets of the Museum”. BBC. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2021.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]