Bước tới nội dung

Chiến tranh Palestine 1948

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Chiến tranh Palestine 1948
Một phần của xung đột liên cộng đồng ở Lãnh thổ Ủy trị Palestine, xung đột Ả Rập – Israel và xung đột Israel–Palestine

Các binh sĩ Ả Rập trước một chiếc xe tải bọc thép của Haganah đang bốc cháy gần thành phố Jerusalem (k. 1948)
Thời gian30 tháng 11 năm 1947 – 20 tháng 7 năm 1949
(1 năm, 7 tháng, 2 tuần và 6 ngày)
Địa điểm
Lãnh thổ Ủy trị Palestine, bán đảo Sinai, nam Liban
Kết quả
Thay đổi
lãnh thổ

Hiệp định đình chiến 1949:

Tham chiến

Yishuv
(trước 14 tháng 5 năm 1948)
 Israel
(sau 14 tháng 5 năm 1948)

Trước 26 tháng 5 năm 1948:

Sau 26 tháng 5 năm 1948:

Tình nguyện viên quốc tế:
Chỉ huy và lãnh đạo
Lực lượng
Israel: ban đầu ~10.000, tăng lên 115.000 vào tháng 3 năm 1949

Liên quân Ả Rập: ban đầu ~2.000, tăng lên 70.000, bao gồm:

  • Ai Cập: ban đầu 10.000, tăng lên 20.000
  • Iraq: ban đầu 3.000, tăng lên 15.000–18.000
  • Syria: 2.500–5.000
  • Transjordan: 8.000–12.000
  • 'Liban: 1.000[7]
  • Ả rập Xê Út: 800–1.200
  • Quân đội Giải phóng Ả Rập: 3.500–6.000
Thương vong và tổn thất
6.080 chết (khoảng 4.074 lính và 2.000 thường dân)[8] Khoảng +5.000[8] đến 20.000 (bao gồm cả thường dân),[9] trong đó có 4.000 binh sĩ Ai Cập, Jordan và Syria
Ước tính khác: 15.000 lính Ả Rập chết và 25.000 bị thương [10]

Chiến tranh Palestine 1948[a] là cuộc chiến diễn ra ở khu vực Lãnh thổ Ủy trị Palestine của Anh.[12][13][14][15][16][17] Trong chiến tranh, người Anh rút khỏi Palestine, các lực lượng theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái chiếm đóng lãnh thổ và thành lập Nhà nước Israel, và hơn 700.000 người Palestine đã chạy trốn hoặc bị trục xuất. Đây là cuộc chiến đầu tiên trong xung đột Israel–Palestine và rộng hơn là xung đột Ả Rập – Israel.

Cuộc chiến được chia thành hai giai đoạn chính. Giai đoạn đầu tiên là cuộc nội chiến 1947–1948 bắt đầu từ ngày 30 tháng 11 năm 1947,[18] một ngày sau khi Liên Hợp Quốc bỏ phiếu thông qua Kế hoạch phân chia Palestine về phân chia lãnh thổ thành các quốc gia có chủ quyền của người Do Thái và Ả Rập. Trong thời kỳ này, Anh vẫn duy trì quyền cai trị ngày càng suy yếu đối với Palestine và thỉnh thoảng can thiệp vào các hành động bạo lực.[19][20] Vào cuối giai đoạn nội chiến, các lực lượng theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái đã thực hiện Kế hoạch Dalet, một chiến dịch tấn công nhằm chinh phục lãnh thổ với mục đích thành lập một nhà nước Do Thái theo kế hoạch.[21]

