Bốc Thương
| Bốc Thương | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Thông tin cá nhân | |||||||||||||
| Sinh | |||||||||||||
Ngày sinh | 507 TCN | ||||||||||||
Nơi sinh | Hà Nam | ||||||||||||
| Mất | 420 TCN | ||||||||||||
| Giới tính | nam | ||||||||||||
| Học vấn | |||||||||||||
Thầy giáo | Khổng Tử | ||||||||||||
| Nghề nghiệp | nhà triết học | ||||||||||||
| Tôn giáo | Nho giáo | ||||||||||||
| Quốc tịch | Ngụy | ||||||||||||
| Tên tiếng Trung | |||||||||||||
| Tiếng Trung | 卜商 | ||||||||||||
| |||||||||||||
| Tên tự | |||||||||||||
| Tiếng Trung | 子夏 | ||||||||||||
| |||||||||||||
| Tôn xưng | |||||||||||||
| Tiếng Trung | 卜子 | ||||||||||||
| |||||||||||||
Bốc Thương (卜商, 507 TCN -?), tự Tử Hạ (子夏), hậu thế truy tặng là "Ngụy hầu", là một trong Khổng Môn Thập triết được Khổng Tử đánh giá có tài về văn học.
Tử Hạ là người nước Vệ, ông ưa văn học nhưng chưa đạt đạo Trung Dung. Khổng Tử khuyên ông nên sống cao thượng và dạy ông về đạo hiếu, sau có mở trường dạy học.
Tử Hạ chủ trương tuần tự nhi tiến (tiến hành theo đúng một trình tự nhất định), con người luôn phải hướng lên trên, phải có tâm thành, không nên quá ưa hào nhoáng và quân tử không nên mất thì giờ vào những việc nhỏ. Một khi đã học, phải chuyên tâm, phải học cho súc tích, sâu rộng, nên chọn những người hay mà giao tiếp. Từ đó có thể thấy tư tưởng của ông khá thực dụng.
Học trò
[sửa | sửa mã nguồn]Tử Hạ có hai người học trò danh tiếng là Cốc Lương Xích và Công Dương Cao. Hai người là tác giả của Cốc Lương truyện, Công Dương Truyện Truyện được liệt vào hai trong ngũ truyện, chú giải cho kinh Xuân Thu (Khổng Tử là tác giả). Kinh Xuân Thu với lối viết cực kì ngắn gọn, quá vắn tắt, quá cô đọng và hàm súc, nhiều người cho rằng nếu không có truyện (để chú giải) thì việc hiểu Kinh là không tưởng. Ngũ truyện gồm có:
- Tả Truyện (tương truyền Tả Khâu Minh là tác giả)
- Cốc Lương Truyện
- Công Dương Truyện
- Giáp thị truyện
- Châu thị truyện
Sau này thì Giáp và Châu bị coi là kém hơn. Tả Truyện được đánh giá cao về mặt sử học nhưng Công Dương và Cốc Lương truyện được giới học thuật đánh giá cao về diễn giải.
Tả Khâu Minh truyền thừa cho Hội Thần, Thần truyền cho Ngô Khởi(học trò Tử Hạ, về sau đã bỏ Nho để theo nghiệp binh). Ngô Khởi truyền kinh và truyện cho con là Kỳ. Kỳ truyền dần dần cho các đệ tử đến đời của Tuân Khanh (Tuân Tử). Như vậy xem "phả hệ" truyền thừa thì có thể xem Tuân Tử thuộc hệ phái của Tử Hạ, trong tám học phái lớn của Nho giáo sau khi Khổng Tử mất. Đó có thể hiểu lý do vì sao Tuân Tử giống với học phái Tử Hạ ở chỗ xem trọng lí luận và ngôn từ, về sau gần gũi với trường phái Huấn Hỗ học.
Thư mục
[sửa | sửa mã nguồn]- Huang, Chichung, biên tập (1997). The Analects of Confucius. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-506157-4.
- Han, Zhaoqi (2010). "Biographies of the Disciples of Confucius". Shiji 史记 (bằng tiếng Trung). Zhonghua Book Company. ISBN 978-7-101-07272-3.
- Legge, James (2009). The Confucian Analects, the Great Learning & the Doctrine of the Mean. Cosimo. ISBN 978-1-60520-644-8.
- Taylor, Rodney Leon; Choy, Howard Yuen Fung (2005). The Illustrated Encyclopedia of Confucianism: N–Z. The Rosen Publishing Group. ISBN 978-0-8239-4081-3.
- Yang, Kuan (2003). Zhanguo shi 战国史 [History of the Warring States] (bằng tiếng Trung). Shanghai People's Publishing House. ISBN 978-7-208-04537-8.