Dự án vũ khí hạt nhân của Liên Xô

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Các dự án của Liên Xô để phát triển một quả bom hạt nhân nguyên tử (tiếng Nga: Создание советской атомной бомбы) là một chương trình nghiên cứu và phát triển tối mật bắt đầu trong Thế chiến II, trong sự chạy đua với các khám phá và dự án về hạt nhân của Mỹ, Anh, Canada và Đức. Công việc nghiên cứu khoa học vũ khí hạt nhân này được dẫn đầu bởi nhà vật lý hạt nhân của Liên Xô Igor Kurchatov, trong khi các dịch vụ hậu cần quân sự và những nỗ lực tình báo đã được thực hiện và do ủy ban hội đồng nhân dân thuộc Bộ Dân ủy Nội vụ và do Lavrentiy Beria quản lý. Liên Xô được hưởng lợi từ những nỗ lực tình báo rất thành công trên một phần của GRU (Гла́вное разве́дывательное управле́ние, Cục tình báo trung ương) của Tổng tham mưu Liên Xô. Trong Thế chiến II, chương trình được bắt đầu bởi Joseph Stalin, khi nhận được một lá thư từ nhà vật lý Georgy Flyorov thúc giục ông bắt đầu nghiên cứu, như Flyorov từ lâu đã nghi ngờ rằng các cường quốc Đồng Minh đã bí mật nghiên cứu một vũ khí mạnh sau khi phát hiện hạt nhân phân hạch trong năm 1939. Tuy nhiên, vì cuộc chiến đẫm máu với Đức Quốc xã, những nỗ lực quy mô lớn đã được hoãn lại, và Liên Xô tăng tốc chương trình sau vụ đánh bom nguyên tử của Mỹ xuống Hiroshima và Nagasaki. Các dự án nguyên tử của Liên Xô bị buộc tội thu thập thông tin tình báo về các dự án năng lượng hạt nhân của Đức cũng như các nỗ lực hạt nhân của Mỹ.[1] Sau chiến tranh, Liên Xô mở rộng các cơ sở nghiên cứu, các lò phản ứng quân sự, và thu nhập nhiều nhà khoa học.

Đám mây hình nấm của vụ thử nghiệm Tsar Bomba năm 1961, do Liên Xô chế tạo, là vũ khí hạt nhân lớn nhất, mạnh nhất từng được cho nổ trong lịch sử nhân loại.

Dựa vào sự thành công của điệp viên George Koval trong chiến dịch gián điệp nguyên tử,[2] cũng như có không ít các nhà khoa học trong Dự án Manhattan đã chủ động và tình nguyện tìm cách liên hệ và hợp tác với Liên Xô. Điển hình như nhà vật lý Theodore Hall đã trao cho điệp viên Leotine Cohen một loạt các bản vẽ thiết kế lấy từ Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos. Nhà vật lý Klaus Fuchs khai thác thông tin từ Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos để chuyển cho Moscow. Nhà khoa học Bruno Pontecorvo, là người đã chủ động tìm cách hợp tác với Liên Xô.[3]

Liên Xô đã tiến hành thử nghiệm đầu tiên của mình với vũ khí của một thiết bị hạt nhân, RDS-1, tên mật mã là First Lightning, vào ngày 29 tháng 8 năm 1949, tại Khu thử nghiệm Semipalatinsk ở đông bắc Kazakhstan thuộc Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Kazakhstan.[4] Với sự thành công của thử nghiệm này, Liên Xô đã trở thành quốc gia thứ hai sau Hoa Kỳ đã kích nổ một thiết bị hạt nhân.[5]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Schwartz, Michael. The Russian-A(merican) Bomb: The Role of Espionage in the Soviet Atomic Bomb Project. J. Undergrad. Sci. 3: 103-108 (Summer 1996) http://www.hcs.harvard.edu/~jus/0302/schwartz.pdf
  2. ^ Joint Committee on Atomic Energy. Soviet Atomic Espionage. Chapters 2-3 United States Government Printing Office, Washington 1951. http://archive.org/stream/sovietatomicespi1951unit#page/n3/mode/2up
  3. ^ “George Koval – “Điệp viên nguyên tử””. 
  4. ^ Kjelstrup, Christian (ngày 11 tháng 8 năm 2013). “Dette er stedet der Sovjet testet atombombene sine”. Dagens Næringsliv. 
  5. ^ Peslyak, Alexander (ngày 31 tháng 8 năm 2009). “Russia: building a nuclear deterrent for the sake of peace (60th anniversary of the first Soviet atomic test)”. RIA Novosti. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2010.