Giai đoạn thứ hai của cuộc chiến bắt đầu vào ngày 14 tháng 5 năm 1948, với việc chấm dứt sự ủy trị của Anh và tuyên bố thành lập Nhà nước Israel. Sáng hôm sau, quân đội Ả Rập bao vây xâm lược Palestine, bắt đầu Chiến tranh Ả Rập – Israel 1948. Quân Ai Cập tiến về phía đông nam trong khi Liên đoàn Ả Rập ở Jordan và lực lượng Iraq chiếm được vùng cao nguyên trung tâm. Syria và Liban chiến đấu với lực lượng Israel ở phía bắc. Lực lượng Phòng vệ Israel đã ngăn chặn được đoàn quân Ả Rập và trong những tháng tiếp theo bắt đầu đẩy lùi họ và tái chiếm lãnh thổ. Đến cuối cuộc chiến, Nhà nước Israel đã chiếm được khoảng 78% lãnh thổ ủy trị trước đây, Vương quốc Jordan chiếm đóng và sáp nhập khu vực mà ngày nay là Bờ Tây, và Ai Cập chiếm đóng Dải Gaza. Chiến tranh chính thức kết thúc với Hiệp định đình chiến 1949, thiết lập “Đường Xanh” (Green Line) phân định các lãnh thổ này.

Trong chiến tranh, các vụ thảm sát và hành động khủng bố đã được cả hai bên tiến hành. Một chiến dịch thảm sát và bạo lực nhắm vào người dân Ả Rập, chẳng hạn như tại Lydda và Ramle và Trận Haifa, dẫn tới việc 700.000 người Palestine bị trục xuất và phải bỏ trốn, với phần lớn các đô thị bị mất dân số và bị phá hủy. Việc bạo lực và sự tước đoạt quyền sở hữu này của người Palestine ngày nay được gọi là Nakba (tiếng Ả Rập có nghĩa là "thảm họa")[22] và mở ra vấn đề người tị nạn Palestine.

Ghi chú

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Người Palestine gọi các sự kiện năm 1948 là Nakba (tiếng Ả Rập: النَكْبَة, nghĩa đen là 'thảm họa'). Ở Israel, nó được gọi là Chiến tranh giành độc lập (tiếng Hebrew: מלחמת העצמאות; Milkhemet Ha'Atzma'ut).[11]

