Các đàn tế cổ tại Huế

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Có tất cả năm đàn tế trong quần thể di tích Cố đô Huế bao gồm:

Trong 5 đàn trên chỉ có Đàn Nam Giao là còn hiện hữu trong tình trạng xuống cấp còn các đàn còn lại hiện nay nằm trong tình trạng hoang phế bị vùi lấp trong đất, cỏ dại mọc đầy hay là chìm sâu vào lòng đất hay là chỉ còn trong ký ức.[1]

Đàn Nam Giao[sửa | sửa mã nguồn]

Đàn Nam Giao được xây dựng vào năm 1803, đặt tại làng An Ninh, thời vua Gia Long. Năm 1806, đàn được dời về phía nam của kinh thành Huế, trên một quả đồi lớn thuộc làng Dương Xuân, nay thuộc địa phận phường Trường An, thành phố Huế.

Đàn Xã Tắc[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Đàn Xã Tắc (Huế)

Vào năm Gia Long thứ 5 (tức năm 1806) đàn Xã Tắc đã được dựng lên bên trong kinh thành Huế (trước đây thuộc xã Hữu Niên, sau là phường Ngưng Tích), thuộc địa phận phường Thuận Hòa (thành phố Huế ngày nay) để tiến hành các nghi lễ cầu thần đất và lúa giúp mùa màng tốt tươi, quốc thái dân an. Trải qua thời gian và những biến động của lịch sử và không được quan tâm bảo quản đúng mức, đàn tế Xã Tắc ngày nay hầu như đã bị hủy hoại hoàn toàn.

Đàn Sơn Xuyên[sửa | sửa mã nguồn]

Đàn Sơn Xuyên được xây dựng dưới thời nhà Nguyễn. Đây là nơi cúng tế toàn bộ thần núi, thần sông của đất Thừa Thiên xưa. Đàn được xây dựng vào năm 1852, thời vua Tự Đức. Việc xây dựng đàn được triều Nguyễn giao Bộ Công trực tiếp phụ trách. Điều quan trọng là di tích này được dựng theo khuôn mẫu của đàn Xã Tắc.

Đàn Sơn Xuyên hiện nay nằm trong khuôn viên Trường tiểu học Phường Đúc (245 Bùi Thị Xuân, thành phố Huế).

Theo Quốc Sử Quán, kiến trúc của Đàn Sơn Xuyên rất giống với đàn Nam Giao và đàn Xã Tắc vì đàn Sơn Xuyên hiện nay vẫn còn giữ những cấu trúc cơ bản, nhất là tầng trên. Cả hai tầng của đàn Sơn Xuyên vốn đều được xây bó quanh bằng gạch vồ và đá núi, giữa đổ đất nện chặt. Tầng trên cao hơn 1 m, mỗi cạnh rộng khoảng 22 m; tầng dưới cao gần 0,5 m, mỗi cạnh dài khoảng 45 m. Kích thước tuy nhỏ hơn nhưng về tỉ lệ giữa các tầng đàn thì khá giống đàn Xã Tắc.

Đàn hiện nay đang bị hủy hoại, nó chỉ còn lại một phần nhờ vào sự bảo vệ tự phát của thầy cô trường tiểu học Phường Đúc.

Như vậy, đàn Sơn Xuyên sẽ là khuôn mẫu rất tốt để nghiên cứu phục hồi đàn Xã Tắc. Ngoài ra, còn có thể tham khảo thêm hình ảnh tư liệu về đàn Tiên Nông, một đàn tế do triều Nguyễn xây dựng bên cạnh đàn Tịch Điền (cũng nằm trong kinh thành).

Đàn Tiên Nông[sửa | sửa mã nguồn]

Triều Nguyễn rất xem trọng việc phát triển nông nghiệp.[2] Đàn Tiên Nông là nơi diễn ra nghi lễ chính trong Lễ Tịch điền là lễ nhà vua đích thân cày ruộng.[3][4] Đàn Tiên Nông là một đàn tế ở kinh thành Huế chỉ còn lại hình ảnh trong thư tịch cổ.[1] Chức năng, nhiệm vụ giống như đàn Tịch Điền và đàn Sơn Xuyên. Đàn Tiên Nông, cùng với đàn Tịch Điền, hiện nay đã biến mất và chìm sâu vào lòng đất cùng ký ức của người dân; khả năng phục dựng lại là không thể, nó chỉ còn là hình ảnh dùng để làm tư liệu nhằm phục dựng các đàn khác theo cấu trúc tương tự bởi do vị trí chính xác của đền hiện nay các nhà khảo cổ vẫn chưa tìm ra.

Đàn Tịch Điền[sửa | sửa mã nguồn]

Đàn Tịch Điền cũng giống như chức năng của các đàn kia, với mục đích cầu khấn cho nông nghiệp phát triển. Đàn tế này tuy cũng không còn nhưng hình ảnh về nó khi còn nguyên vẹn vẫn được lưu trong tập san Hội Người Yêu Huế Cổ, số 4 năm 1919. Như vậy số phận của đàn Tịch Điền trong số 5 đàn tế có lẽ hẩm hiu nhất. Mọi tư liệu, hình ảnh, ký ức, v.v. đều mờ nhạt. Khả năng phục dựng và tìm vị trí chính xác của đàn hiện nay là không thể.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]