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Anita Shapira, L'imaginaire d'Israël : histoire d'une culture politique (2005), Latroun : la mémoire de la bataille, Chap. III. 1 l'événement p. 91–96
  2. ↑ Benny Morris (2008), p.419.
  3. ↑ Nisan, Mordechai (2015). Minorities in the Middle East: A History of Struggle and Self-Expression, 2d ed. McFarland. tr. 284. ISBN 978-0-7864-5133-3. This Jewish-Druze partnership was often referred to as a "covenant of blood," in recognition of the common military yoke carried by the two peoples for the security of the country.
  4. ↑ "The Druze in Israel: Questions of Identity, Citizenship, and Patriotism" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2022.
  5. ↑ Palestine Post, "Israel's Bedouin Warriors", Gene Dison, August 12, 1948
  6. ↑ AFP (ngày 24 tháng 4 năm 2013). "Bedouin army trackers scale Israel social ladder". Al Arabiya. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2015.
  7. ↑ Pollack, 2004; Sadeh, 1997
  8. 1 2 Sandler, Stanley (2002). Ground Warfare: An International Encyclopedia. ABC-CLIO. tr. 160. ISBN 978-1-57607-344-5. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2019.
  9. ↑ Esber, Rosemarie (2009). Under the Cover of War. Arabicus Books & Media. tr. 28.
  10. ↑ Clodfelter, Micheal (2017). Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492–2015 (ấn bản thứ 4). McFarland. tr. 572. ISBN 978-0-7864-7470-7.
  11. ↑ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ; không có nội dung trong ref có tên :0
  12. ↑ Middle East Institute. The Palestinian Nakba: What Happened in 1948 and Why It Still Matters (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2022 – qua YouTube.[nguồn không đáng tin?]
  13. ↑ Michael R. Fischbach, an American scholar of the archives of the United Nations Conciliation Commission for Palestine, estimates that, in all, Palestinians lost some 6 to 8 million dunams (1.5 to 2 million acres) of land, not including communal land farmed by villages or state land. Mattar, Philip (2005). "Al-Nakba". Trong Mattar, Philip (biên tập). Encyclopedia of the Palestinians. Infobase. ISBN 9780816069866. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 11 năm 2022.
  14. ↑ Firestone, Reuven (2012). Holy War in Judaism: The Fall and Rise of a Controversial Idea. Oxford University Press. tr. 10, 296. ISBN 978-0-19-986030-2. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 11 năm 2022. To Jews, the Jewish-Arab war of 1947–1948 is the War of Independence (milchemet ha'atzma'ut). To Arabs, and especially Palestinians, it is the nakba or calamity. I therefore refrain from assigning names to wars. I refer to the wars between the State of Israel and its Arab and Palestinian neighbors according to their dates: 1948, 1956, 1967, 1973, and 1982.
  15. ↑ Caplan, Neil (2011). The Israel-Palestine Conflict: Contested Histories. John Wiley & Sons. tr. 17. ISBN 978-1-4443-5786-8. Perhaps the most famous case of differences over the naming of events is the 1948 war (more accurately, the fighting from December 1947 through January 1949). For Israel it is their 'War of Liberation' or 'War of Independence' (in Hebrew, milhemet ha-atzama'ut) full of the joys and overtones of deliverance and redemption. For Palestinians, it is Al-Nakba, translated as 'The Catastrophe' and including in its scope the destruction of their society and the expulsion and flight of some 700,000 refugees.
  16. ↑ Caplan, Neil (1997). Futile Diplomacy: The United Nations, the Great Powers, and Middle East Peacemaking 1948–1954. Quyển 3. Frank Cass & Co. tr. 17. ISBN 978-0-7146-4756-2. Although some historians would cite 14 May 1948 as the start of the war known variously as the Israeli War of Independence, an-Nakba (the (Palestinian) Catastrophe), or the first Palestine war, it would be more accurate to consider that war as beginning on 30 November 1947.
  17. ↑ "nakba" نكبة. Almaany (bằng tiếng Anh). tr. 1. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2021.
  18. ↑ Morris (2008), p.77
  19. ↑ Morris (2008), pp. 77–79
  20. ↑ Tal (2003), p.41
  21. ↑ Khalidi, Walid (ngày 1 tháng 10 năm 1988). "Plan Dalet: Master Plan for the Conquest of Palestine". Journal of Palestine Studies (bằng tiếng Anh). 18 (1): 4–19. doi:10.2307/2537591. ISSN 0377-919X. JSTOR 2537591. 'Plan Dalet' or 'Plan D' was the name given by the Zionist High Command to the general plan for military operations within the framework of which the Zionists launched successive offensives in April and early May 1948 in various parts of Palestine. These offensives, which entailed the destruction of the Palestinian Arab community and the expulsion and pauperization of the bulk of the Palestine Arabs, were calculated to achieve the military fait accompli upon which the state of Israel was to be based.
  22. ↑
  23. David J Goldberg (ngày 28 tháng 8 năm 2010). "A book review of: In Ishmael's House: A History of Jews in Muslim Lands by Martin Gilbert". The Guardian. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 3 năm 2017. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2016. while it is pertinent to point out that 850,000 Jewish refugees from Arab lands have been fed, housed and absorbed by Israel since 1948 while 750,000 Palestinian refugees languish in camps, dependent on United Nations handouts
  24. Benny Morris (2008). 1948: a history of the first Arab-Israeli war. Yale University Press. tr. 47. ISBN 978-0-300-12696-9. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2013. The Jews were to get 62 percent of Palestine (most of it desert), consisting of the Negev
  25. Benny Morris (ngày 1 tháng 10 năm 2008). 1948: A History of the First Arab-Israeli War. Yale University Press. tr. 412. ISBN 978-0-300-14524-3. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2016. The war indirectly created a second, major refugee problem. Partly because of the clash of Jewish and Arab arms in Palestine, some five to six hundred thousand Jews who lived in the Arab world emigrated, were intimidated into flight, or were expelled from their native countries, most of them reaching Israel, with a minority resettling in France, Britain, and the other Western countries. The immediate propellants to flight were the popular Arab hostility, including pogroms, triggered by the war in Palestine and specific governmental measures, amounting to institutionalized discrimination against and oppression of the Jewish minority communities.
  26. United Nations Conciliation Commission for Palestine A/AC.25/W/19 30 July 1949 Lưu trữ ngày 2 tháng 10 năm 2013 tại Wayback Machine,"The Arabs rejected the United Nations Partition Plan so that any comment of theirs did not specifically concern the status of the Arab section of Palestine under partition but rather rejected the scheme in its entirety."
  27. Benny Morris (2008). 1948: a history of the first Arab-Israeli war. Yale University Press. tr. 67. ISBN 978-0-300-12696-9. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2013. p. 67, "The League's Political Committee met in Sofar, Lebanon, on 16–19 September, and urged the Palestine Arabs to fight partition, which it called "aggression," "without mercy"'; p. 70, '"On 24 November the head of the Egyptian delegation to the General Assembly, Muhammad Hussein Heykal, said that "the lives of 1,000,000 Jews in Moslem countries would be jeopardized by the establishment of a Jewish state."
  28. Benny Morris (2008). 1948: a history of the first Arab-Israeli war. Yale University Press. tr. 116. ISBN 978-0-300-12696-9. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2013. At the time, Ben-Gurion and the HGS believed that they had initiated a one-shot affair, albeit with the implication of a change of tactics and strategy on the Jerusalem front. In fact, they had set in motion a strategic transformation of Haganah policy. Nahshon heralded a shift from the defensive to the offensive and marked the beginning of the implementation of tochnit dalet (Plan D)—without Ben-Gurion or the HGS ever taking an in principle decision to embark on its implementation.
  29. Benny Morris (2008). 1948: a history of the first Arab-Israeli war. Yale University Press. tr. 339. ISBN 978-0-300-12696-9. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2013. Al-Qawuqji supplied the justification for Operation Hiram, in which the IDF overran the north-central Galilee "pocket" and a strip of southern Lebanon... In truth, as with Yoav, Operation Hiram had been long in the planning... on 6 October, at the IDF General Staff meeting, Carmel had pressed for [Hiram] authorization, but the Cabinet held back. The Arabs were shortly to give him his chance. Before dawn on 22 October, in defiance of the UN Security Council cease-fire order, ALA units stormed the IDF hilltop position of Sheikh Abd, just north of, and overlooking, Kibbutz Manara... Manara was imperiled... Ben-Gurion initially rejected Carmel's demand to launch a major counteroffensive. He was chary of antagonizing the United Nations so close on the heels of its cease-fire order. ... The kibbutz was now besieged, and the main south-north road through the Panhandle to Metulla was also under threat. During the 24–25 October ALA troops regularly sniped at Manara and at traffic along the main road. In contacts with UN observers, al-Qawuqji demanded that Israel evacuate neighboring Kibbutz Yiftah... and thin out its forces in Manara. The IDF demanded the ALA's withdrawal from the captured positions and, after a "no" from al-Qawuqji, informed the United Nations that it felt free to do as it pleased. Sensing what was about to happen, the Lebanese army "ordered" al-Qawuqji to withdraw from Israeli territory—but to no avail. Al-Qawuqji's provocation at Sheikh Abd made little military sense... On 16 October, a week before the attack on Sheikh Abd, Carmel ... had pressed Ben-Gurion to be allowed "to begin in the Galilee." Ben-Gurion had refused, but on 24–25 October he gave the green light.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên "GilbertBookReview" được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn trên sử dụng.Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên "Morris2008p47" được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn trên sử dụng.Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên "Morris2008p412" được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn trên sử dụng.Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên "unispal" được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn trên sử dụng.Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên "morris2008p67" được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn trên sử dụng.Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên "morris2008p116" được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn trên sử dụng.Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên "morris2008p339" được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn trên sử dụng.

Tài liệu

[sửa | sửa mã nguồn]
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chiến_tranh_Palestine_1948&oldid=73362554”